Ayman ibn Ubayd sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| name               = Ayman ibn Ubayd
| caption            = Ayman ibn Ubayd
| birth_date         = 612-yil
| birth_place        = [[Makka]], [[Arabiston yarim oroli|Arabiston]]
| death_date        = 630-yil
| death_place        = [[Hunayn]], Arabiston
| death_cause       = [[Hunayn jangi]]da [[Muhammad]] paygʻambarni himoya qilayotib [[shahid]] bo‘lgan
| known_for          = [[Sahoba]]
| children           = Al-Hajjoj ibn Ayman
| mother             = [[Ummu Ayman]]
| father             = Ubayd ibn Zayd
| relatives          = [[Usoma ibn Zayd]] (o‘gay ukasi) <br> [[Zayd ibn Horisa]] (o‘gay otasi)
}}
'''Ayman ibn Ubayd''' ({{Lang-ar|أَيْمَن ابْنِ عُبَیْد}}) yoki '''Ummu Ayman ibn Ayman''' ({{Lang-ar|أَيْمَنَ ابْنِ أُمِّ أَيْمَنَ}})<ref>https://sunnah.com/bukhari:3736</ref> <nowiki/>[[Islom|islom]] [[payg‘ambar]]i [[Muhammad]]ning [[Sahoba|sahobasi]].

Ayman paygʻambar Muhammadni tarbiyalashda yordam bergan Baraka va uning [[Banu Xazraj]] qabilasidan boʻlgan birinchi eri Ubayd ibn Zaydning oʻgʻli boʻlgan. Onasi ikkinchi bor [[Zayd ibn Horisa]]ga turmushga chiqqan. Ularning farzandi [[Usoma ibn Zayd]] Aymanning ona bir, ota boshqa oʻgay ukasi hisoblanadi<ref>Baladhuri, vol.1, p.96</ref>.

U [[Hunayn jangi]]da arab qabilalariga qarshi [[musulmon]] qoʻshinlari safida jang qilib halok boʻlgan<ref>mahallati, vol.2, p. 26</ref>.

Oʻgʻli al-Hajjoj ibn Ayman paygʻambar Muhammad hayotligida dunyoga kelgan. „[[Sahihi Buxoriy]]“ kitobida al-Hajjoj tomonidan rivoyat qilingan paygʻambar Muhammadning [[Hadis|hadislari]] keltirilgan<ref>Husayn Malika Ashtiyani, Bilal of Africa, p. 127</ref>.

== Kelib chiqishi ==
Aymanning onasi Baraka habash boʻlgan<ref>Zuhri, p 177; al-Tabarani, vol. 25, p. 86</ref>. U paygʻambar Muhammadning ota-onasi [[Abdulloh ibn Abdulmuttalib]] va [[Omina binti Vahb]]ning xonadonida qul sifatida xizmat qilgan. Ominaning vafotidan keyin Baraka Muhammadning quliga aylangan<ref>Ibn Saʼd, vol. 8, p. 223; Baladhuri, Vol. 1, p. 96</ref>.

Omina [[al-Abvo]]da vafot etganidan soʻng Muhammadga Baraka gʻamxoʻrlik qilgan va u bilan birga [[Makka]]dagi bobosi [[Abdulmuttalib|Abdulmuttalib ibn Hoshimning]] xonadoniga koʻchib oʻtgan. Baraka u yerda Muhammadning bolaligida<ref>Ibn Qutaybah, p. 150</ref>, shuningdek, keyinchalik voyaga yetganida<ref>Baladhuri, vol.1, p.472</ref> ham xizmat qilgan<ref>Ibn Hajar, al-Ithaba, vol.8, p. 380</ref>.

Muhammad paygʻambar [[Xadicha bint Xuvaylid]]ga uylangach, Barakani ozod qilgan va [[Banu Xazraj]] qabilasidan boʻlgan [[Sahoba|sahoba]] Ubayd ibn Zaydga turmushga bergan. Bu nikohdan Ayman tugʻilgan<ref>Ibn Saʼd, vol. 8, p. 223; Ibn Saʼd, vol. 4, p. 61</ref>.

Aymanning otasi Ubayd ibn Zayd [[Xaybar jangi]]da ishtirok etgan va shu jangda halok boʻlgan<ref>{{cite book |last1=Sadeqi Ardestani |first1=Ahmad |title=Zanane daneshmand wa ravi hadith=the learned and narratar women‌ |date=1998 |location=Qom |page=3}}</ref>.

== Paygʻambar Muhammad bilan munosabatlari ==
Ilk islomiy manbalarda Ayman [[Muhojirun|muhojirlar]]dan biri sifatida tilga olinadi, yaʼni u [[Makka]]dan [[Madina (shahar)|Madinaga]] koʻchib, [[Makka]]dagi [[Quraysh]] qabilasining diniy taʼqiblaridan qutulgan.

