Azilal

Азилал (бербер.: ⴰⵣⵉⵍⴰⵍ , арабча: أزيلال‎‎) — Марокашнинг марказий қисмида, Атлас тоғларида жойлашган вилоят маркази ҳисобланади. Шунингдек, М’Гоун қўриқлаш ҳудудининг пойтахти бўлиб, Тамазигҳтнинг ноёб лаҳжасига эга.

Тарихи

Азилал дастлаб турли Амазиг қабилаларининг йиғилиш ва савдо қилиши учун йиғиладиган жойи бўлган. Марокашдаги франсуз протекторати даврида шаҳар мустамлакачи кучлар томонидан босиб олиниб, тоғларга тарқалиш учун форпост сифатида ишлатилган. Колониал квартал ҳозирги кунга қадар маҳаллий Амазиг оилалари томонидан истиқомат қилиб келади. Квартал Азилал муниципал чегарасидаги тепаликда жойлашиб, шаҳардан мустамлака даври девори билан ажратилган.

Географияси

Атрофдаги тоғларнинг бой геологиясини ҳисобга олсак, Азилал М’Гоун қўриқхонасининг пойтахти бўлиб, М’Гоун Геопарк музейининг уйи ҳисобланади. Азилал сайёҳлар учун турли Жаҳон мероси об’эктларини зиёрат қилиш учун сакраш нуқтасига айланди. Табиатни муҳофаза қилиш ҳудудидаги энг машҳур жойлардан бири бўлган Оузоуд шаршараси йўл орқали ҳисоблаганда атиги 27 км узоқликда жойлашган.

Азилал жанубида узун тўлқинли эшиттириш учун баландлиги 304,8 метр бўлган маст бор.

Демографияси

Азилалда амазиг ва араб миллатига мансуб марокашликлар яшайди. Амазиг оилаларининг аксарияти атрофдаги қишлоқлардан келиб жойлашган бўлса-да, араб оилаларининг аксарияти Марокашнинг йирик шаҳарларидан кўчиб келган. Шунинг учун Азилал аҳолиси кўпинча Марокаш арабча ва Тамазигҳт тилида гаплашишади. Тамазигҳтнинг Азилал лаҳжаси, Тачелҳит — булар Ўрта Атлас ва Юқори Атлас диалектлари ўртасидаги аралаш ҳисобланади.

Белгилари

Пайшанба Соуқ

Ҳар пайшанба куни Азилал ва унинг атрофидаги қишлоқлар аҳолиси шаҳарнинг жануби-ғарбий чеккасида тўпланишиб, очиқ осмон остидаги бозорда товар сотиб олишади. Соуқ сотилаётган товарларга қараб бўлимларга бўлинади. Бошқа шаҳарлардан транспорт қатновини соддалаштириш мақсадида соуқ дарвозасидан нарироқда иккинчи такси тўхташ жойи ҳам ўрнатилган. Азилал марказига саёҳат қилишдан кўра, йўловчилар тўғридан-тўғри соуқга боришлари мумкин бўлади.

Динозавр ҳайкали

Азилалда М’Гоун табиатни муҳофаза қилиш ҳудуди ташкил этилганини хотирлаш учун динозавр ҳайкали қурилган. Ушбу ҳайкал Марокашлик ва у билан расмга тушиш учун тўхтаган халқаро сайёҳлар учун машҳур диққатга сазовор жой ҳисобланади. Кечаси ҳайкал ранг-баранг чироқлар билан ёритилиб, сув фавворалари билан ўралган.

Маданияти

Мусулмон ва миллий байрамлар билан бир қаторда, Азилал аҳолиси ҳам Бербер тақвимига асосланиб, Амазиг Янги йилини нишонлайди. Байрамни нишонлаш кўпинча маҳаллий маданият марказида ёки ёшлар марказида ўтказилиб, Амазигҳ тарихидаги лаҳзаларни жонлантириш, Амазигҳ эстрадаси ва халқ мусиқасини куйлашдан иборат. Амазигҳ Янги йили учун Азилалдаги кўпчилик оилалар етти сабзавотли кускус тайёрлашади. Анъанавий қўшиқ, рақслардан бири — аҳайдус Азилолдаги аксарият тўй ва маданий тадбирларда ижро этилади. Ушбу қўнғироқ ва жавоб қўшиғи, Амазигҳ поп артистлари томонидан ёзилган ва вақти-вақти билан ижро этилганга қараб, рақамли равишда ижро этилади. Авлиёларга сиғиниш ва қабила юзини татуировка қилиш каби бошқа маданий амалиётлар пасайишни бошлади. Бу амалиётлар ҳозирда кўплаб марокашликлар, шу жумладан Азилалдагилар томонидан муқаддас деб ҳисобланади. Амалиётларнинг ўзи йўқ бўлиб кетаётган бўлса-да, юз татуировкаларини ҳали ҳам кекса Амазиғли аёлларда кўриш мумкин бўлиб, авлиёлар учун зиёратгоҳларнинг қолдиқлари ҳали ҳам Азилал ва унинг атрофида турибди.

Таниқли одамлар

Соуфиане Боуфтини, футболчи