Azitromitsin
Азитромицин – ярим синтетик кенг спектрли антибиотик, азалид, грам-мусбат, грамм-манфий ва баъзи анаэроб бактерияларга (эритромицинга чидамлиларидан ташқари) бошқа микроорганизмларга қарши фаолдир. У кўплаб касалликларни, биринчи навбатда, нафас олиш касалликларини, шунингдек, ўрта отит, стрептококкли фарингит, хламидия, гонорея, безгак ва бошқаларни даволашда қўлланади.
Умумий ножўя таъсирларига кўнгил айниши, қусиш, диарея ва ошқозон бузилиши киради[1]. Қўлланилганда анафилаксия, ҚТ оралиғининг узайиши ёки Cлостридиум диффиcиле юзага келтирган диарея[1] каби аллергик реаксиялар келиб чиқиши мумкин. Ҳомиладорлик пайтида фойдаланишнинг зарари топилмаган[1]. Эмизишда унинг хавфсизлиги тасдиқланмаган, аммо бу хавфсиздир[2]. Азитромицин – бу азалид, макролид антибиотикларининг бир тури ҳисобланади[1]. Бу антибиотик бактерия ҳужайрасида оқсил ишлаб чиқаришни камайтириш билан таъсир кўрсатади, натижада бактериялар ўсишдан тўхтайди[1].
Азитромицин Жаҳон Соғлиқни Сақлаш Ташкилотининг Ҳаётий зарур ва энг муҳим дори препаратлари ро'йҳатига киритилган.
Умумий тавсиф
Азитромицин – макролидлар гуруҳининг азалид кичик синфининг биринчи вакили. Азалидлар 14 аъзоли лактон ҳалқали макролидлардан ҳалқадаги аъзолар сонининг кўпайиши билан фарқланади. Азитромицин макролидларни ўзгартириш орқали лактон ҳалқасига 9 ва 10 углерод атомлари орасидаги азот атомини киритиш орқали олинган, ҳалқа эса 15 аъзолига айланган. Структурадаги бундай ўзгариш эритромицинга нисбатан препаратнинг кислотага чидамлилигини сезиларли даражада оширди – 300 марта. Бу препаратни оғиз орқали қабул қилишда яхшироқ сақланишига имкон беради. Шунингдек, у эритромицинга қараганда яхшиланган фармакокинетик хусусиятларга ва микробларга қарши фаолликнинг кенг спектрига эга, хусусан, грамм-манфий бактериялар ҳужайраларига яхшироқ кириб боради ва уларга нафақат бактериостатик, балки бактерицид таъсир кўрсатади[3].
Азитромицин кўплаб бактериал патогенларга қарши фаолликка эга[4].
Азитромицин пневмония ва сурункали обструктив ўпка касаллиги билан оғриган беморларга тиббий ёрдам кўрсатишнинг Россия стандартларига киритилган[4].
Физик хусусиятлар
Кукун, сувда эрийди.
Азитромицин ёғларда яҳши эрийди.
Тиббиётда қўлланилиши
Азитромицин асосан нафас йўлларининг юқумли касалликларини (пастки ва юқори нафас йўллари) даволаш учун ишлатилади[4][3]. Бу яхши ўзлаштирилиш, антибиотикнинг бундай касалликларнинг типик ва атипик патогенларига яҳши таъсири, шунингдек, препаратнинг баъзи ноантимикроб хусусиятлари билан боғлиқ[3].
Шунингдек, у урогенитал инфекцияларни, тери ва юмшоқ тўқималарнинг инфекцияларини, ородентал инфекцияларни, канали боррелиозни, ичак инфекцияларини даволашда қўлланади[3]. Комбинацияланган терапиянинг бир қисми сифатида Ҳелиcобаcтер пйлори[5] билан боғлиқ ошқозон ва ўн икки бармоқли ичак яраларида қўлланади.
Азитромицин турли хил инфекцияларни даволаш учун ишлатилади, жумладан:
- Ҳ. инфлуэнзаэ, М. cатаррҳалис ёки С. пнеумониаэ келтириб чиқарадиган сурункали обструктив ўпка касаллигининг ўткир бактериал кучайишининг олдини олиш ва даволашда. Узоқ муддатли профилактиканинг афзалликлари юрак-қон томир ва бошқа ножўя таъсирлар хавфини ҳисобга олган ҳолда ҳар бир бемор учун алоҳида баҳоланиши керак[6].
- C. пнеумониаэ, Ҳ. инфлуэнзаэ, М. пнеумониаэ ёки С. пнеумониаэ[7] келтириб чиқарадиган шифохонадан ташқари орттирилган пневмония.
- С. ауреус, С. пёгенес ёки С. агалаcтиаэ туфайли асоратланмаган тери инфекциялари
- C. трачоматис ёки Н. гоноррҳоэаэ туфайли уретрит ва сервицит. Сефтриаксон билан биргаликда азитромицин АҚШ Касалликларни назорат қилиш марказлари томонидан тавсия этилган гонорея даволаш схемасининг бир қисмидир. Азитромицин кўп ҳолларда монотерапия сифатида фаолдир, аммо гонококкларга қаршилик ривожланиши учун нисбатан паст тўсиқ бўлганлиги ва C. трачоматис ва Н. гоноррҳоэаэ[8] тез-тез биргаликда инфекцияси туфайли сефтриаксон билан комбинация тавсия этилади.
