Bahrayn ayollari: Versiyalar orasidagi farq
UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi | Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | ||
'''Bahrayndagi ayollar''' hayotining barcha jabhalarida kamsitiladi va ularning shaxsiy erkinliklari ham Bahrayn qonunlari, ham umuman Bahrayn jamiyati tomonidan qattiq cheklanadi. Bahrayndagi ayollarning faqat toʻrtdan bir qismi uydan tashqarida ish bilan band.<ref name="Kwin">{{veb manbasi|sarlavha=Women in Bahrain|url=http://www.kwintessential.co.uk/resources/global-etiquette/bahrain-country-profile.html|kirish sanasi=29-may 2011-yil|arxivsana=2011-05-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110526070314/http://www.kwintessential.co.uk/resources/global-etiquette/bahrain-country-profile.html}}</ref> Bahrayn ayollari kuni har yili 1-dekabrda nishonlanadi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Bahrain celebrates Women’s Day |work=www.tradearabia.com |url=http://www.tradearabia.com/news/MISC_247479.html |access-date=1-dekabr 2019-yil |archive-date=2020-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218015221/http://www.tradearabia.com/news/MISC_247479.html |url-status=dead }}</ref> | |||
== Anʼanaviy kiyim == | |||
[[Fayl:Protests_in_Bahrain_-_Flickr_-_Al_Jazeera_English_(13).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/87/Protests_in_Bahrain_-_Flickr_-_Al_Jazeera_English_%2813%29.jpg/220px-Protests_in_Bahrain_-_Flickr_-_Al_Jazeera_English_%2813%29.jpg|thumb| Hijob kiygan [[Bahrayn]] ayollari]] | |||
[[Fayl:'We're_Visiting_Our_Past.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/%27We%27re_Visiting_Our_Past.jpg/220px-%27We%27re_Visiting_Our_Past.jpg|right|thumb| Qora libos kiygan toʻrtta bahraynlik ayol, orqa tomondan koʻrinib turibdi, tosh darvoza tomon yurmoqda.]] | |||
Bahrayndagi ayollarning anʼanaviy kiyimlariga ''jellabiya'', uzun, keng koʻylak kiradi, bu uy uchun afzal qilingan kiyim uslublaridan biridir. Bahrayn ayollari sochni qisman yopuvchi ''muhtashima yoki sochni toʻliq qoplagan muhajiba'' ''bilan'' oʻranib yurishadi.<ref name="Berlin">{{veb manbasi|url=http://www2.hu-berlin.de/sexology/IES/bahrain.html|sarlavha=Bahrain (Al-Bahrayn)|muallif=McCarthy|ism=Julanne|kirish sanasi=29-may 2011-yil|arxivsana=2011-05-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110524193133/http://www2.hu-berlin.de/sexology/IES/bahrain.html}}</ref> | |||
== Jamiyatdagi rollar == | |||
Ilgari, masalan, 1960-yillarda, bahraynlik ayollarning roli erlarining roli yoki ishlariga bogʻliq edi. Baliqchilarga turmushga chiqqan ayollar erlariga baliq tozalovchi va baliq sotuvchisi sifatida savdo qilishda yordam berishlari kerak edi. Fermerlarga turmushga chiqqan ayollar qishloq xoʻjaligida yordamchi va mahsulot sotuvchisi sifatida harakat qilishgan. Shahar va tumanlarda ayollar uy yumushlarini bajarish va bolalarga gʻamxoʻrlik qilish bilan shugʻullanishgan. Bahraynlik boy ayollar, umuman olganda, oʻzlarining kundalik yumushlarini bajarishlari uchun xizmatchilarni ishga olishardi.<ref name="Berlin"/> Bundan tashqari, Bahrayn ayollari anʼanaviy toʻqimachilik kashtachiligida oʻzlarining tajribalari bilan mashhur. Bahrayn ayollarining bu isteʼdodi Bahrayn madaniyati va merosining aksidir.<ref name="MOIC">{{veb manbasi|sarlavha=Workshop: Nasaej (Traditional Embroidery), Workshop Owner: Bahrain Young Ladies Association|url=http://www.moic.gov.bh/MoIC/En/Industry/IndustrialDevelopment/SmallIndustriesCraftsDirectorate/Workshops/|kirish sanasi=29-may 2011-yil|arxivsana=2011-06-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110615011454/http://www.moic.gov.bh/MoIC/En/Industry/IndustrialDevelopment/SmallIndustriesCraftsDirectorate/Workshops/}}</ref> | |||
