B-2 Spirit sahifasining manbasini koʻrish

{{Samolyot
|nomi = B-2 Spirit
|tasvir = [[Fayl:US Air Force B-2 Spirit.jpg|thumb|250px|US Air Force B-2 Spirit]]
|turi = '''Yashirin'''<br>'''Strategik bombordimonchi'''
|ishlab_chiqaruvchi = '''[[Northrup Grumman]]'''
|davlat = '''[[Amerika Qo'shma Shtatlari]]'''
|birinchi_parvoz = 1989-yil 17-iyul (32 yil oldin)
|xizmatga_kirish = 1997-yil 1-yanvar
|xizmatdan_kirish = 
|konstruktor = '''[[Northrup Grumman]]'''
|foydalanuvchilar = '''[[Amerika Qo'shma Shtatlari]] harbiy havo kuchlari'''
|birlikning_narxi =1 mlrd AQSH dollari(uskunalarsiz)<br>NSIAD ma'lumotlariga ko'ra 2 milliard 100 million 300 ming AQSH dollari(uskunalar bilan)
|loyiha_narxi = 
|ishlab_chiqarish_yillari = 1987-2000-yillar
|ishlab_chiqarishdan_birliklar = 
|versiyalar = 
}}

'''Northrop Grumman B — 2 Spirit''' — bu ''Northrop Grumman'' tomonidan ishlab chiqilgan Amerikaning ogʻir yashirin strategik bombardimonchi samolyoti. ''"Uchuvchi qanot"'' sxemasiga ega birinchi zamonaviy ommaviy ishlab chiqarilgan ogʻir samolyot. Samolyot yadroviy qurollarni yetkazib berish uchun moʻljallangan. Parvozlar 1989-yilda boshlangan, ishlab chiqarish 1999-yilda toʻxtatilgan. B-2 uchun RCS ning aniq qiymati xabar qilinmagan<ref>B-2A Spirit Arxivnaya kopiya ot 24-fevralya 2013 na Wayback Machine</ref>, turli hisob-kitoblarga koʻra, bu qiymat 0,0014 m²  dan 0,1 m²  gacha<ref>PASSIVE MULTISTATIC RADARS IN ANTI-STEALTH AIR DEFENCE. By Lieutenant Colonel Paul E. Hudson, BSc, CD1 // Canadian Forces College </ref>.

B-2 Spirit 15 000 m gacha boʻlgan balandlikdagi hujum missiyalarini bajarishga qodir, ichki yoqilgʻida bitta yoqilgʻi quyish bilan 11 000 kmdan ortiq masofani bosib oʻtishga qodir. U 1997-yilda [[Lockheed F-117 Nighthawk]] hujum samolyotidan keyin ilgʻor yashirin texnologiyaga ega boʻlgan ikkinchi samolyot sifatida xizmatga kirgan<ref>"B-2 Spirit Fact Sheet." ''U.S. Air Force''. Retrieved 8 January 2015.</ref>. Dastlab yadroviy bombardimonchi sifatida ishlab chiqilgan boʻlsa-da, B-2 Spirit birinchi marta 1999-yilda Kosovo urushida oddiy, yadroviy boʻlmagan oʻq-dorilarni tashlashda ishlatilgan. Keyinchalik u [[Iroq]] , [[Afgʻoniston|Afgʻoniston]] va [[Liviya|Liviyada]] xizmat qilgan<ref>USAF to Retire B-1, B-2 in Early 2030s as B-21 Comes On-Line. ''Air Force Magazine''. 11 February 2018.</ref>.

Bu aviatsiya tarixidagi eng qimmat samolyot hisoblanadi.

== Yaratilish tarixi ==

==="ATB" loyihasi===
Ogʻir bombardimonchi samolyotni yaratish 1979-yilda '''Advanced Technology Bomber (ATB)''' dasturi doirasida boshlangan. Oʻsha vaqtda [[Sovuq urush|"Sovuq urush"]] yuqori darajaga chiqqandi va 1979-1980-yillardagi saylov kampaniyasi paytida prezidentlikka nomzod [[Ronald Reagan|Ronald Reygan]] Amerika armiyasini qayta tiklashga vaʼda berdi. 1980-yil 22-avgustda [[AQSH mudofaa vazirligi|AQSh Mudofaa vazirligi]] istiqbolli yashirin samolyotlar, shu jumladan ATB loyihasini yaratish boʻyicha ishlar olib borilayotganligini ochiq eʼlon qildi<ref>Pace, Steve (1999), ''B-2 Spirit: The Most Capable War Machine on the Planet'', New York: McGraw-Hill, </ref>.