- C. трачоматис туфайли келиб чиққан трахома[9][10]
- Ҳ. дуcрей сабаб бўлган эркакларда генитал ярада (шанкроид).
- Ҳ. инфлуэнзаэ, М. cатаррҳалис ёки С. пнеумониаэ сабаб бўлган ўткир бактериал синусит. Бироқ, одатда амоксициллин/клавуланат[11][12] каби бошқа воситаларни қўллаш афзалликка эга.
- Ҳ. инфлуэнзаэ, М. cатаррҳалис ёки С. пнеумониаэ туфайли ўткир ўрта отитда. Бироқ, азитромицин бу касаллик учун биринчи қатор дори эмас. Одатда амоксициллин ёки бошқа бета-лактам антибиотиклар афзаллик беради[13].
- С. пёгенес фарингит ёки тонзиллитда биринчи даражали терапиядан фойдалана олмайдиган одамларда биринчи даражали терапияга алтернатива сифатида[14]
Сифилис
Сифилис – бу тананинг деярли ҳар қандай органига таъсир қилиши мумкин бўлган мураккаб касаллик. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти маълумотларига кўра, дунё бўйлаб камида 12 миллион одам сифилис билан касалланган. Баъзи дастлабки тадқиқотлар шуни кўрсатдики, азитромицин эрта сифилисни даволашда бензатин-пенициллин Г дан устундир ва азитромицин бензатин пенициллин Г нинг камчиликларини бартараф этиши мумкин. Учта тадқиқот натижалари эрта сифилисда даволаш тезлиги бўйича азитромицин ва бензатин-пенициллин Г ўртасидаги фарқни аниқлай олмади, натижалар жуда ноаниқ эди, натижада вариантлардан бирини истисно қилиш имкони бўлмади. Гастроинтестинал ножўя таъсирлар азитромицинни қабул қилган иштирокчиларда бензатин пенициллин Г олган иштирокчиларга қараганда кўпроқ бўлса-да, бензатин пенициллин билан фарқ статистик аҳамиятга эга эмас эди. Бу соҳада қўшимча тадқиқотлар талаб этилади[15].
Безгак
Безгак паразитларида антималариал дориларга чидамлилик ривожланишининг олдини олиш учун ЖССТ безгак инфекциялари бир вақтнинг ўзида бир нечта дорилар билан даволанадиган комбинацияланган терапиядан фойдаланишни тавсия қилади. Азитромицин безгак паразитларига ҳам таъсир қилувчи антибиотик бўлганлиги сабабли, унинг якка ўзи ёки бошқа безгакка қарши воситалар билан комбинацияланган терапиянинг бир қисми сифатида қўлланганда безгакка қарши восита сифатида самарадорлиги ва бардошлилиги баҳоланган. Сўнгги 14 йил давомида ўтказилган тадқиқотлар шуни кўрсатадики, азитромицин нисбатан заиф антималариал восита бўлиб, унинг самарадорлиги препаратнинг дозасига ва комбинацияланган терапияда шерик дорига боғлиқ. Маълумотлар шуни кўрсатадики, катталар орасида безгакни муваффақиятли даволашнинг мақбул даражасига эришиш учун зарур бўлган юқори дозалар ёмон қабул қилиниши мумкин. Агар жорий маҳсулот ва дозани оптималлаштириш жараёни универсал самарали маҳсулотга олиб келмаса ёки антималариал комбинацияларнинг ҳозирги кўламини тўлдирадиган ўзига хос жойни аниқламаса, азитромициннинг антималариал восита сифатида келажаги истиқболли эмас[16].
Кўз инфекциялари
Антибиотик билан даволаш C трачоматис билан касалланган одамларда фаол трахома ва кўз инфекцияси хавфини даволашсиз/плацебо билан солиштирганда камайтириши мумкин, аммо одамларда даволаш эффектининг ҳажми ноаниқлигича қолмоқда. Азитромициннинг бир марталик оғиз дозаси билан антибиотикларни оммавий даволаш одамлар орасида фаол трахома ва кўз инфекцияларининг тарқалишини камайтиради. Йиллик оммавий даволанишнинг тавсия этилган частотасидаги ҳар қандай ўзгаришларни тасдиқловчи кучли далиллар йўқ. Антибиотиклар билан даволанган одамларда 12 ойдан кейин антибиотикларга чидамлилик хавфи ортиши ҳақида далиллар мавжуд[17].