Soʻnggi oʻttiz yil ichida Bahrayn ayollari jamiyatdagi odatiy ayol rollaridan chetga chiqish imkoniyatiga ega boʻlishdi. Ular taʼlim, tibbiyot, hamshiralik amaliyoti va sogʻliqni saqlash bilan bogʻliq boshqa ishlar, moliyalashtirish, ish yuritish, yengil sanoatda, bank kasbi va veterinariya kabi sohalarda oʻz rollarini kengaytira oldilar va martabaga erishdilar.<ref name="Berlin"/> | |||
Darhaqiqat, Bahrayn vazirlar va elchilar kabi hukumatni vakillik qiladigan yuqori davlat lavozimlarida va rollarda ayollarga ega boʻlgan birinchi GCC davlatidir. | |||
== Rol modellari == | |||
Bahraynlik ayollarning taʼlim va moda tendentsiyalarining ahamiyati haqidagi nuqtai nazariga 1890-yillarning oxirida Bahraynga kelgan Nyu-Jersi shtatining Brunsvik shahridan amerikalik missionerlar guruhi, shuningdek, Misr va Livandan kelgan erta muhojir ayol oʻqituvchilar taʼsir koʻrsatdi. Bahrayndagi ayollar uchun birinchi dunyoviy maktab Al-Xadicha Al-Kubra 1928-yilda tashkil etilgan<ref name="Berlin"/> | |||
== Taʼlim == | |||
1928-yilda, Faruk Aminning soʻzlariga koʻra, Bahrayn ayollar uchun taʼlim olgan birinchi Fors koʻrfazi davlati edi. | |||
1950-yillarda bahraynlik ayollarning birinchi guruhi Qohira, Misr va Livanning Bayrut shaharlarida Bahraynda oʻqituvchi va maktab direktori boʻlish uchun oʻqishgan. Bahrayndagi birinchi kasalxonaga asoslangan hamshiralik maktabi 1959-yilda tashkil etilgan boʻlib, sogʻliqni saqlash fanlari kollejining ochilishi bilan bahraynlik ayollarga hamshira sifatida ishlash imkoniyatini berdi. Ayollar Iordaniya, Bayrut va Misrda tibbiyot va tegishli sohalarni oʻrganishga muvaffaq boʻlishdi. Buni amalga oshirgan ayollar kafedra mudiri, kollej va universitet dekanlari, professor lavozimlarida ishlay olishdi.<ref name="Berlin"/> | |||
Bahrayn, shuningdek, 1965-yilda ayollar uchun ijtimoiy tashkilotlarga ega boʻlgan birinchi Fors koʻrfazi davlati edi.<ref name="Berlin"/> 2005-yilda ayollar uchun Qirollik universiteti (ruv) Bahrayndagi mamlakat ayollarini tarbiyalashga bagʻishlangan birinchi xususiy xalqaro universitet edi.<ref name="RUW">{{veb manbasi|sarlavha=About RUW|url=http://www.ruw.edu.bh/|kirish sanasi=29-may 2011-yil}}</ref> | |||
== Ayollar huquqlari == | |||
{{Asosiy|Women's rights in Bahrain}} | |||
=== Siyosiy huquqlar === | |||
2002-yilda Bahrayn Konstitutsiyasiga kiritilgan oʻzgartirish Bahrayn ayollariga ovoz berish va milliy saylovlarda qatnashish huquqini berdi, bu GCCdagi ikkinchi mamlakat.<ref name="NYT">{{yangiliklar manbasi |last=MacFarquhar |first=Neil |date=22-may 2002-yil |title=In Bahrain, Women Run, Women Vote, Women Lose |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2002/05/22/world/in-bahrain-women-run-women-vote-women-lose.html |access-date=7-iyul 2012-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|sarlavha="History" and "Bahrain, officially Kingdom of Bahrain"|url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Bahrain|kirish sanasi=29-may 2011-yil}}</ref> Ikki yil avval Mariam Al Jalahma, Bahia Al Jishi, Alees Saman va Mona Al-Zayani maslahat kengashiga tayinlangan birinchi toʻrt nafar ayol boʻlgan edi.