Bahrom ad-Doiy sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi = Bahrom ad-Doiy
| asl_ismi                 = بهرام الداعي
| tavallud_joyi = [[Goʻrgon (shahar)|Astarobod]], [[Eron|Fors]]
| fuqaroligi = [[Nizoriy ismoiliy davlati]]<br/>[[Damashq amirligi]]
| kasbi = Missioner, harbiy yetakchi
}}
'''Bahrom ad-Doiy''' ({{lang-ar|بهرام الداعي}}, shuningdek „Bahrom ''[[doiy]]'' [daʼvatchi]“) yoki '''[[Goʻrgon (shahar)|Astarobod]]lik Bahrom''', XII asrda yashagan fors millatiga mansub [[Nizoriy ismoiliylar]] vakili boʻlib, 1113-yildan 1128-yilgacha [[Suriya]]da [[Hashshoshiylar]]ning bosh ''doiysi'' va yetakchisi boʻlgan. [[Damashq]]da [[Nizoriy ismoiliy davlati|nizoriy]]larning tayanch davlatini tuzish urinishlari muvaffaqiyatsiz yakunlangan boʻlsa-da, Shimoliy va Janubiy Suriyada nizoriylarning mavjudligini shakllantirishda muhim rol oʻynagan<ref name=Mirza/>.

== Faoliyati ==
Bahrom Nizoriy ismoiliylar yetakchisi Abu Ibrohim Asadobodiy ismli shaxsning jiyani boʻlgan. Asadobodiy 1101-yilda saljuqiylar sultoni [[Barqiyoruq]] buyrugʻi bilan amalga oshirilgan [[Nizoriy ismoiliylar qirgʻinlari roʻyxati|qirgʻinlar]] chogʻida Bagʻdodda qatl etilgan<ref>Lewis, Bernard (1967), ''The Assassins,'' Perseus Books, New York, pp. 52–53, 104–106</ref><ref name=":0">{{cite book|last1=Setton|first1=Kenneth Meyer|title=A History of the Crusades|url=https://archive.org/details/firsthundredyear0001bald|last2=Baldwin|first2=Marshall W.|date=1969|publisher=Univ of Wisconsin Press|isbn=978-0-299-04834-1|pages=[https://archive.org/details/firsthundredyear0001bald/page/110 111]–120|language=en}}</ref><ref name=Richards/>. Asadobodiy avvalroq Barqiyoruqning elchisi lavozimida xizmat qilgan<ref name=Richards>Richards, D. S., Editor (2010), ''The Chronicle of Ibn al-Athir for the Crusading Period from al-Kamil fi’l-Taʼrikh. Part 1, 1097–1146.'', Ashgate Publishing, Farnham, UK, pp. 40–47</ref>.

Oʻzidan avvalgi yetakchi [[Abu Tohir as-Sayigʻ]] qatl etilib, [[Halab]]da nizoriylar tugatilganidan soʻng, Bahrom [[Alamut qalʼasi]]dan Suriyada nizoriylar tayanchini kengaytirish maqsadida yuborilgan<ref name=Mirza/>.

[[Ibn al-Qalanisiy]]ning Damashqda ismoiliylarning mavjudligi haqidagi asosiy manbasiga tayangan holda aytish mumkinki, Bahrom faoliyatini Suriyada yashirin tarzda yashab, targʻibotchilik qilishdan boshlagan<ref name=":1">Gibb, N. A. R., Editor (1932), ''The Damascus Chronicle of the Crusades. Extracted and translated from the Chronicle of ibn al-Qalānisi'', Luzac & Company, London, pp. 174–177, 179–180, 187–191</ref>.

Halabdagi nizoriylar qudrati 1123-yilda [[Artuqiylar]] amiri [[Belek Gʻoziy]] shaharni egallaganidan soʻng pasaya boshlagan. Ushbu amir 1124-yilda bu firqani shahardan quvib chiqargan<ref name=Mirza/>.