Иммунитет танқислигида инфекцияларни даволаш
Мйcобаcтериум авиум комплекси (МАC) инфекцияси ривожланган орттирилган иммунитет танқислиги синдромининг (ОИТС) кенг тарқалган асоратлари бўлиб, бу беморларнинг умрини қисқартириши мумкин. ОИВ инфекцияси бўлган катталар ва болаларда МАC инфекциясининг олдини олишда барча дори воситаларининг самарадорлиги ўрганилди. Ушбу шарҳ 1993—2003-йилларда чоп этилган саккизта АҚШ ва Европа тадқиқотини ўз ичига олади.
Азитромицин ёки кларитромицин МАC инфекциясининг олдини олиш учун танланган дорилар эканлиги ҳақида далиллар (жуда пастдан пастгача) топилди. Кларитромицин ва азитромицин ўртасидаги тўғридан-тўғри далилларни солиштириш учун қўшимча тадқиқотлар ва МАC инфекциясини самарали равишда олдини олиш учун зарур бўлган оптимал дозаларни аниқлаш учун тадқиқотлар талаб қилинади[18].
Бактериал сезувчанлик
Азитромицин нисбатан кенг, аммо саёз антибактериал фаолликка эга. Баъзи грамм-мусбат бактерияларни, баъзи грамм-манфий бактерияларни ва кўплаб атипик бактерияларни бостира олади.
2015-йилда аҳоли орасида азитромицинга юқори даражада чидамли гонорея штамми аниқланган. Неиссериа гоноррҳоэаэ одатда азитромицинга сезгир, лекин чидамлилик ривожланиши учун нисбатан паст тўсиқ бўлгани учун бу препарат монотерапия сифатида кенг қўлланилмайди[8]. Азитромициннинг кенг қўлланилиши Стрептоcоccус пнеумониаэ[19] чидамлилигининг ошишига олиб келди.
Аэроб ва факултатив грам-мусбат микроорганизмлар
- Стапҳйлоcоccус ауреус (фақат метициллинга сезгир)
- Стрептоcоccус агалаcтиаэ
- Пневмококк
- Стрептоcоccус пёгенес
Аэроб ва факултатив грам-манфий микроорганизмлар
- Ҳаэмопҳилус дуcрейи
- Гемофил инфлуэнзаэ
- Морахелла cатаррҳалис
- Неиссериа гоноррҳоэаэ
- Бордетелла пертуссис
- Легионелла пнеумопҳила
Анаэроб микроорганизмлар
- Пептострептококкларнинг турлари
- Превотелла бивиа
Бошқа микроорганизмлар
- Чламйдопҳила пнеумониаэ
- Чламйдиа трачоматис
- Микоплазма генитал
- Мйcопласма пнеумониаэ
- Уреапласма уреалйтиcум
Ҳомиладорлик ва лактация
Ҳомиладорлик пайтида фойдаланилганда ҳеч қандай зарари аниқланмаган[1]. Бироқ, ҳомиладор аёлларда адекват назорат тадқиқотлари йўқ[20].
Эмизиш даврида препаратнинг хавфсизлиги аниқ эмас. Маълум қилинишича, азитромицин она сутида фақат паст даражаларда мавжуд ва бу дори ёш болаларда ҳам қўлланганлиги сабабли, эмизикли чақалоқларда ножўя таъсирлар бўлиши эҳтимолдан йироқ[2]. Шунга қарамай, лактация даврида препаратни эҳтиёткорлик билан қўллаш тавсия этилади[1].
Нафас йўллари касалликлари
Азитромицин яллиғланиш жараёнларини бостириш туфайли сурункали обструктив ўпка касаллигини даволашда самарали эканлигини исботланган[21]. Айнан шу механизм туфайли астма ва синуситда потенциал фойдалидир[22]. Азитромицин нафас йўлларининг яллиғланишига ҳисса қўшиши мумкин бўлган баъзи иммун реаксияларни бостириш орқали ишлайди[23][24].
Ўткир пастки нафас йўлларининг инфекцияларини даволашда азитромициннинг амоксициллин ёки амоксиклавдан устун эканлиги ҳақида аниқ далиллар йўқ. Шу билан бирга, бактериал сабабга кўра ўткир бронхит билан оғриган беморларда азитромицин амоксициллин ёки амоксиклавга қараганда клиник муваффақияцизликни камайтиришда самаралироқдир. Азитромицин амоксициллин ёки амоксиклавга қараганда камроқ ноҳуш таъсирларга эга. Клиник амалиётда азитромицин ва амоксициллин ёки амоксиклав ўртасидаги танлов харажат, қулайлик ва даволанишга риоя қилиш каби бошқа фикрларга асосланиши мумкин[25].
Қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар
Азитромицин жигар ва (ёки) буйрак етишмовчилигида, шунингдек, препаратга ёки умуман макролидларга юқори сезувчанликда таъқиқланади. Шунингдек болаларда ҳам таъқиқланади: 16 ёшгача – томир ичига, таблеткалар, капсулалар; жигар ёки буйрак функсияси жиддий бузилиши бўлган болаларда, янги туғилган чақалоқлар – оғиз суспензияси[5].