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=المرأة البحرينية. |url=https://alwatannews.net/article/483003/%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%A8-%D9%82%D9%8A%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D8%A9-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%A9-%D8%A3%D9%83%D8%AF%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%87%D8%A7-%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AD%D9%82%D8%A7%D9%82%D9%87%D8%A7 |qaralgan sana=2022-08-14 |arxivsana=2023-04-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230412132338/https://alwatannews.net/article/483003/%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%A8-%D9%82%D9%8A%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D8%A9-%D9%85%D9%87%D9%85%D8%A9-%D8%A3%D9%83%D8%AF%D8%AA-%D8%AC%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%87%D8%A7-%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AD%D9%82%D8%A7%D9%82%D9%87%D8%A7 }}</ref> | |||
Ayollar birinchi marta 2002-yilda boʻlib oʻtgan munitsipal saylovlarda ovoz berishgan va qatnashgan, unda 300 dan ortiq nomzoddan iborat boʻlgan 31 ayolning barchasi yutqazgan.<ref name="NYT"/> | |||
Shuningdek, 2002-yilgi Bahrayndagi umumiy saylovda birorta ham ayol saylanmagan.<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Darwish, Adel |date=26-oktabr 2002-yil |title=Islamists gain majority in Bahrain |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/bahrain/1411342/Islamists-gain-majority-in-Bahrain.html |access-date=5-oktabr 2012-yil}}</ref> Ayol nomzodlarning muvaffaqiyatsizlikka uchraganiga javoban, Shoʻro kengashiga olti kishi tayinlandi, ular tarkibiga qirollikning mahalliy yahudiy va nasroniy jamoalari vakillari ham kiradi.<ref>[http://www.middle-east-online.com/english/?id=18635 Jew and Christian amongst 10 women in Shura council] ''Middle East Online''</ref> Doktor Nada Xaffad 2004-yilda Sogʻliqni saqlash vaziri etib tayinlanganidan soʻng mamlakatning birinchi ayol vazirlar mahkamasi vaziri boʻldi. | |||
Kvazi-hukumat ayollar guruhi, Ayollar Oliy Kengashi 2006-yil Bahrayndagi umumiy saylovda ishtirok etish uchun ayol nomzodlarni oʻqitdi. 2006-yilda Lateefa Al Gaood sukut boʻyicha gʻalaba qozongan birinchi ayol deputat boʻldi.<ref>Toumi, Habib (27 November 2006). </ref> 2011-yilgi takroriy saylovlardan keyin ularning soni toʻrttaga koʻtarildi.<ref>Toumi, Habib (8 October 2011). </ref> | |||
Bahrayn 2006-yilda [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyasi|Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi]] rahbari etib saylanganida, huquqshunos va ayollar huquqlari faoli Haya bint Rashid Al Xalifani Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi prezidenti etib tayinladi, bu esa tarixda jahon tashkilotiga rahbarlik qilgan uchinchi ayoldir.<ref>[https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=18797&Cr=general&Cr1=assembly 'UN General Assembly to be headed by its third-ever woman presidentʼ], United Nations, 8 June 2006</ref> Faol ayol Ghada Jamsher „Hukumat ayollar huquqlaridan xalqaro miqyosda bezak vositasi sifatida foydalangan“, dedi. U islohotlarni „sunʼiy va marginal“ deb atadi va hukumatni „nohukumat ayollar jamiyatlariga toʻsqinlik qilishda“ aybladi.<ref name="GJ 18.12.2006">[[Ghada Jamsheer|Jamsheer, Ghada]] (18 December 2006). </ref> 2008-yilda Huda Nonu Qoʻshma Shtatlardagi elchi etib tayinlandi va u har qanday arab davlatining birinchi yahudiy elchisi boʻldi.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7426806.stm „Bahrain names Jewish ambassador“]. </ref> 2011-yilda nasroniy ayol Elis Saman Buyuk Britaniyaga elchi etib tayinlandi.<ref>Toumi, Habib (27 May 2012). </ref> | |||
