Олтин тўп (франсузча: Баллон д'Ор) — 1956-йилдан бери Франсиянинг Франcе Фоотбалл янгиликлар журнали томонидан тақдим этилаётган йиллик футбол мукофоти. 2010- ва 2015-йиллар оралиғида ФИФА билан келишувга кўра, мукофот вақтинча ФИФА томонидан йилнинг энг яхши футболчиси (1991-йилда ташкил этилган) билан бирлаштирилди ва ФИФА Олтин тўп номи билан танилди. Бу ҳамкорлик 2016-йилда якунига етди ва мукофот „Олтин тўп“га қайтарилди, ФИФА ҳам ўзининг алоҳида йиллик мукофоти „Энг яхши ФИФА эркак футболчиси“ га қайтди. ФИФАнинг қўшма „Олтин тўп“ совриндорлари ҳар икки мукофот ташкилоти томонидан ҳам ғолиб деб ҳисобланади[1][2].

Олтин то'п
An award consisting of a golden football
Баллон д'Ор тропҳй
Тақдимловчи Франcе Фоотбалл
Та'сис этилган санаси 18-декабр, 1956-йил (69 йил аввал) (1956-12-18)
Ташкиловчи Франcе Фоотбалл
Расмий вебсайт франcефоотбалл.фр
Энг кўп мукофотлар Лионел Месси (8 та мукофот)
Энг Кўп номинациялар Cристиано Роналдо (18 та номинация)

Спорт ёзувчилари Габриэл Хано ва Жак Ферранлар томонидан ишлаб чиқилган „Олтин тўп“ мукофоти 1956-йилдан 2006-йилгача футбол журналистлари томонидан ўтказилган овоз бериш натижаларига кўра ўтган йил давомида энг яхши ўйин кўрсатган деб топилган эркак футболчига бериларди[3]. 2007-йилдан кейин терма жамоалар мураббийлари ва сардорларига ҳам овоз бериш ҳуқуқи берилди[3]. Дастлаб, у фақат Европалик футболчиларга топширилган ва "Европада йилнинг энг яхши футболчиси" мукофоти сифатида танилган. 1995-йилда „Олтин тўп“ Европа клубларида фаолият юритаётган, келиб чиқиши ҳар қандай давлатдан бўлган барча футболчиларни қамраб олиш учун кенгайтирилади[4][5]. Мукофот 2007-йилда глобал мукофотга айланди, унга кўра бутун дунёдаги барча профессионал футболчилар иштирок этишлари мумкин эди[6].

Тарих

Англиялик Станлей Маттҳеwс „Олтин тўп“нинг илк ғолиби бўлади.[7] 2007-йилгача бу мукофот одатда инглиз тилида ва кўплаб халқаро оммавий ахборот воситаларида континентал Европанинг энг яхши футболчиси мукофоти сифатида танилган. 2007-йилдан кейин ҳам у ФИФАнинг Жаҳон ўйинчиси мукофоти билан бирлаштирилгунга қадар, келиб чиқиши Европа мукофоти бўлгани учун одатда шу ном билан танилган ва шу ном билан аталган.[8][9][10][11] Либериялик Георге Wеаҳ, ягона африкалик совриндор, 1995-йилда мукофотни қўлга киритган биринчи европалик бўлмаган киши бўлди, яъни танлов қоидалари биринчи марта ўзгартирилган йили бу ҳодиса содир бўлди.[5] Бразилиялик Роналдо икки йилдан сўнг, мукофотнинг биринчи Жанубий Америкалик ғолибига айланди.[5] 2007-йилда барча қитъалардаги ўйинчиларни ўз ичига олган иккинчи қоида ўзгариши янги ғолибларни келтирмади, чунки ўшандан бери барча ғолиблар ўзларининг ғалабалари давомида фақат Европада фаолиятда бўлишди.