Ҳомиладорлик ва лактация даврида азитромицинни қўллашнинг фойдаси хавфдан сезиларли даражада устун бўлган ҳолларда қўлланилиши мумкин (ҳомиладорлик даврида ҳар қандай препаратни қўллашда ҳар доим мавжуд).
Аритмия бўлса, у фақат шифокор назорати остида қўлланади: қоринча аритми ва ҚТ оралиғининг узайиши юзага келиши мумкин.
Дозани ошириб юбориш белгилари – оғир кўнгил айниши, вақтинчалик эшитиш йўқолиши, қусиш, диарея.
Ножўя таъсирлари
Андоза:Список побочных эффектовЭнг кўп учрайдиган ножўя таъсирлар диарея (5%), кўнгил айниши (3%), қорин оғриғи (3%) ва қайт қилишдир. Одамларнинг 1% дан камроғи ножўя таъсири туфайли препаратни қабул қилишни тўхтатади. Асабийлашиш, тери реаксиялари ва анафилаксия бўлиши мумкинлиги ҳақида хабар берилган[26]. Азитромицин[1] билан Cлостридиум диффиcиле инфекцияси билан касалланиш ҳақида хабар берилган. Азитромицин рифампицин каби бошқа антибиотиклардан фарқли ўлароқ контрацептивларнинг самарадорлигига таъсир қилмайди. Эшитиш қобилиятини йўқолиши мумкинлиги ҳақида хабар берилган[27].
Баъзида одамларда холестатик гепатит ёки делирий ривожланади. Чақалоқда вена ичига юборилаётганда тасодифий дозани ошириб юбориш юракнинг оғир блокланишига олиб келди, бу эса қолдиқ энсефалопатияга олиб келиши мумкин[28][29].
2013-йилда ФДА азитромицин „юракнинг электр фаоллигида ғайритабиий ўзгаришларга олиб келиши мумкин, бу эса потенциал ҳалокатли анормал юрак ритмларига олиб келиши мумкинлиги“ ҳақида огоҳлантирган. ФДА 2012-йилда ўтказилган тадқиқотда препаратнинг ўлим хавфини ошириши мумкинлигини таъкидлади, айниқса юрак муаммолари бўлган одамларда, амоксициллин каби бошқа антибиотикларни қабул қиладиган ёки антибиотиксиз бўлганларга нисбатан. Огоҳлантириш шуни кўрсатадики, ҚТ оралиғи узайган, қондаги калий ёки магний даражаси паст, юрак уриши одатдагидан секинроқ бўлганлар ёки юрак ритми бузилиши даволаш учун баъзи дори-дармонларни қабул қиладиганлар каби олдиндан мавжуд касалликлари бўлган одамлар алоҳида хавф остида[30][31].
Азитромицин автофагияни блокировка қилиши ва муковисцидозли беморларни микобактериал инфекцияга мойил қилиши мумкинлиги ҳақида хабар берилган[32].
Фармакологик хусусиятлари
Азитромицин азалид ҳисобланади, кенг спектрли антибактериал восита бўлиб, бактериостатик таъсир кўрсатади.
Фармакокинетикаси
Бошқа макролидлар сингари, азитромицин ҳам ичакдан яхши сўрилади, аммо жигар орқали биринчи ўтишда қисман метаболизмга учрайди. Азитромициннинг плазмадаги максимал концентрациясига қабул қилинганидан кейин 2,5-2,9 соат ўтгач эришилади, у 0,3-0,62 мкг/мл ни ташкил қилади. Азитромициннинг биомавжудлиги 37-38% ни ташкил қилади[3]. У ўт суюқлигида тўпланишга қодир, шунинг учун азитромицин концентрациясининг иккита чўққиси бор, иккинчи чўққиси препаратнинг ичакка чиқарилган ўт суюқлигидан сўрилиши билан боғлиқ.
Азитромициннинг плазма оқсиллари билан боғланиш даражаси 1-2 мкг/мл консентрацияда 7% дан 0,02-0,1 мкг/мл консентрацияда 51% гача ўзгариб туради. Макролидлар орасида азитромицин тўқималарда энг юқори консентрацияга эга, 1 дан 9 мкг/г гача, шунинг учун унинг қон плазмасидаги даражаси паст. Азитромицин ўпкада, шу жумладан балғам ва алвеоляр суюқликда юқори консентрацияларни ҳосил қилади. 500 мг азитромициннинг бир марталик дозасидан 48-96 соат ўтгач, унинг бронхиал шиллиқ қаватдаги консентрацияси қон зардобидаги даражасидан 195-240 марта, ўпка тўқималарида – 100 мартадан кўпроқ, бронхиал секрецияда – 80-82 марта юқори бўлади.
Барча макролидлар сингари, азитромицин ҳам узоқ вақт давомида ҳужайра ичида юқори концентрацияларни ҳосил қилади, у ҳужайра ичидаги концентрациялари плазмадаги консентрациядан 1200 баравар юқори бўлиши билан тавсифланади. Азитромицин билан юкланган фагоцитлар уни яллиғланиш жойига етказиб беради ва унда соғлом тўқималарга қараганда антибиотикнинг юқори консентрациясини ҳосил қилади.