2014-yilgi Bahrayndagi umumiy saylovda ikkala palataga ham oz sonli ayollar saylangan.<ref name="bahrainrights">{{Veb manbasi |sarlavha=The Legal Status of Women in Bahrain |url=http://www.bahrainrights.org/en/node/8574 |kirish sanasi=2022-08-14 |arxivsana=2020-01-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200128204737/http://www.bahrainrights.org/en/node/8574 }}</ref> | |||
=== Oiladagi zoʻravonlik === | |||
Bahraynda ayollarni oiladagi zoʻravonlikdan himoya qiluvchi qonunlar yoʻq.<ref name="worldnomads">[https://www.worldnomads.com/travel-safety/middle-east/bahrain/bahrain-women-and-travel General Travelling Issues in Bahrain for Women]</ref><ref name="bahrainrights"/> | |||
== Manbalar == | |||
{{Manbalar}} | |||
== Havolalar == | |||
{{Osiyo mamlakatlarining prezidentlari|Women in}}{{Bahrain topics}} | |||
[[Turkum:Bahrayn]] | |||
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]] | |||
[[Turkum:Ayollar]] | |||
[[Turkum:Davlatlarga koʻra ayollar]] | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
Bahrayndagi ayollar hayotining barcha jabhalarida kamsitiladi va ularning shaxsiy erkinliklari ham Bahrayn qonunlari, ham umuman Bahrayn jamiyati tomonidan qattiq cheklanadi. Bahrayndagi ayollarning faqat toʻrtdan bir qismi uydan tashqarida ish bilan band.[1] Bahrayn ayollari kuni har yili 1-dekabrda nishonlanadi[2]
Anʼanaviy kiyim
[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bahrayndagi ayollarning anʼanaviy kiyimlariga jellabiya, uzun, keng koʻylak kiradi, bu uy uchun afzal qilingan kiyim uslublaridan biridir. Bahrayn ayollari sochni qisman yopuvchi muhtashima yoki sochni toʻliq qoplagan muhajiba bilan oʻranib yurishadi.[3]
Jamiyatdagi rollar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Ilgari, masalan, 1960-yillarda, bahraynlik ayollarning roli erlarining roli yoki ishlariga bogʻliq edi. Baliqchilarga turmushga chiqqan ayollar erlariga baliq tozalovchi va baliq sotuvchisi sifatida savdo qilishda yordam berishlari kerak edi. Fermerlarga turmushga chiqqan ayollar qishloq xoʻjaligida yordamchi va mahsulot sotuvchisi sifatida harakat qilishgan. Shahar va tumanlarda ayollar uy yumushlarini bajarish va bolalarga gʻamxoʻrlik qilish bilan shugʻullanishgan. Bahraynlik boy ayollar, umuman olganda, oʻzlarining kundalik yumushlarini bajarishlari uchun xizmatchilarni ishga olishardi.[3] Bundan tashqari, Bahrayn ayollari anʼanaviy toʻqimachilik kashtachiligida oʻzlarining tajribalari bilan mashhur. Bahrayn ayollarining bu isteʼdodi Bahrayn madaniyati va merosining aksidir.[4]
Soʻnggi oʻttiz yil ichida Bahrayn ayollari jamiyatdagi odatiy ayol rollaridan chetga chiqish imkoniyatiga ega boʻlishdi. Ular taʼlim, tibbiyot, hamshiralik amaliyoti va sogʻliqni saqlash bilan bogʻliq boshqa ishlar, moliyalashtirish, ish yuritish, yengil sanoatda, bank kasbi va veterinariya kabi sohalarda oʻz rollarini kengaytira oldilar va martabaga erishdilar.[3]
Darhaqiqat, Bahrayn vazirlar va elchilar kabi hukumatni vakillik qiladigan yuqori davlat lavozimlarida va rollarda ayollarga ega boʻlgan birinchi GCC davlatidir.
