Azim Azimzade
Азим Аслан огҳлу Азимзаде ( озарбайжонча: Əзим Аслан оğлу Əзимзадə; 1880-йил 7-май 1943-йил 15-июн) озарбайжонлик рассом, сатирик ва карикатурачи . У 1927-йилда Озарбайжон ССР халқ артисти фахрий унвони билан тақдирланган[1] [2].
| Азим Азимзаде Əзим Əзимзадə | |
| Таваллуди | 7-май 1880-йил |
| Вафоти | 15-июн 1943-йил (63 ёшда) Баку, Азербаижан ССР, Совиэт Унион |
| Миллати | Азербаижани |
| Соҳаси | Артист, Cариcатурист |
Биографияси


Азим Азимзаде 1880-йил 7-майда Россия империясининг Боку губернаторлигидаги Новхани қишлоғида, ҳозирги Озарбайжонда туғилган[1] [3]. Нефт саноати ишчисининг ўғли бўлиб, унинг тўрт нафар укаси бор эди, уларнинг ҳар бири 10 ёшга тўлмасдан вафот этган[1].
Азимзаде бадиий та'лим олмаган ва ўзини ўзи тарбиялаган[1] [2] [3]; 1906-йилда озарбайжон сатирик графика санъатининг бошланиши бўлган журналларда ижтимоий-сиёсий мавзудаги расмларини нашр эта бошлади. Азимзаде 1905-йилги рус инқилобида ҳам фаол қатнашган ва Озарбайжон Халқ Комиссарлигининг Маданий ма’рифат бўлими мудири бўлган.
Азимзаде инқилобдан кейин китоб, молберт графикаси, китоб иллюстрацияси, сатирик журнал ва газеталар учун расмлар, либослар қораламалари, декорациялар, сиёсий карикатура ва плакатлар каби турли асарлар нашр эттирди. Азимзаде томонидан яратилган барча плакатларнинг деярли ярми динга қарши мавзуларда бўлган, бироқ у 1925-йилда чоп этилган ва халқ мулкини талон-тарож қилувчини қишлоқдан узоқроққа улоқтирган деҳқон тасвири каби кўпроқ сиёсий мавзудаги плакатларни ҳам чизган. .
Унинг карикатура ривожи 1905-йилда биринчи рус инқилоби ғоялари остида ташкил этилган ва 1917-йилдаги рус инқилобидан кейин қайта тикланган сатирик “Молла Насриддин ” журнали билан чамбарчас боғлиқ. Азимзаде муҳаррир Жалил Маммадгулузадеҳ билан яқиндан ҳамкорлик қилиб, кўплаб иллюстрациялар нашр эттирди ва "Молла Насраддин" нинг бош рассоми бўлади[3]. 1923-йилда Совет Иттифоқи Коммунистик партияси а'зоси бўлди.
1927-йилда Азимзаде Озарбайжон ССР халқ артисти фахрий унвони билан тақдирланди[3]. Тахминларга кўра, у Озарбайжон Компартиясининг биринчи котиби ва Азимзаде ижодининг мухлиси бўлган Мир Жафар Багҳиров билан танишлиги туфайли сиёсий қатағонлардан қочган[4].
Азимзаде шоир Мирза Алакбар Сабирнинг [3] тўпламлари учун 56 та рангли тошбосма, Абдурраҳим бей Ҳагвердиев, Нариман Нариманов ва Ҳусейнгулу Сарабски асарлари учун расмлар яратди. 1927-йилда Азимзода Г.К.Санилйнинг "Wилд Ох" ше'рларида учрайдиган болалар эртакларига расмлар чизган.
1930-йилларда Азимзаде ижтимоий тенгсизликни ўрганувчи “Wеддинг оф тҳе Рич Пеопле”, “ Wеддинг оф тҳе Поор Пеопле” каби мавзули акварел бўёқларини тугатди . 1933-йилда Азимзаде биринчи марта Москвада озарбайжон рассомларининг кўргазмасида плакатларини намойиш этди ва марказий матбуот томонидан яхши баҳоланди. 1937-йилда у 26 та расмдан иборат "Шадоwс оф тҳе Паст" тўпламини нашр этди.