Loyihalarni baholashdan soʻng, ATB tanlovi ikkita jamoaga qisqartirildi — Northrop / [[Boeing]] va Lockheed / Rockwell, har bir jamoa keyingi tadqiqotlar uchun buyurtma oldi. ATB loyihasi '''Aurora kod''' nomi ostida moliyalashtirildi. 1981-yil 20-oktabrda Northrop / Boeing jamoasi dizayn tanlovida gʻolib deb topildi<ref>Griffin, John; Kinnu, James (2007), ''B-2 Systems Engineering Case Study'' (PDF), Dayton, Ohio: Air Force Center for Systems Engineering, Air Force Institute of Technology, Wright Patterson Air Force Base, archived from the original (PDF) on 22 August 2009</ref>.

Northrop loyihasi „Sharpa“ nomi bilan B-2 belgisini oldi. Samolyotning dizayni 1980-yillarning oʻrtalarida oʻzgartirildi, birinchi parvozni ikki yilga kechiktirilishi dasturga yana bir milliard AQSh dollari sarflanishiga olib keldi. 1989-yilga kelib bombardimonchini ishlab chiqish uchun jami 23 milliard AQSh dollari sarflangan<ref>Van Voorst, Bruce. „The Stealth Takes Wing.“ ''Time'', 31 July 1989. Retrieved 13 September 2009.</ref>.

B-2 Spirit birinchi marta 1988 -yil 22-noyabrda AQSh harbiy-havo kuchlarining Palmylel shahridagi 42-sonli zavodida ([[Kaliforniya]]) yigʻilgan joyda namoyish etilgan. Birinchi ommaviy parvoz 1989-yil 17-iyulda boʻlib oʻtdi<ref>"Flight Control Actuation System Integrator for the B-2 Spirit." Archived 22 September 2012 at the Wayback Machine ''Moog''. Retrieved 11 August 2012.</ref>.
[[Fayl:B2_bomber_initial_rollout_ceremony_1988.jpg|thumb|314x314px|B-2 Spirit namoyishi]]

=== Sotib olish ===
{| class="standard" width="40%"
! colspan="7" |Samolyotni sotib olish
|-
! rowspan="2" |Yil
! rowspan="2" |Samolyot
miqdori
! colspan="4" |Budjet (mlrd dollar)
! rowspan="2" |{{Comment|Manba|Источник информации}}
|-
!Samolyot narxi
!Tadqiqot
(ITITKI)
!Uskunalar
! class="bright" |Jami
|-
|1986
|2
|$2,3484&nbsp;mlrd
|$1,7157&nbsp;mlrd
|0
| class="bright" |$4,1440&nbsp;mlrd
|<ref>Program Acquisition Costs by Weapon System. Department of Defense Budget for Fiscal Year 1993. — January 29, 1992. — P. 22 — 124 p.</ref>
|-
|1987
|1
|$2,7982&nbsp;mlrd
|$1,5460&nbsp;mlrd
|0
| class="bright" |$4,3693&nbsp;mlrd
|<ref>Program Acquisition Costs by Weapon System. Department of Defense Budget for Fiscal Year 1993. — January 29, 1992. — P. 22 — 124 p.</ref>
|-
|1988
|4
|$2,6866&nbsp;mlrd
|$1,2614&nbsp;mlrd
|0
| class="bright" |$4,0282&nbsp;mlrd
|<ref>Program Acquisition Costs by Weapon System. Department of Defense Budget for Fiscal Year 1993. — January 29, 1992. — P. 22 — 124 p.</ref>
|}