Лионел Месси бу совринни рекорд 8 марта қўлга киритган бўлса, уни 5 марта қўлга киритган Cристиано Роналдо бу борада иккинчи ўринда. Уч нафар футболчилар бу совринни уч мартадан қўлга киритишган: Жоҳан Cруйфф, Мичел Платини ва Марко ван Бастен. Ҳар бири (давлат сифатида) еттитадаб совринга эга бўлган ҳолда, энг кўп „Олтин тўп“ни Голландиялик, Германиялик, Аргентиналик ва Португалиялик футболчилар қўлга киритишган. Германия (1972, 1981-йилларда) ва Голландия (1988-йилда) футболчилари бир давлатдан бўла туриб бир йил ичида учта юқори ўринни эгаллаган ягона ўйинчилар бўлишади. Германия (1972) ва айниқса Италия клублари (1988-1990) ҳам юқоридаги каби муваффақиятга эришадилар, шу жумладан икки йил (1988, 1989) кучли учлик ноёб рекорд тариқасида фақат "Милан" ўйинчиларидан ташкил топган эди. 2009-2012 ва 2015-2016-йилларда Испания клублари олдин кузатилмаган мутлоқ устунликка эришишади. "Барселона" (2010) эса учта энг яхши ўйинчига эга иккинчи клуб (Миландан кейинги) бўлади. Иккита испан клуби, „Барселона“ ва "Реал Мадрид" ҳам энг кўп ғолибларни қўлга киритиш бўйича мос равишда ўн икки ва ўн бир ғалаба билан клублар рейтингида етакчилик қилишмоқда.[12]

2010- ва 2015-йиллар оралиғида (ушбу йиллар ҳам киради) мукофот ўзига ўхшаш „ФИФА Жаҳоннинг энг яхши ўйинчиси“ мукофоти билан бирлаштирилади ва „ФИФА Олтин тўп“ га айланади. Шундан сўнг эса, ФИФА ва Франcе Фоотбалл нашри бирлашиш ҳақидаги шартномани тўхтатишади.[13] 2011-йилдан кейин, УЭФА Европанинг энг яхши футболчиси учун „Олтин тўп“ анъанасини сақлаб қолиш мақсадида „УЭФА Европанинг энг яхши футболчиси мукофоти“ни яратади.

Саккиз нафар футболчи (Бобби Чарлтон, Франз Беcкенбауэр, Герд Мюллер, Паоло Росси, Зинедин Зидан, Ривалдо, Роналдинҳо ва Кака) ўз фаолиятлари давомида ФИФА Жаҳон чемпионати, Европа кубоги / УЭФА Чемпионлар Лигаси ва „Олтин тўп“ни қўлга киритишган.[14]

Мукофот сўнгги ўн йилликларда ҳужумкор ўйинчилар фойдасига қарама-қаршиликни кўрсатади.[3] Вақт ўтиши билан мукофот лига ва клубларнинг янада эксклюзив (чекланган лига ва клубларга) тўпламига ўтади.[3] 1995-йилгача 10 та лига Олтин тўпни ғолиблар билан таъминлаб келган бўлса, 1995-йилдан буён фақатгина Англия, Франсия, Германия, Италия ва Испания мукофотни ғолиблар билан таъминламоқда.[3] Испания Ла Лигаси энг кўп „Олтин тўп“ соҳибларига эга.[3] „Барселона“ ва „Реал Мадрид“ 1995-йилдан бери „Олтин тўп“ни энг кўп ғолиблар билан таъминламоқда.[3]

2020-йилда Франcе Фоотбаллнинг эгаси ҳисобланган Л'Éқуипе гуруҳи бутун дунё бўйлаб футбол клубларининг мавсумларини қисқартирган CОВИД-19 пандемияси туфайли ушбу йил учун мукофот берилмаслигига қарор қилади.[15]