Азитромициннинг қон плазмасидан яримпарчаланиш даври ўртача 68-71 соатни ташкил қилади: биринчи дозадан кейин – 10-14 соат, қабул қилинганидан кейин 8 дан 24 соатгача – 14-20 соат, 24 дан 72 соатгача – 35- 55 соат, такрорий қабул қилиш билан – 48-96 соат. Бу кунига бир марта антибиотикни буюриш имконини беради.
Тўқималардан яримпарчаланиш даври қонга қараганда анча узоқроқ. Азитромициннинг тўқималарда терапевтик концентрацияси бекор қилинганидан кейин 5-7 кун давомида сақланади.
Азитромицин қисман жигарда метаболизмга учрайди, унинг учун 10 та метаболит маълум. Препаратнинг 50% қисми ўзгармаган ҳолда сафро билан чиқарилади. Кичик бир қисми, оғиз орқали юборилган дозанинг 6% ва томир ичига юборилган дозанинг 11-14% сийдик билан чиқарилади.
Азитромицин ошқозонда хлорид кислота томонидан қисман йўқ қилинадиган бошқа макролидларга қараганда кислотага нисбатан анча чидамли. Азитромициннинг кислотага чидамлилиги эритромицинникидан 300 баравар юқори[3].
Ал3+ ва Мг2+ анионларини сақловчи антасидлар ва озиқ-овқат азитромициннинг сўрилишини секинлаштиради ва камайтиради.
Фармакодинамикаси
Азитромицин рибосомаларнинг 50С суббирлиги билан боғланади, транслация босқичида пептидтранслоказани ингибиция қилади, оқсил синтезини тўхтатади, бактерияларнинг ўсиши ва кўпайишини секинлаштиради ва юқори консентрацияларда бактерицид таъсир кўрсатади. Ҳужайра ташқарисидаги ва ҳужайра ичидаги патогенларга таъсир қилади[3].
Азитромицин эритромицинга нисбатан бир неча марта кучлироқ таъсир қилади, у Ҳаэмопҳилус инфлуэнзаэ, Морахелла cатаррҳалис, Неиссериа гоноррҳоэаэ, Р. риcкетции, Б. мелитенсис[4] га қарши фаоллиги бўйича макролидлар орасида биринчи ўринда туради.
Азитромицин грам-мусбат микроорганизмларга нисбатан фаол: Стрептоcоccус спп. (C, Ф ва Г гуруҳлари, эритромицинга чидамли бўлганлар бундан мустасно), Стрептоcоccус пнеумониаэ, Стрептоcоccус пёгенес, Стрептоcоccус агалаcтиаэ, Стрептоcоccус вириданс, Стапҳйлоcоccус эпидермидис, Стапҳйлоcоccус ауреус; грамм-манфий: Ҳаэмопҳилус инфлуэнзаэ, Морахелла cатаррҳалис, Бордетелла пертуссис, Бордетелла парапертуссис, Легионелла пнеумопҳила, Ҳаэмопҳилус дуcрейи, Cампйлобаcтер жежуни, Неиссериа гоноррҳоэаэ ва Гарднерелла вагиналис; анаэроб: Баcтероидес бивиус, Cлостридиум перфрингенс, Пептострептоcоccус спп; шунингдек Чламйдиа трачоматис, Чламйдиа пнеумониаэ, Мйcопласма пнеумониаэ, Мйcобаcтериум авиум cомплех, Уреапласма уреалйтиcум, Трепонема паллидум, Боррелиа бургдорфери[5]. Азитромицин эритромицинга чидамли грам-мусбат бактерияларга нисбатан фаол эмас[5].
Азитромицин, бошқа макролидлар каби, препаратнинг микробларга қарши таъсири муҳитдан чиқарилгандан кейин сақланиб қолганда, антибиотикдан кейинги таъсир билан тавсифланади. Микроорганизмларнинг рибосомаларини қайтариб бўлмайдиган тарзда ўзгартиради. Бундан ташқари, эритромицин ва кларитромицин каби, у МИCдан паст бўлган антибиотик концентрацияси таъсирида микроорганизмлар, шу жумладан, одатда уларга чидамли бўлганлар, иммунитетни ҳимоя қилиш омилларига нисбатан сезгир бўлиб қолганда, МИCдан кейинги антибиотик таъсирини кўрсатади. Азитромициннинг суб-МИC-пост-антибиотик таъсири эритромицин ва кларитромицинга қараганда кучлироқдир.
Азитромицин ва бошқа макролидлар каби Т-киллерларнинг фаоллигини оширади.
Самарадорлиги ва хавфсизлиги
Катталар ва болаларда нафас йўлларининг юқумли касалликларини даволашда азитромициннинг самарадорлиги кўплаб бошқа антибиотикларга қараганда юқори. Худди шу таъсирга эришиш учун азитромицин билан қисқароқ даволаш курси одатда бошқа кўплаб антибиотикларга қараганда етарли бўлади[4][3] – баъзи макролидлар, пенициллинлар, сефалоспоринлар ва фторхинолонлар[4].