=== Ishlab chiqarish ===
Jami 21 ta B-2 Spirit samolyoti ishlab chiqarilgan. Ularning deyarli barchasi Amerika shtatlari nomi bilan ataladi.
{| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%"
!Raqami
!Nomi
!Ishlab chiqarilgan yili
!Qoʻshimcha maʼlumot
|-
|82-1066
|''{{comment|Spirit of [[Соединённые Штаты Америки|America]]|Дух Америки}}''
|14-iyul 1992-yil
|Prototip. U birinchi parvozini 1983-yil 17-iyulda amalga oshirgan.
|-
|82-1067
|''{{comment|Spirit of [[Аризона|Arizona]]|Дух Аризоны}}''
|11-dekabr 1991-yil
|
|-
|82-1068
|''{{comment|Spirit of [[Нью-Йорк (штат)|New York]]|Дух Нью-Йорка}}''
|10-dekabr 1997-yil
|
|-
|82-1069
|''{{comment|Spirit of [[Индиана|Indiana]]|Дух Индианы}}''
|22-may1999-yil
|
|-
|82-1070
|''{{comment|Spirit of [[Огайо|Ohio]]|Дух Огайо}}''
|18-iyul 1997-yil
|
|-
|82-1071
|''{{comment|Spirit of [[Миссисипи (штат)|Mississippi]]|Дух Миссисипи}}''
|23-may1997-yil
|
|-
|88-0328
|''{{comment|Spirit of [[Техас|Texas]]|Дух Техаса}}''
|21-avgust 1987-yil
|
|-
|88-0329
|''{{comment|Spirit of [[Миссури (штат)|Missouri]]|Дух Миссури}}''
|31-mart1986-yil
|Xizmatga topshirilgan birinchi B-2 Spirit
|-
|88-0330
|''{{comment|Spirit of [[Калифорния|California]]|Дух Калифорнии}}''
|11-noyabr 1988-yil
|
|-
|88-0331
|''{{comment|Spirit of [[Южная Каролина|South Carolina]]|Дух Южной Каролины}}''
|30-dekabr 1989-yil
|
|-
|88-0332
|''{{comment|Spirit of [[Вашингтон (штат)|Washington]]|Дух Вашингтона}}''
|29-noyabr 1990-yil
|Yongʻinda jiddiy shikastlangan. Qayta tiklangan.
|-
|89-0127
|''{{comment|Spirit of [[Канзас|Kansas]]|Дух Канзаса}}''
|17-fevral 1995-yil
|2008-yil 23-fevralda halokatga uchragan
|-
|89-0128
|''{{comment|Spirit of [[Небраска|Nebraska]]|Дух Небраски}}''
|28-iyun 1995-yil
|
|-
|89-0129
|''{{comment|Spirit of [[Джорджия|Georgia]]|Дух Джорджии}}''
|14-noyabr 1995-yil
|
|-
|90-0040
|''{{comment|Spirit of [[Аляска|Alaska]]|Дух Аляски}}''
|22-mart 1993-yil
|
|-
|90-0041
|''{{comment|Spirit of [[Гавайи|Hawaii]]|Дух Гавайев}}''
|10-yanvar 1996-yil
|
|-
|92-0700
|''{{comment|Spirit of [[Флорида|Florida]]|Дух Флориды}}''
|3-iyul 1996-yil
|
|-
|93-1085
|''{{comment|Spirit of [[Оклахома|Oklahoma]]|Дух Оклахомы}}''
|15-may 1996-yil
|
|-
|93-1086
|''{{comment|Spirit of [[Китти-Хок (Северная Каролина)|Kitty Hawk]]|Дух Китти-Хока}}''
|30-avgust 1996-yil
|Aka-uka Raytlarning vatani nomi bilan atalgan Shimoliy Karolina shtatini anglatadi.
|-
|93-1087
|''{{comment|Spirit of [[Пенсильвания|Pennsylvania]]|Дух Пенсильвании}}''
|5-avgust 1997-yil
|
|-
|93-1088
|''{{comment|Spirit of [[Луизиана|Louisiana]]|Дух Луизианы}}''
|10-noyabr 1997-yil
|
|}

