Badis ibn al-Mansur sahifasining manbasini koʻrish

{{Qirollik bilgiqutisi
| reign = 996-yil 26-mart — 1016-yil 10-may
| house = [[Ziriylar]]
| predecessor = [[Al-Mansur ibn Buluggin]]
| successor = [[Al-Muʼizz ibn Badis]]
| full name = Abū Manād Bādīs Nāṣir ud-Davla ben Mansur ben Buluggin ben Ziriy
| tugʻilgan_sanasi = 984-yil 14-avgust
| tugʻilgan_joyi = [[Achir]]
| vafot_sanasi = 1016-yil 10-may
| otasi = [[al-Mansur ibn Buluggin]]
| issue = [[Al-Muizz ibn Badis]]<br/>Umm al-Ulu
| title = [[Ziriylar sulolasi|Ziriylar]] [[amir]]i
| vafot_joyi = [[Qalʼa Beni Hammad]]
| house-type = Sulola
}}
'''Badis ibn al-Mansur''' ({{Lang-ar|باديس بن المنصور}}; 984-yil 14-avgust<ref>{{cite book |last1=Hadi |first1=Roger Idris|title=
La Berberie Orientale Sous les Zirides  |date=1962 |url=https://www.asadlis-amazigh.com/fr/wp-content/uploads/livres/La%20berberie%20orientale%20sous%20les%20Zirides%201.pdf|pages=72}}</ref> — 1016-yil 10-may) [[Ifriqiya]] [[Ziriylar]]ining uchinchi hukmdori boʻlib, 996—1016-yillarda hukmronlik qilgan. '''Abu Mansur Badis Nosir ud-Davla''' ismi bilan ham mashhur boʻlgan.

Badis ibn Mansur 996-yil 8-aprelda otasi [[al-Mansur ibn Buluggin]] ({{hukmronlik|984|996}}) oʻrniga [[Ifriqiya]] noibi lavozimini egallagan{{sfn|Idris|1960|p=860}}. Oʻz hukmronligining dastlabki davrida [[Tiaret]] shahridan [[Tarobulus al-Gʻarb|Tripoli]] shahrigacha boʻlgan Ziriy mulklariga tahdid solayotgan [[Zenata]] [[berberlar]]i qoʻzgʻoloni bilan yuzlashdi. Qoʻzgʻolon bilan shaxsan shugʻullanishni istab, amirlikning sharqiy qismlari boshqaruvini noib qoʻlida qoldirdi{{sfn|Idris|1960|p=860}}. Badis hukmronligi davomida Fotimiylarning [[Tripolitaniya]]ga hujumlarini ham bartaraf etishiga toʻgʻri keldi{{sfn|Idris|1960|p=860}}. 

Ziriylar oʻrtasidagi hokimiyat uchun ziddiyatlar tufayli oliy hukmdor boʻlgan [[Misr]] [[Fotimiylar]]i bilan juda yaqin aloqada boʻldi<ref>Talbi (1970) notes that he sent the poet [[ar-Raqiq]] on a diplomatic mission to [[Cairo]].</ref>. Badisning hukmronlik huquqini amakisi [[Zavi ibn Ziriy]] shubha ostiga oldi. Natijada, Zavi ibn Ziriy oxir-oqibat [[Andalusiya]]ga quvib yuborilib, u yerda [[Granada]] ziriylari (1012—1090-yillar) sulolasiga asos soldi.

1001-yilda Badis Zenata, ularning ittifoqchilari [[Magʻrava]] hamda [[Zavi ibn Ziriy]] ustidan ishonchli gʻalabaga erishib, oʻz mavqeini mustahkamladi{{sfn|Idris|1960|p=860}}. Bu muvafaqqiyatga boshqa bir amakisi [[Hammad ibn Buluggin]] tufayli erishildi. Hammad 1004/5-yilda yana bir bor Zenata hujumini bartaraf etib, 1007/8-yilda [[Qalʼa Bani Hammad|Qalʼa qasri]]ni barpo etdi{{sfn|Idris|1960|p=860}}. 1014-yilda Hammad qoʻzgʻolon koʻtargach, [[Hammadiylarning Bejani egallashi (1015)|1015-yilda Badis unga qarshi qoʻshin tortdi]]. 17-oktyabr kuni Badis Chelifda Hammad ustidan gʻalaba qozondi. Biroq, Qalʼani ololmay, qamal boshlashga majbur boʻldi{{sfn|Idris|1960|p=860}}. Qamal 1016-yil 10-mayda Badis vafot etgunga qadar davom etdi{{sfn|Idris|1960|p=860}}.

Uning oʻlimi Hammadiylar davlatining Ziriylardan ajralib chiqishini muqarrar qilib qoʻydi. Soʻnggi yillarda Tunisda boshlangan shialarga qarshi qoʻzgʻolonlar esa Ziriylar va ularning Fotimiy hukmdorlari oʻrtasida Badisning oʻgʻli va vorisi [[Al-Muʼizz ibn Badis|al-Muʼizz]] boshchiligida munosabatlarning uzilishini boshlab berdi{{sfn|Idris|1960|p=860}}. Badisning singlisi [[Saida bintu Mansur]] [[regent]] etib tayinlandi. Chunki al-Muʼizz taxtga oʻtirgan vaqtda hali voyaga yetmagan edi<ref name=":12">{{cite book|access-date=2024-07-31 |date=1998 |first1=Emna Ben |isbn=978-9973-807-04-5 |language=fr |last1=Miled |page=188 |publisher=E. Ben Milen |title=Les tunisiennes ont-elles une histoire? |url=https://books.google.com/books?id=licqAAAAYAAJ&q=Les+tunisiennes+ont-elles+une+histoire}}<!-- auto-translated from French by Module:CS1 translator --></ref>.
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{EI2 | last = Idris | first = H. R. | title = Bādīs | doi =10.1163/1573-3912_islam_SIM_0996 | volume = 1 | page = 860 }}
* Talbi, Mohammed. (1970). A propos d'Ibn al-Raqīq'. ''Arabica'' vol. 19 p.&nbsp;86-96.

{{s-start}}
{{s-bef|before=[[Al-Mansur ibn Buluggin]]}}
{{s-ttl|title=[[Ifriqiya]]ning [[Ziriylar|Ziriy]] amiri|years=996—1016}}
{{s-aft|after=[[Al-Muʼizz ibn Badis]]}}
{{s-end}}

[[Turkum:1016-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Ifriqiyaning Ziriy amirlari]]
[[Turkum:Tunis shialari]]
[[Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]]
[[Turkum:10-asr berberlari]]
[[Turkum:11-asr berberlari]]
[[Turkum:10-asr Afrikadagi monarxlar]]
[[Turkum:11-asr Afrikadagi monarxlar]]
[[Turkum:Fotimiylar xalifaligining vassal hukmdorlari]]
[[Turkum:10-asr Ifriqiyalik kishilar]]
[[Turkum:11-asr Ifriqiyalik kishilar]]