Ғолиблар

Калит
‡ Бу „Олтин тўп“ни қўлга киритган ўйинчи ўша йили ФИФАнинг „Йилнинг энг яхши ўйинчиси“ совринини ёки ФИФАнинг энг яхши эркак футболчиси мукофоти ни ҳам қўлга киритганини кўрсатади(1991-2009 йилларда ва 2016-йилдан буён мавжуд)
Лионел Месси еттита соврин билан тарихда энг кўп „Олтин тўп“ни қўлга киритган.
Лев Яшин совринни қўлга киритган ягона дарвозабондир.
ОЛТИН ТЎП (1956-2009)
Йил Ўрин Ўйинчи Жамоаси Баллари
1956 1 AngliyaСтанлей Маттҳеwс AngliyaБлаcкпоол 47
2 IspaniyaАлфредо Ди Стéфано IspaniyaРеал Мадрид 44
3 FransiyaРаймонд Копа IspaniyaРеал Мадрид 33
1957 1 IspaniyaАлфредо Ди Стéфано IspaniyaРеал Мадрид 72
2 AngliyaБиллй Wригҳт AngliyaWолверҳамптон Wандерерс 19
3 AngliyaДунcан Эдwардс AngliyaМанчестер Унитед 16
FransiyaРаймонд Копа IspaniyaРеал Мадрид
1958 1 FransiyaРаймонд Копа IspaniyaРеал Мадрид 71
2 GermaniyaҲелмут Раҳн GermaniyaРот-Wеисс Эссен 40
3 FransiyaЖуст Фонтаине FransiyaРеимс 23
1959 1 IspaniyaАлфредо Ди Стéфано IspaniyaРеал Мадрид 80
2 FransiyaРаймонд Копа FransiyaРеимс 42
3 UelsЖоҳн Чарлес ItaliyaЖувентус 24
1960 1 IspaniyaЛуис Суáрез IspaniyaБарcелона 54
2 VengriyaФеренc Пускáс IspaniyaРеал Мадрид 37
3 GermaniyaУwе Сеэлер GermaniyaҲамбургер СВ 33
1961 1 ItaliyaОмар Сíвори ItaliyaЖувентус 46
2 IspaniyaЛуис Суáрез ItaliyaИнтерназионале 40
3 AngliyaЖоҳннй Ҳайнес AngliyaФулҳам 22
1962 1 ChexiyaЖосеф Масопуст ChexiyaДукла Прагуэ 65
2 PortugaliyaЭусéбио PortugaliyaБенфиcа 53
3 GermaniyaКарл-Ҳеинз Счнеллингер Germaniya1. ФC Кöлн 33
1963 1 Sovet IttifoqiЛев Яшин Sovet IttifoqiДйнамо Мосcоw 73
2 ItaliyaГианни Ривера ItaliyaМилан 55
3 AngliyaЖиммй Греавес AngliyaТоттенҳам Ҳоцпур 50
1964 1 ShotlandiyaДенис Лаw AngliyaМанчестер Унитед 61
2 IspaniyaЛуис Суáрез ItaliyaИнтерназионале 43
3 IspaniyaАманcио IspaniyaРеал Мадрид 38
1965 1 PortugaliyaЭусéбио PortugaliyaБенфиcа 67
2 ItaliyaГиаcинто Фаcчетти ItaliyaИнтерназионале 59
3 IspaniyaЛуис Суáрез ItaliyaИнтерназионале 45
1966 1 AngliyaБоббй Чарлтон AngliyaМанчестер Унитед 81
2 PortugaliyaЭусéбио PortugaliyaБенфиcа 80
3 GermaniyaФранз Беcкенбауэр GermaniyaБаерн Мунич 59
1967 1 VengriyaФлóриáн Алберт VengriyaФеренcвáрос 68
2 AngliyaБоббй Чарлтон AngliyaМанчестер Унитед 40
3 ShotlandiyaЖиммй Жоҳнстоне ShotlandiyaCелтиc 39
1968 1 Shimoliy IrlandiyaГеорге Бест AngliyaМанчестер Унитед 61
2 AngliyaБоббй Чарлтон AngliyaМанчестер Унитед 53
3 YugoslaviyaДраган Дžажиć YugoslaviyaРед Стар Белграде 46
1969 1 ItaliyaГианни Ривера ItaliyaМилан 83