Onasi kabi Ayman ham paygʻambar Muhammadning xizmatiga kirgan. U paygʻambar Muhammad [[tahorat]] olishda foydalanadigan suv idishini koʻtarib yurishga mas’ul boʻlgan<ref>Al Bidayah wa al Nihayah, vol. 6 pg. 39</ref>. Ayman, shuningdek, choʻpon ham boʻlib, paygʻambar Muhammadga tegishli 8 ta echkiga qaragan<ref>Husayn Malika Ashtiyani, Bilal of Africa, p. 119</ref>.

Undan bir [[Hadis|hadis]] rivoyat qilingan. Hadisda paygʻambar Muhammad oʻgʻrining qoʻlini faqat oʻgʻirlangan narsa kamida qalqon qiymatiga teng boʻlsagina kesishni buyurgani aytiladi. Oʻsha davrda qalqon qiymati bir dona oltin tanga qiymatiga teng boʻlgan<ref>Sunan al Nasaʼi, vol. 5, Book 46, Hadith: 4946</ref>. Bu hadis „[[Sahihi Buxoriy]]“ hadislar toʻplamidagi rivoyat bilan ham tasdiqlanadi<ref>Sahih al Bukhari, vol. 8, Book 81, Hadith: 788</ref>.

== Vafoti ==
Ayman ibn Ubayd [[Hunayn jangi]]da [[Musulmon|musulmonlar]] qoʻshini safida jang qilib halok boʻlgan<ref>mahallati, vol.2, p. 26</ref>.

Jangning bevosita guvohi boʻlgan [[Jobir ibn Abdulloh]]ning koʻrgan-bilganlari tarixchi [[Ibn Isʼhoq]] tomonidan yozib olingan boʻlib, ushbu maʼlumotlarga tayanib yana bir tarixchi [[Ibn Kasir]] shunday yozadi: Jobir ibn Abdullohning soʻzlariga koʻra musulmonlar qoʻshini dushmanning kutilmagan hujumidan sarosimaga tushib qolgan va koʻpchilik jang maydonini tashlab qochgan. Biroq bir guruh [[Muhojirun|muhojirlar]] qatʼiy turib, jang maydonida paygʻambar Muhammadni himoya qilgan. Ular orasida [[Abu Bakr Siddiq|Abu Bakr]], [[Umar]], [[Ali]], [[Abbos ibn Abdulmuttalib]], [[Abu Sufyon ibn al-Horis]], [[Fadl ibn Abbos]], [[Rabiʼa ibn al-Horis]], [[Usoma ibn Zayd]] va Ayman ibn Ubayd bor edi. Ayman oʻsha kuni paygʻambar Muhammadni himoya qilish chogʻida [[shahid]] boʻlgan<ref>Ibn Kathir, The Battles of the Prophet, p. 175-176</ref>.

Ayman vafot etgach, Muhammad paygʻambarning amakisi [[Abbos ibn Abdulmuttalib]] Aymanning sobitligi va jasoratini madh etib sheʼr bitgan<ref>Husayn Malika Ashtiyani, Bilal of Africa, p. 119</ref>.

== Yana qarang ==
* [[Ummu Ayman]]
* [[Usoma ibn Zayd]]
* [[Bilol ibn Raboh]]
* [[Sahoba|Sahobalar]]
* [[Arab bo‘lmagan sahobalar roʻyxati]]
* [[Ayman]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi|last = Ibn Qutaybah|first = Abdullah|title = al-Ma'arif, tadqiqot: Sarvat Akasheh|publisher= Qohira| year = 1969 }}
* {{Kitob manbasi|last = Baladhuri|first = Ahmad|title = Ansab al Ashraf, tadqiqot: Muhammad Hamidullah|publisher= Qohira| year = 1959 }}
* {{Kitob manbasi|last = Mahallati|first = Zabihollah|title = al-rayahin al-sharia|publisher= Hekmat| year = 1979 }}
* {{Kitob manbasi|last = Ibn Kathir|first = Abdullah|title = al-Bidayah wa al-Nihayah, tadqiqot: Ali Shiri|publisher= Dar Ihya al-Turath al-Arabi| year = 1988}}
* {{Kitob manbasi|last = Ibn Kathir|first = Abdullah|title = Payg‘ambar janglari|publisher= Dar al-Manarah| year = 2000 }}
* {{Kitob manbasi|last =Ashitiyani|first = Husayn Malika|title = afrikalik Bilol|publisher= Islamic Seminary Publications| year = 1990 }}

[[Turkum:Arab boʻlmagan sahobalar]]
[[Turkum:630-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:612-yilda tugʻilganlar]]