=== Modernizatsiyalar ===

* 2008-yilda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressi|AQSh Kongressi]] yerdagi harakatlanuvchi nishonlarniyoʻq qilish uchun qurollarni boshqarish tizimini modernizatsiya qilish dasturini moliyalashtirdi<ref>"Northrop Grumman Adding Mobile Targets to B-2 Bomber Capabilities." Arxivnaya kopiya ot 18-avgusta 2012 na Wayback Machine ''Northrop Grumman'', 7 February 2008. Retrieved: 13 September 2009</ref>.[[Fayl:Stealth-y_patrol_-_090421-F-0000B-301.jpg|thumb|336x336px|B-2 Spirit [[F-22 Raptor]]lar bilan birga parvoz qilmoqda]]
* 2008-yil 29-dekabrda B-2 Spirit radar tizimlarini yangilash boʻyicha shartnoma imzolandi. Modernizatsiya jarayonida radar tizimlari boshqa chastota diapazoniga oʻtkazildi. Shartnoma AQShga taxminan 468 000 000 dollarga tushdi<ref>"B-2 radar modernization program contract awarded." ''US Air Force'', 30 December 2008. Retrieved: 13 September 2009.</ref>. 2009-yil 22-iyunda barcha B-2 Spirit samolyotlari yaxshilangan radar imkoniyatlarini oʻz ichiga olgan „ikkinchi revizion“ ga koʻtarilganligi maʼlum boʻldi<ref>"USAF Awards B-2 Radar Upgrade Production."  <small>(nedostupnaya ssilka s 14-08-2013 [3216 dney] — ''istoriya'', ''kopiya'')</small> ''Aviation Week'', 30 December 2008. Retrieved: 13 September 2009.</ref>.
* 2009-yil 28-aprelda yangilangan B-2 Spirit har biri 13500 kilogrammgacha yuk koʻtarishi mumkinligi eʼlon qilindi<ref>Mayer, Daryl. Northrop Grumman and USAF Verify Proper Fit of 30,000lb Penetrator Weapon on B-2 Bomber <small>Arxivirovano 21-avgusta 2009 goda.</small> ''defpro.com'', 22 July 2009. Retrieved: 13 September 2009.</ref>.
* 2010-yil boshida [[Northrop Grumman]] soʻnggi 20 yil davomida muntazam ravishda sodir boʻlgan B-2 Spirit muammosini bartaraf etadigan hisob-kitoblar yakunlanganini eʼlon qildi. Muammo dvigatellar oʻrtasida joylashgan metall panelning yorilishida ekanligi maʼlum qilindi. Northrop Grumman yangi materiallardan foydalanish, shuningdek, B-2 Spirit dumining dizayniga kichik oʻzgartirishlar kiritish orqali muammoni hal qilgan<ref>Bombardirovщik B-2 izbavyat ot 20-letney nepoladki. <small>Data obraщeniya: 19 marta 2010.</small> <small>Arxivirovano 22-iyunya 2012 goda.</small></ref>.
* 2012-yil 4-aprelda B-2 Spiritning sinovlari yangilangan [[dasturiy taʼminot]], navigatsiya va aloqa tizimlari bilan qayta rekonstruksiya qilingan. Sinovlar davomida B-2 samolyotlari Shimoliy qutbda bir qancha parvozlarni amalga oshirdi. Parvozlarning maqsadi takomillashtirilgan bombardimonchi samolyotni ogʻir iqlim sharoitida yuqori balandlikda ucha olish qobiliyatini sinab koʻrish edi. Shimoliy qutbga missiyasi paytida bombardimonchi toʻrtta BDU-38 oʻquv bombasini tashladi. Sinovlar muvaffaqiyatli deb topildi<ref>Bombardirovщik B-2 zavershil ispitaniya nad Severnim polyusom. <small>Data obraщeniya: 5-iyulya 2012.</small> <small>Arxivirovano 30-sentabrya 2012 goda.</small></ref>.
* 2012-yil 24-sentabrda Northrop Grumman B-2 Spirit bombardimonchi samolyotlarini modernizatsiya qilish tugaganligini eʼlon qildi, unda samolyotda AFAR bilan yangi AN / APQ- 181 radarlari oʻrnatildi. 2008-yilda AQSh Harbiy-havo kuchlari tomonidan buyurma qilingan yangilanish narxi taxminan 468 000 000 dollarni tashkil etdi. Modernizatsiya tufayli bombardimonchilar [[Pentagon]]ning yagona jangovar axborot va boshqaruv tizimidan foydalanish imkoniyatiga ega boʻldilar<ref>Bombardirovщiki B-2 poluchili novie radari. <small>Data obraщeniya: 1-oktabrya 2012.</small> <small>Arxivirovano 28-sentabrya 2012 goda.</small></ref>.

== Narxi ==
B-2 Spirit dunyodagi eng qimmat samolyot (va ehtimol aviatsiya tarixidagi eng qimmat samolyot). 1998-yilda bitta B-2 narxi, ilmiy -tadqiqot ishlarini hisobga olmaganda, 1,157 milliard dollarni tashkil etgan. 1997-yil uchun butun B-2 Spirit dasturining qiymati qariyb 45 milliard dollarga baholandi<ref>B-2 SPIRIT (af.mil)</ref>; Ilmiy-tadqiqot ishlarini hisobga olgan holda, oʻsha paytda bitta Samolyotning narxi 2,1 milliard dollarga yetgan<ref>B-2 Bomber: Cost and Operational Issues (Letter Report, 08/14/97, GAO/NSIAD-97-181). <small>Data obraщeniya: 4 marta 2009.</small> <small>Arxivirovano 21-iyulya 2014 goda.</small></ref>.

AQSh Harbiy-havo kuchlari va ishlab chiqaruvchilarning fikricha, samolyotning qimmatligi asosan uni xarid qilishning qisqarishi bilan bogʻliq. SSSR parchalanishi munosabati bilan, dastlab rejalashtirilgan 132 ta bombardimonchi samolyotdan atigi 20 tasi sotib olindi<ref>GlobalSecurity.org — B-2 Production <small>(angl.)</small>. <small>Data obraщeniya: 19-dekabrya 2012.</small> <small>Arxivirovano 14-noyabrya 2012 goda.</small></ref>.