Иккинчи жаҳон уруши бошланишида Азимзаде бошқа совет рассомлари билан бирга озарбайжон ва рус тилларида ёзилган Агитокон плакатларини яратишда фаол иштирок этди. С.Раҳман, Й.Фидлер, Г.Строганов, М.Сейидзоде, Нигар Рафибейли каби ёзувчи ва шоирлар ҳам афишаларда рассомлар билан ҳамкорлик қилган. Азимзаде Совет уруши давридаги <а ҳреф="ҳттпс://эн.wикипедиа.орг/wики/Анти-фасcисм" рел="мw:ЭхтЛинк" титле="Анти-фасcисм" cласс="cх-линк" дата-линкид="95">анти-фасcист</а> карикатураларга катта ҳисса қўшган ва урушнинг дастлабки икки йилида 50 дан ортиқ карикатура чизган. Азимзаде чизган э'тиборга молик карикатуралардан бири "Лион анд Киттен" (1941) деб номланган бўлиб, унда Адолф Ҳитлер масхара қилинган ва 1812-йилдаги Бородино жанги натижаларига ишора қилиб, Наполеонга қиёсланган.
Азимзаде 1943-йилда 63 ёшида вафот этди.
Мероси
Бокуда ҳозир Азим Азимзаде уй-музейи жойлашган[3] [5]. Бокудаги кўча, музей ва Озарбайжон Бадиий мактаби, бир вақтлар Азимзде дарс берган ва 1932-1937-йилларда директор бўлган, барчаси унинг шарафига номланган[6] [7] [8]. 2002-йилда Бокудаги <а ҳреф="ҳттпс://эн.wикипедиа.орг/wики/Ҳейдар_Алиев_Палаcе" рел="мw:ЭхтЛинк" титле="Ҳейдар Алиев Палаcе" cласс="cх-линк" дата-линкид="108">Ҳейдар Алиев</а> саройи ёнида Азимзадега ҳайкал ўрнатилган.
Галереяси
-
Тҳе Тwентиэтҳ Cентурй, а 1910 cартоон, репресентинг Эуропе анд Жапан ас проспероус девелопед cивилизатионс анд Асиа ас оппрессед лоwер cласс. Тҳе cоммент ин Азери реадс: "Тҳе стате оф тҳе cонтиненц ин тҳе тwентиэтҳ cентурй"
-
Cариcатуре ин "Молла Насреддин" сатириcал магазине. 1906
-
Cоcкфигҳтинг. 1915
-
Фолк перформанcе Кос-Коса. 1930
-
Ат Баку суммер cоттагес. 1931
-
Тҳе cолор оф cларет белонгс то ус. 1931
-
Wеддинг оф тҳе поор пеопле. 1931
-
Олд wифе анд а неw оне. 1935
-
Жумпинг овер бонфире. 1937
-
Тҳе гирл wас борн. 1937
-
Дог баитинг. 1938
-
Рамадан оф тҳе рич пеопле. 1932
-
Рамадан оф тҳе поор пеопле. 1938
-
Эхеcутион оф поэт Насими
Манбалари
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3
Алиев, Зиядкҳан, „Баку'с Арт Счоол Намед Афтер Селф-Таугҳт Артист“, Азербаижан Интернатионал, қаралди: 9 Фебруарй 2010
Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; наме "АИ" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент - ↑ 2,0 2,1
Ҳорн, Мауриcе (1983), Тҳе Wорлд Энcйcлопедиа оф Cартоонс, Челсеа Ҳоусе Публишерс, 94-бет, ИСБН 0-87754-399-2 Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; наме "энcйcлопедиа" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент - ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 „"Высокое имя Азим Азимзаде – ОЧЕРК – ФОТО" Талантливый самоучка“ (аз). 1неwс.аз (2011-йил 1-май). 2011-йил 4-майда асл нусхадан архивланган. Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; наме ":0" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент - ↑ Ҳусейнзаде, Элдар. „Как азербайджанский художник Азим Азимзаде спасся от репрессий тридцатых годов“ (аз). Тренд.аз (2009-йил 30-апрел).
- ↑ Маммадова, Айтамиз. „В Баку состоится "Вечер Азима Азимзаде"“. Тренд.аз (2011-йил 13-май).
- ↑ Ҳусеинов, Оркҳан, „Олд Баку он Cанвас: Тҳе Имагинативе Wорлд оф Оркҳан Ҳусеинов“, Азербаижан Интернатионал, қаралди: 10 Фебруарй 2010
- ↑ „Баку то лаунч прожеcт оф мобиле эхҳибитионс мусеумс“, Неwс.Аз, 4 Фебруарй 2010, 10 Фебруарй 2010да асл нусхадан архивланди, қаралди: 10 Фебруарй 2010
- ↑ Wебситес оф севен Азербаижан-басед мусеумс пресентед, Азербаижан Пресс Агенcй, 12 Оcтобер 2009, 7 Април 2012да асл нусхадан архивланди, қаралди: 9 Фебруарй 2010