Rol modellari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Bahraynlik ayollarning taʼlim va moda tendentsiyalarining ahamiyati haqidagi nuqtai nazariga 1890-yillarning oxirida Bahraynga kelgan Nyu-Jersi shtatining Brunsvik shahridan amerikalik missionerlar guruhi, shuningdek, Misr va Livandan kelgan erta muhojir ayol oʻqituvchilar taʼsir koʻrsatdi. Bahrayndagi ayollar uchun birinchi dunyoviy maktab Al-Xadicha Al-Kubra 1928-yilda tashkil etilgan[3]
Taʼlim
[tahrir | manbasini tahrirlash]1928-yilda, Faruk Aminning soʻzlariga koʻra, Bahrayn ayollar uchun taʼlim olgan birinchi Fors koʻrfazi davlati edi.
1950-yillarda bahraynlik ayollarning birinchi guruhi Qohira, Misr va Livanning Bayrut shaharlarida Bahraynda oʻqituvchi va maktab direktori boʻlish uchun oʻqishgan. Bahrayndagi birinchi kasalxonaga asoslangan hamshiralik maktabi 1959-yilda tashkil etilgan boʻlib, sogʻliqni saqlash fanlari kollejining ochilishi bilan bahraynlik ayollarga hamshira sifatida ishlash imkoniyatini berdi. Ayollar Iordaniya, Bayrut va Misrda tibbiyot va tegishli sohalarni oʻrganishga muvaffaq boʻlishdi. Buni amalga oshirgan ayollar kafedra mudiri, kollej va universitet dekanlari, professor lavozimlarida ishlay olishdi.[3]
Bahrayn, shuningdek, 1965-yilda ayollar uchun ijtimoiy tashkilotlarga ega boʻlgan birinchi Fors koʻrfazi davlati edi.[3] 2005-yilda ayollar uchun Qirollik universiteti (ruv) Bahrayndagi mamlakat ayollarini tarbiyalashga bagʻishlangan birinchi xususiy xalqaro universitet edi.[5]
Ayollar huquqlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Siyosiy huquqlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]2002-yilda Bahrayn Konstitutsiyasiga kiritilgan oʻzgartirish Bahrayn ayollariga ovoz berish va milliy saylovlarda qatnashish huquqini berdi, bu GCCdagi ikkinchi mamlakat.[6][7] Ikki yil avval Mariam Al Jalahma, Bahia Al Jishi, Alees Saman va Mona Al-Zayani maslahat kengashiga tayinlangan birinchi toʻrt nafar ayol boʻlgan edi.[8]
Ayollar birinchi marta 2002-yilda boʻlib oʻtgan munitsipal saylovlarda ovoz berishgan va qatnashgan, unda 300 dan ortiq nomzoddan iborat boʻlgan 31 ayolning barchasi yutqazgan.[6]
Shuningdek, 2002-yilgi Bahrayndagi umumiy saylovda birorta ham ayol saylanmagan.[9] Ayol nomzodlarning muvaffaqiyatsizlikka uchraganiga javoban, Shoʻro kengashiga olti kishi tayinlandi, ular tarkibiga qirollikning mahalliy yahudiy va nasroniy jamoalari vakillari ham kiradi.[10] Doktor Nada Xaffad 2004-yilda Sogʻliqni saqlash vaziri etib tayinlanganidan soʻng mamlakatning birinchi ayol vazirlar mahkamasi vaziri boʻldi.