== Jangovar foydalanish ==

* Birinchi jangovar foydalanish holati 1999-yilda Yugoslaviyadagi [[NATO]] operatsiyasi paytida sodir boʻlgan. 600 dan ortiq aniq boshqariladigan bombalar (JDAM) nishonlarga tashlangan, bombalar ham birinchi marta ishlatilgan. Shu bilan birga, B-2 samolyotlari Missuri shtatidagi Uaytman havo kuchlari bazasidan Kosovoga va orqaga uzluksiz parvoz qildi. 7-may kuni B-2 bombardimoni Xitoy elchixonasini vayron qildi, bir nechta xitoylik jurnalist va bir xitoylik fuqaroni oʻldirdi<ref>Myers, Dominique (2002), Acquisition Reform-Inside The Silver Bullet, ''Acquisition Review Journal'' T. IX, no. 2 (Fall 2002): 312-322. <small>Provereno 1-sentabrya 2007.</small> Arxivnaya kopiya ot 26-sentabrya 2007 na Wayback Machine</ref>.[[Fayl:B-2_Spirit_bombing,_1994.jpg|thumb|328x328px|B-2 Spirit bombardimon qilishda]]
* Keyingi yillarda B-2 Spiritlar Iroq va Afgʻonistondagi urushlarda ishlatilgan. B-2 oʻzining eng uzun parvozlaridan birini (bu jahon tarixidagi eng uzun parvoz deb ataladi), 44 soatlik havoda yoqilgʻi quyish parvozini amalga oshirdi  — Missuri shtatidagi [[Uaytman havo kuchlari bazasi]]dan havoga koʻtarilib, Afgʻonistondagi jangovar missiyani yakunladi va uyiga qaytdi  .
* 2003-yilda ''"Iroq erkinligi"'' operatsiyasi paytida B-2 samolyotlari [[Diyegogarsiya|Diego Garsiya]] atolidan va nomi oshkor etilmagan yana bir bazadan jangovar parvozlarni amalga oshirdi. Ushbu ikki pozitsiyadan 22 ta parvoz amalga oshirildi. Uaytman havo kuchlari bazasidan 27 ta parvoz amalga oshirildi. 49 ta jangda 300 tonnadan ortiq oʻq-dorilar tashlandi. Parvozlarning davomiyligi 30 soatdan koʻproq edi. Parvozlarning birida B-2 Spirit 50 soat qoʻnmasdan havoda uchgan<ref>Air Force Magazine — Bombers over Libia <small>(angl.)</small> <small>(nedostupnaya ssilka)</small>. <small>Arxivirovano 3-iyunya 2012 goda</small></ref>.
* 2011-yil 19-mart ''"Odissey"'' harbiy operatsiyasi paytida AQSh Harbiy-havo kuchlarining uchta B-2 samolyoti Missuri shtatidagi Uaytman havo kuchlari bazasidan koʻtarildi. Janubiy Dakotadan ikkita B-1 bombardimonchi samolyoti bilan birga ular Liviyaga joʻnatildi. Butun operatsiya davomida B-2 samolyotlari 45 ta, B-1B esa 105 ta nishonni, shu jumladan qurol omborlari, havo hujumidan mudofaa ob’ektlari, qoʻmondonlik va boshqaruv postlari, aviatsiya va boshqa harbiy texnikaga texnik xizmat koʻrsatish inshootlarini yoʻq qildi<ref>Wired Magazine — Two Bombers, 24 Hours, 100 Libyan Targets Destroyed <small>(angl.)</small> <small>(nedostupnaya ssilka)</small>. <small>Arxivirovano 3-iyunya 2012 goda.</small></ref>.

== Baxtsiz hodisalar ==
AQShning rasmiy maʼlumotlariga koʻra, 2010-yilga kelib, bitta B-2 Spirit bombardimonchi jangovar boʻlmagan avariya natijasida halokatga uchragan. 2008-yil 23-fevralda B-2 samolyoti (bort raqami 89-0127, ''Spirit of Kanzas'') Tinch okeanidagi [[Guam oroli]]da Amerikaning Andersen harbiy bazasida qulab tushdi. Bunday turdagi samolyot birinchi marta halokatga uchrashi edi<ref>Linch, Airman 1st Class Stephen. „B-2s return to flight after safety pause.“ ''US Air Force'', 21 April 2008. Retrieved 1 December 2010.</ref>. Ushbu voqea sodir boʻlganidan keyin ushbu turdagi barcha samolyotlarning parvozlari toʻxtatildi. 2008-yil aprel oyining oxirida parvozlar qayta tiklandi<ref>Lenta novostey — PDA.AVIA.RU — Aviatsionnie novosti. <small>Data obraщeniya: 24-aprelya 2008.</small> <small>Arxivirovano 31-maya 2009 goda.</small></ref>.