Франсуз тадқиқотчилари ва АҚШ президентининг Д. Трамп нинг CОВИД-19 учун азитромицин ва гидроксиклорокин билан комбинацияланган терапия самарадорлиги ҳақидаги баёнотларига зид равишда, 2020-йил апрел ойи охирига келиб, азитромициннинг CОВИД-19 ни даволашда самарадорлиги тўғрисида ҳеч қандай далил йўқ. Нашр этилган тадқиқот далилларга асосланган тиббиёт учун минимал мезонларга жавоб бермайди.
Азитромицин энг кам заҳарли антибиотиклардан биридир. 2009-йилда маълум бўлган антибиотиклар орасида макролидлар одатда камроқ заҳарли, азитромицин эса бошқа макролидларга қараганда ҳам камроқ токсикликка эга. Хусусан, эритромицин ва кларитромицин макролидларига қараганда камроқ ножўя таъсирларга эга[4]. Азитромицин ҳам катталар, ҳам болалар учун бир хил даражада хавфсиздир[3]. Ушбу антибиотик ҳомиладорлик даврида ҳам хавфсиз антибактериал препарат бўлиб, у ҳомиладорликнинг салбий оқибатларини кўпайтирмайди ва болада бирон бир ўзига хос малформациянинг пайдо бўлишига олиб келмайди[33][3].
Макролидлар орасида азитромицин энг яхши мувофиқликка эга, стандарт кунига бир марталик режим амбулатория шароитида даволанаётган беморлар томонидан дори-дармонларни қабул қилишнинг паст интизомининг салбий таъсирини камайтиради[4][3].
Азитромицин теофиллин, ухлатувчи воситалар ва антиконвулсанлар, транквилизаторлар, билвосита антикоагулянтлар, антигистаминлар билан ўзаро таъсир қилмайди, чунки у П-450 ситохромининг инҳибитори эмас[4].
Тарихи
У биринчи марта 1980-йилда Плива фармацевтика компанияси томонидан синтез қилинган ва 1988-йилда савдога чиқарилган. Доктор С. Докич бошчилигидаги Габриэла Кобрехей, Горяна Радоболя-Лазаревски ва Зринка Тамбурашевадан иборат тадқиқотчилар гуруҳи 1980-йилда азитромицинни ажратиб олди. 1988-йилда азитромицин Шарқий Европада „Сумамед“ номи билан сотила бошланди, кейин Пфизер томонидан лицензияга эга бўлиб, уни Ғарбий Европа ва Қўшма Штатлар бозорига „Зитромах“ номи билан олиб келди. Зитҳромах энг кўп сотиладиган антибиотиклардан биридир. Азитромицин патентининг амал қилиш муддати 2005-йилда тугагунига қадар Пфизердан олинган роялтилар Пливани даромадининг катта қисмини таъминлади. Азитромициннинг ноёб фармакокинетик ва фармакодинамик хусусиятлари туфайли унинг пайдо бўлиши макролидлар тарихида муҳим босқич бўлди[3].
Россияда азитромицин клиник амалиётда 1991-йилдан бери қўлланилмоқда[34]
ЖССТ азитромицинни тиббиёт учун муҳим антибиотик сифатида таснифлайди ва уни ЖССТнинг асосий дори воситаларининг намунавий рўйхатига киритди.
Тадқиқотлар
Азитромицин бошқа CОВИД-19 дорилари билан бирга ўрганилмоқда[35][36]. CОВИД-19 ни даволашда азитромициннинг гидроксиклорокин билан комбинациясини тасдиқловчи кучли далиллар йўқ, гарчи бундай фойдаланиш ўрганилаётган бўлса ҳам[37].
Эслатмалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 {{Веб манбаси}} андозасидан фойдаланишда
сарлавҳа=параметрини белгилашингиз керак. „{{{титле}}}“. - ↑ 2,0 2,1 {{Веб манбаси}} андозасидан фойдаланишда
сарлавҳа=параметрини белгилашингиз керак. „{{{титле}}}“. - ↑ 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 Митрохин 2009.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 Лукьянов 2009.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Азитромицин, инструкция 2019.
- ↑ „Азитҳромйcин фор тҳе Превентион оф CОПД Эхаcербатионс: Тҳе Гоод, Бад, анд Углй“. Тҳе Америcан Жоурнал оф Медиcине. 128-жилд, № 12. Деcембер 2015. 1362.э1–6-бет. дои:10.1016/ж.амжмед.2015.07.032. ПМИД 26291905.
- ↑ „Инфеcтиоус Дисеасес Соcиэтй оф Америcа/Америcан Тҳораcиc Соcиэтй cонсенсус гуиделинес он тҳе манагемент оф cоммунитй-аcқуиред пнеумониа ин адулц“. Cлиниcал Инфеcтиоус Дисеасес. 44 Суппл 2-жилд. Марч 2007. С27-72-бет. дои:10.1086/511159. ПМИД 17278083.