Kvazi-hukumat ayollar guruhi, Ayollar Oliy Kengashi 2006-yil Bahrayndagi umumiy saylovda ishtirok etish uchun ayol nomzodlarni oʻqitdi. 2006-yilda Lateefa Al Gaood sukut boʻyicha gʻalaba qozongan birinchi ayol deputat boʻldi.[11] 2011-yilgi takroriy saylovlardan keyin ularning soni toʻrttaga koʻtarildi.[12]
Bahrayn 2006-yilda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi rahbari etib saylanganida, huquqshunos va ayollar huquqlari faoli Haya bint Rashid Al Xalifani Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi prezidenti etib tayinladi, bu esa tarixda jahon tashkilotiga rahbarlik qilgan uchinchi ayoldir.[13] Faol ayol Ghada Jamsher „Hukumat ayollar huquqlaridan xalqaro miqyosda bezak vositasi sifatida foydalangan“, dedi. U islohotlarni „sunʼiy va marginal“ deb atadi va hukumatni „nohukumat ayollar jamiyatlariga toʻsqinlik qilishda“ aybladi.[14] 2008-yilda Huda Nonu Qoʻshma Shtatlardagi elchi etib tayinlandi va u har qanday arab davlatining birinchi yahudiy elchisi boʻldi.[15] 2011-yilda nasroniy ayol Elis Saman Buyuk Britaniyaga elchi etib tayinlandi.[16]
2014-yilgi Bahrayndagi umumiy saylovda ikkala palataga ham oz sonli ayollar saylangan.[17]
Oiladagi zoʻravonlik
[tahrir | manbasini tahrirlash]Bahraynda ayollarni oiladagi zoʻravonlikdan himoya qiluvchi qonunlar yoʻq.[18][17]
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „Women in Bahrain“. 2011-yil 26-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 29-may 2011-yil.
- ↑ „Bahrain celebrates Women’s Day“. www.tradearabia.com. 2020-yil 18-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 1-dekabr 2019-yil.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 McCarthy. „Bahrain (Al-Bahrayn)“. 2011-yil 24-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 29-may 2011-yil.
- ↑ „Workshop: Nasaej (Traditional Embroidery), Workshop Owner: Bahrain Young Ladies Association“. 2011-yil 15-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 29-may 2011-yil.
- ↑ „About RUW“. Qaraldi: 29-may 2011-yil.
- ↑ 6,0 6,1 MacFarquhar, Neil. „In Bahrain, Women Run, Women Vote, Women Lose“. The New York Times (22-may 2002-yil). Qaraldi: 7-iyul 2012-yil.
- ↑ „"History" and "Bahrain, officially Kingdom of Bahrain"“. Qaraldi: 29-may 2011-yil.
- ↑ „المرأة البحرينية.“. 2023-yil 12-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 14-avgust.
- ↑ Darwish, Adel. „Islamists gain majority in Bahrain“. The Telegraph (26-oktabr 2002-yil). Qaraldi: 5-oktabr 2012-yil.
- ↑ Jew and Christian amongst 10 women in Shura council Middle East Online
- ↑ Toumi, Habib (27 November 2006).
- ↑ Toumi, Habib (8 October 2011).
- ↑ 'UN General Assembly to be headed by its third-ever woman presidentʼ, United Nations, 8 June 2006
- ↑ Jamsheer, Ghada (18 December 2006).
- ↑ „Bahrain names Jewish ambassador“.
- ↑ Toumi, Habib (27 May 2012).
- ↑ 17,0 17,1 „The Legal Status of Women in Bahrain“. 2020-yil 28-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 14-avgust.
- ↑ General Travelling Issues in Bahrain for Women