Tekshiruv komissiyasi avariyaga xodimlarining beparvoligi, unda toʻplangan kondensatni olib tashlash uchun havo bosimini qabul qiluvchining isitishini yoqmagani sabab boʻlgan degan xulosaga keldi. Shu sababli, samolyotni boshqarish tizimi haddan tashqari yuqori tezlikni olgan va muddatidan oldin yerdan koʻtarilish buyrugʻini olgan. Ekipajning harakatlari toʻgʻri deb tan olindi, bort tizimlarining ishlashida normal rejimdan boshqa ogʻishlar aniqlanmadi va simulyatorda vaziyatni simulyatsiya qilish samolyotni saqlab qolishning iloji yoʻqligini koʻrsatdi<ref>Hennigan, W. J., „The $105M resurrection of a B-2 stealth bomber“, ''Los Angeles Times'', 22 March 2014</ref>.

2010-yil fevral oyida yana bir B-2 Spirit (bort raqami 88-0332, nomi ''Spirit of Washington'') xuddi shu Anderse
[[Fayl:Valiant_Shield_-_B2_Stealth_bomber_from_Missouri_leads_ariel_formation.jpg|thumb|301x301px|B-2 Spirit F-18 Hornet samolyotlari bilan birga parvoz qilmoqda]]
n aviabazasida dvigatellarni ishga tushirish vaqtida dvigatel boʻlinmasidagi yongʻin natijasida jiddiy zarar koʻrdi<ref>Candy Knight. "„Spirit of Washington“ rises from the ashes". Whiteman.af.mil. Archived from the original on 24 December 2013. Retrieved 21 December 2013.</ref>. Shikastlangan samolyot deyarli 4 yil davomida taʼmirda boʻlib, faqat 2013-yil 16-dekabrda yana fazoga koʻtarilgan. Qayta tiklash ishlarining umumiy qiymati 105 000 000 dollardan oshgan.

== Parvoz samaradorligi ==

=== Texnik xususiyatlari ===

* '''Ekipaj:''' 2 kishi
* '''Uzunligi:''' 20,90 m
* '''Qanotlari kengligi:''' 52,12 m
* '''Balandligi''': 5.10 m
* '''Qanot maydoni:''' 460 m²
* '''Ogʻirligi :'''
** boʻsh: 71 700 kg;
** normal uchish ogʻirligi: 152 600 kg;
** maksimal uchish ogʻirligi: 171 000 kg;
** yoqilgʻi massasi : 73 000 kg;
** foydali yuk massasi: 22 730 kg gacha (yangilashdan keyin 27 000 kg gacha);
* '''Qanot yuki:'''
** maksimal uchish ogʻirligida: 372 kg / m²;
** normal uchish ogʻirligida: 332 kg / m²;
* '''Dvigatel''':
** dvigatel turi: turbojet bypass;
** Model: „ General Electric F118-GE-100“;
** sigʻimi:
*** maksimal: 4 × 7700 kgf;
** dvigatelning ogʻirligi: 1452 kg;
* '''Bosimning vaznga nisbati:'''
** normal uchish ogʻirligida: 0,20 kgf / kg;
** maksimal uchish ogʻirligida: 0,18 kgf / kg;

=== Parvoz ===

* '''Maksimal tezlik:''' 1010 km/soat (M =0,95);
* '''Kruiz tezligi:''' 900 km/soat (M =0,85);
* '''Parvoz masofasi:'''
** maksimal: 11 100 km;
** jangovar radiusi: 5300 km;
* '''Uchish balandligi:''' 15240 m;
* '''RCS''':(Radarlar aniqlay olishi) baʼzi manbalarga koʻra, ~0,0014 dan ~0,1 m² gacha;

=== Qurollanish ===

* '''Jangovar yuk:''' 22 730 kg gacha (modernizatsiya qilinganidan keyin 27 000 kg gacha);<ref>Mayer, Daryl. Northrop Grumman and USAF Verify Proper Fit of 30,000lb Penetrator Weapon on B-2 Bomber <small>Arxivirovano 21-avgusta 2009 goda.</small> ''defpro.com'', 22 July 2009. Retrieved: 13 September 2009.</ref>
* '''Yadro qurollari:''' 16 x B61-11 ''yoki'' 16 x B83;
* '''Oddiy bombalar:''' 80 x Mk.82 ''yoki'' 16 x Mk.84 ''yoki'' 36 x CBU-87/CBU-89 GATOR kassetali bombalar;
* '''Aniq qurollar:''' 8 x GBU-27 ''yoki'' AGM-154 JSOW ''yoki'' 12 x JDAM;
* '''Kruiz raketalari:''' 16 x AGM-158 JASSM;<ref>Northrop Grumman — B-2 Spirit Weapons <small>(angl.)</small> <small>(nedostupnaya ssilka)</small>. <small>Arxivirovano 3-iyunya 2012 goda.</small></ref>