Bahrom oʻz homiysi [[mardin]]lik [[artuqiy]] amir [[Ilgʻoziy]] tavsiyasi bilan Janubiy Suriyaga joʻnagan. Oʻsha paytda [[Buriylar sulolasi|buriylar]] hukmdori [[Tugtegin]] tasarrufida boʻlgan [[Damashq]]da tayanch yaratishga harakat qilgan. Bu davrda, yaʼni 1125-yilda Damashq [[Baldvin II (Quddus)|Baldvin II]] boshchiligidagi frank salibchilari tahdidi ostida edi. [[Homs]] hamda boshqa hududlardan kelgan ismoiliylar Tugtegin qoʻshinlariga qoʻshilib, 1126-yilda franklarga qarshi [[Marj al-Saffor jangi (1126)|Marj as-Saffor jangi]]da ishtirok etgan<ref name=":1" />. Shu sababli Tugtegin Bahromni mamnuniyat bilan qabul qilgan. Tugteginning bosh vaziri Abu Ali Tohir ibn Said al-Mazdaqoniy ({{lang|ar|المزدقاني}}) nizoriylarga moyil boʻlib, Tugteginni Damashqda bir daʼvat markazi (''dar al-dava'') hamda chegara qal’asi [[Banias]]ni Bahromga berishga koʻndirgan. Bahrom bu qal’ani qayta mustahkamlab, oʻz tayanchiga aylantirgan va u yerdan keng koʻlamli hujumlar uyushtirgan. Ehtimol, yana bir qancha hududlarni ham egallagan. 1128-yilga kelib ularning faoliyati shu darajada kuchayganki, Ibn al-Qalanisiy taʼrificha, „bu haqda ochiqcha gapirishga hech kim jur’at etmagan“<ref name=":1" />. Shu bois Tugtegin Bahrom bilan boʻlgan munosabatlaridan xavotir ola boshlagan. Ibn al-Qalanisiy bu vaziyatda al-Mazdaqoniyni aybdor deb biladi, [[Ibn al-Asir]] esa Tugteginning oʻzini mas’ul deb hisoblaydi<ref>Richards, D. S., Editor (2010), ''The Chronicle of Ibn al-Athir for the Crusading Period from al-Kamil fi’l-Taʼrikh. Part 1, 1097–1146.'', Ashgate Publishing, Farnham, UK, pp. 260–261</ref><ref>{{cite book |last1=Wasserman |first1=James |title=The Templars and the Assassins: The Militia of Heaven |date=2001 |publisher=Simon and Schuster |isbn=9781594778735 |page=117 |url=[https://books.google.com/books?id=c10oDwAAQBAJ&pg=PT117](https://books.google.com/books?id=c10oDwAAQBAJ&pg=PT117) |language=en}}</ref><ref name=Mirza/>.

== Oʻlimi ==
Bahrom 1128-yilda [[Hermon togʻi]]ning gʻarbiy yon bagʻirlaridagi [[Vodiy at-Taym]]da mahalliy qabilalar bilan jang chogʻida halok boʻlgan<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Uning vafotidan soʻng [[Damashq]]da ismoiliylarning mavqei pasaya boshlagan. Uning oʻrniga yana bir fors ''[[doiy]]si'' [[Ismoil al-Ajamiy]] tayinlangan<ref name=Mirza>{{cite book |last1=Mirza |first1=Nasseh Ahmad |title=Syrian Ismailism: The Ever Living Line of the Imamate, AD 1100-1260 |date=1997 |publisher=Psychology Press |isbn=9780700705054 |pages=10–12 |language=en}}</ref>.
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
[[Turkum:Nizoriy doiylar]]
[[Turkum:Nizoriy ismoiliylar davlati]]
[[Turkum:Eronlik ismoiliylar]]
[[Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]]
[[Turkum:12-asr eronliklari]]
[[Turkum:Damashqliklar]]
[[Turkum:Gorgonliklar]]
[[Turkum:Nizoriy ismoiliylar—saljuqiylar munosabatlari]]
[[Turkum:Nizoriy—saljuqiy urushlari ishtirokchilari]]