Ayritom sahifasining manbasini koʻrish

{{manba}}

'''Ayritom''' — [[oʻzbeklar|oʻzbek xalqi]]ning qadimiy [[tarix]]i va [[madaniyat]]idan guvohlik beruvchi koʻhna [[shahar]] xa-robasi. [[Termiz]] shahridan 18&nbsp;km [[sharq]]da, [[Amudaryo]] [[qirgʻoq|qirgʻogʻi]]da joylashgan. Dast-lab A. yaqinida Amudaryo tubidan odam [[haykal]]chalari ishlangan [[friz]] (piramon) parchalari topilgan (1932), 1933-yil [[Masson Mixail Yevgenyevich|M. Ye. Masson]] rahbarligidagi [[Termiz arxeologik kompleks ekspeditsiyasi|Termiz ar-xeologiya kompleks ekspeditsiyasi]] A.da qazish ishlari olib borib, yana 7 ta friz boʻlaklari hamda [[budda]] [[ibodatxona]]si xa-robasini topgan. Frizlar [[I asr|1]]-[[II asr|<nowiki>II</nowiki> asr]]larga oid boʻlib, ularda [[qoʻshnay]], chiltor, [[ud]], [[nogʻora va bayroq|nogʻora]] chalayotgan sozandalar va gulcham-barlar, meva solingan idishlar koʻtarib olgan yigit-qizlar ifodalangan. Bundan tashqari A.dan [[Mil. av. II asr|miloddan avvalgi <nowiki>II</nowiki> asr]] oxiri va [[IV asr|. <nowiki>IV</nowiki> asr]]larga oid ikkita qabr topilib, ularning biridan [[qurol-yarogʻlar]]i bilan birga dafn qilingan jangchining, ikkinchisidan idish-tovoqlar hamda [[zeb-ziynat buyumlari|zeb-ziynatlari]] bilan koʻmilgan [[ayol]]ning [[skelet]]lari chiqqan. 1963-66 yillarda A.da Oʻzbekiston sanʼatshunoslik ekspeditsiyasi (B. Turgʻunov) ham qazish ishlari olib borgan. [[Devor]]larining kalinligi 1,5 m, [[balandlik|bal.]] 2-2,5 m boʻlgan 15 ga yaqin eshik va derazasiz xonalar ([[diniy marosimlar]] oʻtkazilgan xonalar) topilgan. Xonalarga yuqoridan maxsus [[zina]]lar orqali tushilgan. 1978-yilda olib borilgan qazilmada [[yunon yozuvi|yunon alifbosida]] 6 qator qilib bitilgan yozuvi bor haykal tagkursisi topilgan. A. moddiy-madaniy [[yodgorlik]]lari oʻzbek xalqining [[kushonlar davlati|kushonlar davri]]dagi tarixini madaniy [[meros]]ini, urf-odatlarini va boshqa oʻrganishda katta ahamiyatga ega.

== Adabiyotlar ==
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 <!-- Bot tomonidan yaratildi -->

{{OʻzME}}

{{chala}}

[[Turkum:Oʻrta Osiyoning qadimiy shaharlari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston tarixi]]
[[Turkum:Surxondaryo viloyati]]