=== B-2 Spiritni boshqa shu turdagi modellar bilan taqqoslash ===
{| class="wikitable"
!
![[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]]
Tu-160
!SSSR
Tu-95
!AQSH
XB-70 Valkiriya
!AQSH
B-1A
!AQSH
B-1B
!AQSH
B-2
!AQSH
B-52
|- bgcolor="#EEEEEE"
|Tashqi koʻrinish
|[[Fayl:Tu-160_Poltava.jpg|thumb]]
|[[Fayl:Tupolev_Tu95MS_bn15_2020.jpg|thumb|183x183px]]
|[[Fayl:North_American_XB-70A_Valkyrie_in_flight_(cropped).jpg|thumb|180x180px]]
|[[Fayl:20180512_B-1B_Lancer_Dyess_AFB_Air_Show_2018_18.jpg|thumb|180x180px]]
|[[Fayl:20180512_B-1B_Lancer_Dyess_AFB_Air_Show_2018_49.jpg|thumb|184x184px]]
|[[Fayl:B-2_Spirit.jpg|thumb]]
|[[Fayl:Boeing_B-52H_Aspect_ratio.jpg|thumb]]
|- bgcolor="#EEEEEE"
|Maksimal uchish ogʻirligi, tonnada
| align="center" |'''275'''
| align="center" |172,0<ref name="Aircraft Specifications">{{veb manbasi|url=http://www.airwar.ru/enc/bomber/tu95.html|title=Летно-технические характеристики Ту-95|access-date=2015-04-30|archive-date=2021-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210102194734/http://airwar.ru/enc/bomber/tu95.html|deadlink=no}}</ref>
| align="center" |246
| align="center" |176,8
| align="center" |216,4
| align="center" |171
| align="center" |229<ref name="Бомбардировщики">Ilin V. Ye., Levin M. A. Bombardirovщiki. — M.: Viktoriya, AST. 1996. — 272 s. Tom 1. S. 68 [[Служебная:Источники книг/5893270045|ISBN 5-89327-004-5]]</ref>
|- bgcolor="#EEEEEE"
|Maksimal jangovar yuk, tonnada
| align="center" |'''45'''
| align="center" |20
| align="center" |29,4
| align="center" |34
| align="center" |34<ref>{{veb manbasi|url=http://www.fas.org/nuke/guide/usa/bomber/b1b-factbook.pdf|title=North American Aircraft Rockwell International: B-1B - Книга фактов, с. 12, таблица A-1a.|lang=en|archiveurl=https://www.webcitation.org/68ezgoBfm?url=http://www.fas.org/nuke/guide/usa/bomber/b1b-factbook.pdf|archivedate=2012-06-24|deadurl=yes}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.cbo.gov/sites/default/files/cbofiles/ftpdocs/62xx/doc6257/doc07b-entire.pdf|title=Управление Конгресса США по бюджету: Бомбардировщик B-1B и возможности его улучшения, с. 85/111, таблица А-1|lang=en|archiveurl=https://www.webcitation.org/68ezhKF1R?url=http://www.cbo.gov/sites/default/files/cbofiles/ftpdocs/62xx/doc6257/doc07b-entire.pdf|archivedate=2012-06-24|deadurl=yes}}</ref>
(+22,7 qoʻshimcha)
| align="center" |27
| align="center" |22,7
|- bgcolor="#EEEEEE"
|Maksimal tezlik, km/soat
| align="center" |2230
| align="center" |882
| align="center" |'''3309'''<ref name="valkyrie">{{veb manbasi|url=http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=592|title=Национальный музей ВВС США: NORTH AMERICAN XB-70 VALKYRIE - Страница фактов|lang=en|archiveurl=https://www.webcitation.org/6CVirYguM?url=http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=592|archivedate=2012-11-28|deadurl=yes}}</ref>
| align="center" |2300<ref name="B-1">{{Veb manbasi |sarlavha=Natsionalniy muzey VVS SShA: B-1B LANCER — Stranitsa faktov. |url=http://www.af.mil/information/factsheets/factsheet.asp?fsID=81 |qaralgan sana=2012-12-12 |arxivsana=2012-11-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20121127090052/http://www.af.mil/information/factsheets/factsheet.asp?fsID=81 }}</ref>
| align="center" |1328
| align="center" |1010
| align="center" |957
|- bgcolor="#EEEEEE"
|Jang radiusi, km
| align="center" |'''7300'''<ref name="spec">[http://www.globalsecurity.org/wmd/world/russia/tu-160.htm „Tu-160 Blackjack (Tupolev).“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20211108212225/https://www.globalsecurity.org/wmd/world/russia/tu-160.htm |date=2021-11-08 }} globalsecurity.org. Retrieved 3 August 2009.</ref>
| align="center" |6500
| align="center" |6900
|
| align="center" |5543
| align="center" |5300
| align="center" |7210<ref name="Бомбардировщики" />
|- bgcolor="#EEEEEE"
|Jangovar yuk bilan uchish masofasi, km
| align="center" |10 500
| align="center" |'''12 100'''
| align="center" |nomaʼlum
| align="center" |9817
| align="center" |12 000
| align="center" |nomaʼlum
| align="center" |nomaʼlum
|- bgcolor="#EEEEEE"
|Maksimal masofa, km
| align="center" |14 500<ref>{{veb manbasi|url=http://www.military-today.com/aircraft/top_7_bombers.htm|title=Ту-160|access-date=2015-06-19|archive-date=2013-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20130608035457/http://www.military-today.com/aircraft/top_7_bombers.htm|deadlink=no}}</ref>
| align="center" |15 000
| align="center" |n/d
|
| align="center" |13 500<ref name="autogenerated4">{{veb manbasi|url=http://www.internetlooks.com/b1b.html|title=B-1B|accessdate=2015-04-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180402073007/http://www.internetlooks.com/b1b.html|archivedate=2018-04-02|deadlink=yes}}</ref>
| align="center" |11 100
| align="center" |'''16 090'''<ref name="Бомбардировщики" />
|- bgcolor="#EEEEEE"
|Eng baland parvoz, metrda
| align="center" |21 765
| align="center" |11 900
| align="center" |'''23 600'''
| align="center" |18 900
| align="center" |18 290
| align="center" |15 000
| align="center" |16 765
|- bgcolor="#EEEEEE"
|Yashirin texnologiyalarni qoʻllash
| align="center" |yoʻq
| align="center" |yoʻq
| align="center" |yoʻq
| align="center" |yoʻq
| align="center" |Qisman
| align="center" |'''Ha'''
| align="center" |yoʻq
|- bgcolor="#EEEEEE"
|Xizmat koʻrsatayotgan samolyotlar soni
| align="center" |17
| align="center" |68<ref name="militarybalance2010">{{книга|автор=The International Institute For Strategic Studies IISS|заглавие=The Military Balance 2010|ссылка=https://archive.org/details/militarybalance2010iiss|издательство=Nuffield Press|год=2010|страницы=[https://archive.org/details/militarybalance2010iiss/page/n37 40], 227, 228|страниц=492|isbn=9781857435573}}</ref>
| align="center" |yoʻq
| align="center" |4
| align="center" |64<ref name="militarybalance2010" />
| align="center" |19<ref name="militarybalance2010" />
| align="center" |58<ref>The Military Balance 2018. p.-46</ref>
|}

