BL Teleskop sahifasining manbasini koʻrish

'''BL teleskopi'''<ref> BL Telescopii -- Eclipsing binary of Algol type (detached). SIMBAD Astronomical Database. Centre de Données astronomiques de Strasbourg. Дата обращения: 14 июля 2014. Архивировано 7 ноября 2017 года.</ref> ({{lang-en|BL Telescopii}}) — [[Teleskop (yulduz turkumi)|teleskop]] yulduz turkumidagi [[Karrali yuzduz|koʻp qurrali yulduz]]. Bu Algol tipidagi tutiladigan oʻzgaruvchan yulduz boʻlib, [[Koʻrinma yulduz kattaligi|koʻrinadigan kattaligi]] 7,09 dan 9,08 gacha, davri 778 kun (2-yil 48 kun)<ref name="WAAVBL">{{veb manbasi |url=http://www.aavso.org/vsx/index.php?view=detail.top&oid=36332 |title=BL Telescopii |author=Otero, Sebastian Alberto |date=2006-07-31 |work=AAVSO Website |publisher=[[American Association of Variable Star Observers]] |accessdate=2014-07-14 |archive-date=2014-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718011735/http://www.aavso.org/vsx/index.php?view=detail.top&oid=36332 |deadlink=no }}</ref>, inson koʻzi bilan kuzatish uchun juda zaif<ref>{{veb manbasi|url=http://www.skyandtelescope.com/resources/darksky/3304011.html?page=1&c=y|title=The Bortle Dark-Sky Scale|last=Bortle|first=John E.|date=2001-02|work=[[Sky & Telescope]]|publisher=Sky Publishing Corporation|accessdate=2014-07-14|archive-date=2014-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331202746/http://www.skyandtelescope.com/resources/darksky/3304011.html?page=1&c=y|deadlink=yes}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140331202746/http://www.skyandtelescope.com/resources/darksky/3304011.html?page=1&c=y |date=2014-03-31 }}</ref>. Yorqinlikning oʻzgarishi asosan komponentlarning tutilishi bilan bogʻliq. Tutilish taxminan 104 kun davom etadi, tizim esa 2 magnitudaga xiralashadi<ref name=SIMBAD>{{veb manbasi|url = http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=BL+Telescopii&NbIdent=1&Radius=2&Radius.unit=arcmin&submit=submit+id|title = BL Telescopii -- Eclipsing binary of Algol type (detached)|work = SIMBAD Astronomical Database|publisher = [[Centre de Données astronomiques de Strasbourg]]|accessdate = 2014-07-14|archive-date = 2017-11-07|archive-url = https://web.archive.org/web/20171107025621/http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=BL+Telescopii&NbIdent=1&Radius=2&Radius.unit=arcmin&submit=submit+id|deadlink = no}}</ref><ref name=dr1>{{статья|bibcode=2016yCat.1337....0G|заглавие=VizieR Online Data Catalog: Gaia DR1 (Gaia Collaboration, 2016)|издание=VizieR On-line Data Catalog: I/337.  Originally published in: Astron. Astrophys|том=1337|язык=it|тип=diario|автор=Gaia Collaboration|год=2016}}</ref>.

Gollandiyalik astronom Villem Leyten 1935-yilda yulduzning oʻzgaruvchanligini taʼkidladi. Yorugʻlik minimallari 1913-1919-yillarda olingan eski fotografik plitalarda topilgan, soʻng 1936-yilda Xovart tomonidan kuzatilgan. Dastlab, yulduz Shimoliy Koronaning R tipidagi oʻzgaruvchisi deb taxmin qilingan, tutilishlar mavjudligi faqat 1940-yillarda aniqlangan<ref name=feast67>{{статья|заглавие=The supergiant eclipsing system BL Telescopii|издание=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]]|том=135|страницы=287—304|bibcode=1967MNRAS.135..287F|doi=10.1093/mnras/135.3.287|язык=en|автор=Feast, M.W.|издательство=[[Oxford University Press]]}}</ref>.

Asosiy komponent F5Iab/b yoki F4Ib spektral turidagi [[Oʻta gigantlar|sariq supergigantdir]]. Yulduzning oʻzi oʻzgaruvchan boʻlib, yorqinligi oʻzgarishi 0,02 magnitudaga yetadi<ref>Zsoldos, E. The pulsations of yellow semi-regular variables II. The F supergiant in the high-latitude binary BL Telescopii (англ.) // Astronomy and Astrophysics : journal. — EDP Sciences, 1994. — Vol. 286. — P. 870—874. — Bibcode: 1994A&A...286..870Z.</ref>. Pulsatsiyalar 92,5 kun va 64,8 kun davom etadigan ikkita davrga ega. Yulduz UU Hercules kabi oʻzgaruvchan yulduzlar toifasiga kiradi. Bunday yulduzlar sefeidlarga tegishli hisoblanadi va [[Hertzsprung–Russell diagrammasi|Gertssprung-Russell diagrammasidagi]] beqarorlik chizigʻi yaqinida joylashgan. Birlamchi komponentning massasi 19,73 quyosh massasi<ref name="an331_4_349" />, diametri 300 quyosh massasi, ikkinchi komponentning massasi 7,1 quyosh massasi<ref name="an331_4_349">{{Citation|last1=Hohle|first1=M. M.|last2=Neuhäuser|first2=R.|last3=Schutz|first3=B. F.|title=Masses and luminosities of O- and B-type stars and red supergiants|journal=Astronomische Nachrichten|volume=331|issue=4|page=349|date=April 2010|doi=10.1002/asna.200911355|bibcode=2010AN....331..349H|arxiv=1003.2335}}</ref> va TiO (titan oksidi) bilan spektral turdagi spektrdagi yutuvchan chiziqli M yulduzdir<ref name="feast67" />.

BL teleskopi Galaktika tekisligidan taxminan 11 ming [[Yorugʻlik yili|yorugʻlik yili]] (3,3 [[Parsek|kpc]]) uzoqlikda joylashgan. Yulduzning yuqori tezligi bilan birga, bu masofa obyekt qandaydir jarayon bilan hozirgi traektoriyaga tashlangan qochib ketgan yulduz ekanligini koʻrsatadi. Mumkin boʻlgan mexanizmlardan biri, agar ikkinchi komponent ilgari massiv yulduz boʻlsa, yangi yulduz portlashi paytida tizimdan chiqishi kuzatiladi<ref name="feast67" />.

== Manbalar ==
<references responsive="1"></references>
[[Turkum: teleskop yulduz turkumlari]]
[[Turkum: Algol tipidagi tutilish o'zgaruvchilari]]