{{cите магазине}}: Инвалид|дисплай-аутҳорс=6(ёрдам) - ↑ 8,0 8,1 {{Веб манбаси}} андозасидан фойдаланишда
сарлавҳа=параметрини белгилашингиз керак. „{{{титле}}}“. - ↑ „Интервентионс фор трачома тричиасис“. Тҳе Cочране Датабасе оф Сйстематиc Ревиэwс. 11-жилд, № 11. Новембер 2015. CД004008-бет. дои:10.1002/14651858.CД004008.пуб3. ПМC 4661324. ПМИД 26568232.
- ↑ {{Веб манбаси}} андозасидан фойдаланишда
сарлавҳа=параметрини белгилашингиз керак. „{{{титле}}}“. - ↑ „Cлиниcал праcтиcе гуиделине (упдате): адулт синуситис“. Отоларйнгологй–Ҳеад анд Неcк Сургерй. 152-жилд, № 2 Суппл. Април 2015. С1–С39-бет. дои:10.1177/0194599815572097. ПМИД 25832968.
{{cите магазине}}: Инвалид|дисплай-аутҳорс=6(ёрдам) - ↑ „ААП релеасес гуиделине он диагносис анд манагемент оф аcуте баcтериал синуситис ин чилдрен оне то 18 еарс оф аге“. Америcан Фамилй Пҳйсиcиан. 89-жилд, № 8. Април 2014. 676–81-бет. ПМИД 24784128.
- ↑ „ААП, ААФП релеасе гуиделине он диагносис анд манагемент оф аcуте отитис медиа“. Америcан Фамилй Пҳйсиcиан. 69-жилд, № 11. Жуне 2004. 2713–5-бет. ПМИД 15202704.
- ↑ „ИДСА Упдатес Гуиделине фор Манагинг Гроуп А Стрептоcоccал Пҳарйнгитис“. Америcан Фамилй Пҳйсиcиан. 88-жилд, № 5. Септембер 2013. 338–40-бет. ПМИД 24010402.
- ↑ {{Веб манбаси}} андозасидан фойдаланишда
сарлавҳа=параметрини белгилашингиз керак. „{{{титле}}}“. - ↑ {{Веб манбаси}} андозасидан фойдаланишда
сарлавҳа=параметрини белгилашингиз керак. „{{{титле}}}“. - ↑ {{Веб манбаси}} андозасидан фойдаланишда
сарлавҳа=параметрини белгилашингиз керак. „{{{титле}}}“. - ↑ {{Веб манбаси}} андозасидан фойдаланишда
сарлавҳа=параметрини белгилашингиз керак. „{{{титле}}}“. - ↑ Липпинcотт Иллустратед Ревиэwс : Пҳармаcологй Сихтҳ Эдитион — 506-бет.
- ↑ {{Веб манбаси}} андозасидан фойдаланишда
сарлавҳа=параметрини белгилашингиз керак. „{{{титле}}}“. - ↑ „Превентинг CОПД эхаcербатионс wитҳ маcролидес: а ревиэw анд будгет импаcт аналйсис“. Респираторй Медиcине. 107-жилд, № 5. Май 2013. 637–48-бет. дои:10.1016/ж.рмед.2012.12.019. ПМИД 23352223.
- ↑ „Маcролидес фор тҳе треатмент оф чрониc синуситис, астҳма, анд CОПД“. Чест. 125-жилд, № 2 Суппл. Фебруарй 2004. 52С–60С, қуиз 60С-61С-бет. дои:10.1378/чест.125.2_суппл.52С. ПМИД 14872001.
- ↑ „Маcролидес: фром ин витро анти-инфламматорй анд иммуномодулаторй пропертиэс то cлиниcал праcтиcе ин респираторй дисеасес“. Эуропеан Жоурнал оф Cлиниcал Пҳармаcологй. 68-жилд, № 5. Май 2012. 479–503-бет. дои:10.1007/с00228-011-1161-х. ПМИД 22105373.
- ↑ „Патҳоген- анд ҳост-диреcтед анти-инфламматорй аcтивитиэс оф маcролиде антибиотиcс“. Медиаторс оф Инфламматион. 2012-жилд. 2012. 584262-бет. дои:10.1155/2012/584262. ПМC 3388425. ПМИД 22778497.
- ↑ {{Веб манбаси}} андозасидан фойдаланишда
сарлавҳа=параметрини белгилашингиз керак. „{{{титле}}}“. - ↑ „Азитҳромйcин анапҳйлахис ин чилдрен“. Интернатионал Жоурнал оф Иммунопатҳологй анд Пҳармаcологй. 27-жилд, № 1. 2014. 121–6-бет. дои:10.1177/039463201402700116. ПМИД 24674687.
- ↑ Медиcал Тохологй. Липпинcотт Wиллиамс & Wилкинс, 2004 — 23-бет.