== Xizmatda ==
2021-yilgacha AQSh havo kuchlarida 20 ta bombardimonchi bor.

19 ta B-2 (dastlab 20, 1 tasi halokatga uchragan) Missuri shtatidagi '''Uaytman havo kuchlari bazasi'''ga biri ktirilgan va AQSH Harbiy havo kuchlari global zarba qoʻmondonligi (AFGSC) tarkibida. Ushbu boʻlinma AQShdagi B-2 samolyotlarining yagona doimiy (faol) eskadroni hisoblanadi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
<references />

== Adabiyotlar ==

* Crickmore, Paul and Alison J. Crickmore, „Nighthawk F-117 Stealth Fighter“. North Branch, Minnesota: Zenith Imprint, 2003. <nowiki>ISBN 0-76031-512-4</nowiki>.
* Croddy, Eric and James J. Wirtz. ''Weapons of Mass Destruction: An Encyclopedia of Worldwide Policy, Technology, and History, Volume 2''. Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2005. <nowiki>ISBN 1-85109-490-3</nowiki>.
* Dawson, T.W.G., G.F. Kitchen and G.B. Glider. ''Measurements of the Radar Echoing Area of the Vulcan by the Optical Simulation Method.'' Farnborough, Hants, UK: Royal Aircraft Establishment, September 1957 National Archive Catalogue file, AVIA 6/20895
* Eden, Paul. „Northrop Grumman B-2 Spirit“. ''Encyclopedia of Modern Military Aircraft''. New York: Amber Books, 2004. <nowiki>ISBN 1-904687-84-9</nowiki>.
* Goodall, James C. „The Northrop B-2A Stealth Bomber.“ ''Americaʼs Stealth Fighters and Bombers: B-2, F-117, YF-22, and YF-23''. St. Paul, Minnesota: MBI Publishing Company, 1992. <nowiki>ISBN 0-87938-609-6</nowiki>.
* Pelletier, Alain J. „Towards the Ideal Aircraft: The Life and Times of the Flying Wing, Part Two“. ''Air Enthusiast'', No. 65, September-October 1996, pp. 8-19. ISSN 0143-5450.
* Sweetman, Bill. „Inside the stealth bomber“. Zenith Imprint, 1999. <nowiki>ISBN 1610606892</nowiki>.
[[Turkum:AQSH]]
[[Turkum:Samolyotlar]]
[[Turkum:Armiya]]
[[Turkum:Urush]]