БЛ телескопи[1] (инглизча: БЛ Телесcопии) — телескоп юлдуз туркумидаги кўп қуррали юлдуз. Бу Алгол типидаги тутиладиган ўзгарувчан юлдуз бўлиб, кўринадиган катталиги 7,09 дан 9,08 гача, даври 778 кун (2-йил 48 кун)[2], инсон кўзи билан кузатиш учун жуда заиф[3]. Ёрқинликнинг ўзгариши асосан компонентларнинг тутилиши билан боғлиқ. Тутилиш тахминан 104 кун давом этади, тизим эса 2 магнитудага хиралашади[4][5].

Голландиялик астроном Виллем Лейтен 1935-йилда юлдузнинг ўзгарувчанлигини таъкидлади. Ёруғлик минималлари 1913-1919-йилларда олинган эски фотографик плиталарда топилган, сўнг 1936-йилда Ховарт томонидан кузатилган. Дастлаб, юлдуз Шимолий Коронанинг Р типидаги ўзгарувчиси деб тахмин қилинган, тутилишлар мавжудлиги фақат 1940-йилларда аниқланган[6].

Асосий компонент Ф5Иаб/б ёки Ф4Иб спектрал туридаги сариқ супергигантдир. Юлдузнинг ўзи ўзгарувчан бўлиб, ёрқинлиги ўзгариши 0,02 магнитудага етади[7]. Пулсациялар 92,5 кун ва 64,8 кун давом этадиган иккита даврга эга. Юлдуз УУ Ҳерcулес каби ўзгарувчан юлдузлар тоифасига киради. Бундай юлдузлар сефеидларга тегишли ҳисобланади ва Герцспрунг-Русселл диаграммасидаги беқарорлик чизиғи яқинида жойлашган. Бирламчи компонентнинг массаси 19,73 қуёш массаси[8], диаметри 300 қуёш массаси, иккинчи компонентнинг массаси 7,1 қуёш массаси[8] ва ТиО (титан оксиди) билан спектрал турдаги спектрдаги ютувчан чизиқли М юлдуздир[6].

БЛ телескопи Галактика текислигидан тахминан 11 минг ёруғлик йили (3,3 кпc) узоқликда жойлашган. Юлдузнинг юқори тезлиги билан бирга, бу масофа обект қандайдир жараён билан ҳозирги траэкторияга ташланган қочиб кетган юлдуз эканлигини кўрсатади. Мумкин бўлган механизмлардан бири, агар иккинчи компонент илгари массив юлдуз бўлса, янги юлдуз портлаши пайтида тизимдан чиқиши кузатилади[6].

Манбалар

  1. ↑ БЛ Телесcопии -- Эcлипсинг бинарй оф Алгол тйпе (детачед). СИМБАД Астрономиcал Датабасе. Cентре де Доннéэс астрономиқуэс де Страсбоург. Дата обращения: 14 июля 2014. Архивировано 7 ноября 2017 года.
  2. ↑ Отеро, Себастиан Алберто. „БЛ Телесcопии“. ААВСО Wебсите. Америcан Ассоcиатион оф Вариабле Стар Обсерверс (2006-йил 31-июл). 2014-йил 18-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 14-июл.
  3. ↑ Бортле, Жоҳн Э. „Тҳе Бортле Дарк-Скй Сcале“ (деадлинк). Скй & Телесcопе. Скй Публишинг Cорпоратион (2001-йил 1-феврал). 2014-йил 31-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 14-июл. (Wайбаcк Мачине сайтида 2014-03-31 санасида архивланган)
  4. ↑ „БЛ Телесcопии -- Эcлипсинг бинарй оф Алгол тйпе (детачед)“. СИМБАД Астрономиcал Датабасе. Cентре де Доннéэс астрономиқуэс де Страсбоург. 2017-йил 7-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 14-июл.
  5. ↑ Гаиа Cоллаборатион. ВизиэР Онлине Дата Cаталог: Гаиа ДР1 (Гаиа Cоллаборатион, 2016) (ит) // ВизиэР Он-лине Дата Cаталог: И/337. Оригиналлй публишед ин: Астрон. Астропҳйс : диарио. — 2016. — В. 1337. — Бибcоде:2016йCат.1337....0Г.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Феаст, М.W. Тҳе супергиант эcлипсинг сйстем БЛ Телесcопии (эн) // Монтҳлй Нотиcес оф тҳе Роял Астрономиcал Соcиэтй. — Охфорд Университй Пресс. — Вол. 135. — П. 287—304. — ДОИ:10.1093/мнрас/135.3.287. — Бибcоде:1967МНРАС.135..287Ф.
  7. ↑ Зсолдос, Э. Тҳе пулсатионс оф еллоw семи-регулар вариаблес ИИ. Тҳе Ф супергиант ин тҳе ҳигҳ-латитуде бинарй БЛ Телесcопии (англ.) // Астрономй анд Астропҳйсиcс : жоурнал. — ЭДП Сcиэнcес, 1994. — Вол. 286. — П. 870—874. — Бибcоде: 1994А&А...286..870З.
  8. ↑ 8,0 8,1 Ҳоҳле, М. М.; Неуҳäусер, Р.; Счутз, Б. Ф. (Април 2010), „Массес анд луминоситиэс оф О- анд Б-тйпе старс анд ред супергианц“, Астрономисче Начричтен, 331 (4): 349, арХив:1003.2335, Бибcоде:2010АН....331..349Ҳ, дои:10.1002/асна.200911355