- ↑ „Лифе-тҳреатенинг брадяррҳйтҳмиа афтер массиве азитҳромйcин овердосе“. Пҳармаcотҳерапй. 26-жилд, № 1. Жануарй 2006. 147–50-бет. дои:10.1592/пҳcо.2006.26.1.147. ПМИД 16506357.
- ↑ Диспоситион оф Тохиc Другс анд Чемиcалс ин Ман, 8тҳ, Фостер Cитй, CА: Биомедиcал Публиcатионс, 2008 — 132–133-бет.
- ↑ „Азитҳромйcин анд тҳе риск оф cардиовасcулар деатҳ“. Тҳе Неw Энгланд Жоурнал оф Медиcине. 366-жилд, № 20. Май 2012. 1881–90-бет. дои:10.1056/НЕЖМоа1003833. ПМC 3374857. ПМИД 22591294.
- ↑ {{Веб манбаси}} андозасидан фойдаланишда
сарлавҳа=параметрини белгилашингиз керак. „{{{титле}}}“. - ↑ „Азитҳромйcин блоcкс аутопҳагй анд май предиспосе cйстиc фибросис патиэнц то мйcобаcтериал инфеcтион“. Ж Cлин Инвест. 121-жилд, № 9. Сеп 2011. 3554–63-бет. дои:10.1172/ЖCИ46095. ПМC 3163956. ПМИД 21804191.
- ↑ Стецюк и Андреева 2010.
- ↑ Андреева и др. 2011.
- ↑ „Ҳйдрохйчлороқуине анд азитҳромйcин ас а треатмент оф CОВИД-19: ресулц оф ан опен-лабел нон-рандомизед cлиниcал триал“. Интернатионал Жоурнал оф Антимиcробиал Агенц. 56-жилд, № 1. Жулй 2020. 105949-бет. дои:10.1016/ж.ижантимиcаг.2020.105949. ПМИД 32205204.
{{cите магазине}}: Инвалид|дисплай-аутҳорс=6(ёрдам) - ↑ „Cоронавирус Дисеасе 2019 Треатмент: А Ревиэw оф Эарлй анд Эмергинг Оптионс“. Опен Форум Инфеcтиоус Дисеасес. 7-жилд, № 4. Април 2020. офаа105-бет. дои:10.1093/офид/офаа105. ПМИД 32284951.
- ↑ „Ретҳинкинг тҳе роле оф ҳйдрохйчлороқуине ин тҳе треатмент оф CОВИД-19“. ФАСЕБ Жоурнал. 34-жилд, № 5. Май 2020. 6027–6037-бет. дои:10.1096/фж.202000919. ПМИД 32350928.
{{cите магазине}}: Инвалид|дисплай-аутҳорс=6(ёрдам)
Адабиётлар
- Лукянов, С. В. Почему азитромицин остаэця препаратом вибора при внеболничних инфексиях нижних дихателних путей // Лечащий врач : журн. – 2009. – № 09.
- Стесюк, О. У. Актуалниэ аспекти применения макролидов при беременности и лактации / О. У. Стесюк, И. В. Андреэва // Клиническая Микробиология и Антимикробная Химиотерапия : журн. – 2010. – Т. 12, № 1. – С. 41–53. – УДК (615.33:577.182.62).035:618.2(Г).
- Митрохин, С. Д. Азитромицин : обоснованност применения в терапии различной инфексионной патологии // Трудний пациэнт : журн. – 2009. – № 4–5 (апрел).
- Группа макролидов // Практическоэ руководство по антиинфексионной химиотерапии / Под ред. Л. С. Страчунского, Ю. Б. Белоусова, С. Н. Козлова.
- Страчунский, Л. С. 15-членниэ препарати : азалиди // Макролиди в современной клинической практике / Л. С. Страчунский, С. Н. Козлов. – Смоленская государственная медицинская академия, 1998. – ИИ : Характеристика отделних препаратов. – УДК 616(Г). – ИСБН 5-88590-837-0.
- Андреэва, И. В. Современниэ тенденсии применения азитромицина при остром стрептококковом тонзиллофарингите и остром среднем отите : короткиэ курси, високиэ дози / И. В. Андреэва, О. А. Егорова, О. У. Стесюк // Лечащий врач : журн. – 2011. – № 05. – С. 63–68.
Ҳужжатлар
- Реэстровая запис ЛСР-005187/07 : Азитромицин // Государственний реэстр лекарственних средств. – Минздрав РФ, 2007. – 24 декабря.
- Регистрационноэ удостоверениэ ЛП-003145 : Азитромицин // Государственний реэстр лекарственних средств. – Минздрав РФ, 2019. – 15 августа.
- Андрюшкова, Ю. А. Инструксия по медицинскому применению лекарственного препарата Азитромицин : ЛП-003145-150819 / ЗАО „Русклиник“. – Министерство здравоохранения Российской Федерации, 2019. – 15 августа. – 9 с.
Ҳаволалар
- Трахоматоз трихиазда аралашувлар / Cочране
- Азитҳромйcин : [ Инглиз ] ] //другс.cом. – 2018-йил. – 7-август.