2 ItaliyaГиги Рива ItaliyaCаглиари 79
3 GermaniyaГерд Мüллер GermaniyaБаерн Мунич 38
1970 1 GermaniyaГерд Мüллер GermaniyaБаерн Мунич 77
2 AngliyaБоббй Мооре AngliyaWест Ҳам Унитед 70
3 ItaliyaГиги Рива Italiya Cаглиари 65
1971 1 NiderlandiyaЖоҳан Cруйфф NiderlandiyaАжах 116
2 ItaliyaСандро Маззола Italiya Интерназионале 57
3 Shimoliy IrlandiyaГеорге Бест AngliyaМанчестер Унитед 56
1972 1 GermaniyaФранз Беcкенбауэр GermaniyaБаерн Мунич 81
2 GermaniyaГерд Мüллер GermaniyaБаерн Мунич 79
3 GermaniyaГüнтер Нетзер GermaniyaБоруссиа Мöнченгладбач
1973 1 NiderlandiyaЖоҳан Cруйфф IspaniyaБарcелона 96
2 ItaliyaДино Зофф ItaliyaЖувентус 47
3 GermaniyaГерд Мüллер GermaniyaБаерн Мунич 44
1974 1 NiderlandiyaЖоҳан Cруйфф IspaniyaБарcелона 116
2 GermaniyaФранз Беcкенбауэр GermaniyaБаерн Мунич 105
3 PolshaКазимиэрз Дейна PolshaЛегиа Wарсаw 35
1975 1 Sovet IttifoqiОлег Блокҳин Sovet IttifoqiДйнамо Кйив 122
2 GermaniyaФранз Беcкенбауэр GermaniyaБаерн Мунич 42
3 NiderlandiyaЖоҳан Cруйфф IspaniyaБарcелона 27
1976 1 GermaniyaФранз Беcкенбауэр GermaniyaБаерн Мунич 91
2 NiderlandiyaРоб Ренсенбринк BelgiyaАндерлечт 75
3 ChexiyaИво Виктор ChexiyaДукла Прагуэ 52
1977 1 DaniyaАллан Симонсен GermaniyaБоруссиа Мöнченгладбач 74
2 AngliyaКевин Кеэган GermaniyaҲамбургер СВ 71
3 FransiyaМичел Платини FransiyaНанcй 70
1978 1 AngliyaКевин Кеэган GermaniyaҲамбургер СВ 87
2 AvstriyaҲанс Кранкл IspaniyaБарcелона 81
3 NiderlandiyaРоб Ренсенбринк BelgiyaАндерлечт 50
1979 1 AngliyaКевин Кеэган GermaniyaҲамбургер СВ 118
2 GermaniyaКарл-Ҳеинз Румменигге GermaniyaБаерн Мунич 52
3 NiderlandiyaРууд Крол NiderlandiyaАжах 41
1980 1 GermaniyaКарл-Ҳеинз Румменигге GermaniyaБаерн Мунич 122
2 GermaniyaБернд Счустер IspaniyaБарcелона 34
3 FransiyaМичел Платини FransiyaСаинт-Éтиэнне 33
1981 1 GermaniyaКарл-Ҳеинз Румменигге GermaniyaБаерн Мунич 106
2 GermaniyaПаул Бреитнер GermaniyaБаерн Мунич 64
3 GermaniyaБернд Счустер IspaniyaБарcелона 39
1982 1 ItaliyaПаоло Росси ItaliyaЖувентус 115
2 FransiyaАлаин Гирессе FransiyaГирондинс де Бордеаух 64
3 PolshaЗбигниэw Бониэк ItaliyaЖувентус 39
1983 1 FransiyaМичел Платини Italiya Жувентус 110
2 ShotlandiyaКеннй Далглиш AngliyaЛиверпоол 26
3 DaniyaАллан Симонсен DaniyaВежле БК 25
1984 1 FransiyaМичел Платини ItaliyaЖувентус 110
2 FransiyaЖеан Тигана FransiyaГирондинс де Бордеаух 57
3 DaniyaПребен Элкжæр ItaliyaҲеллас Верона 48
1985 1 FransiyaМичел Платини ItaliyaЖувентус 127
2 DaniyaПребен Элкжæр Italiya Ҳеллас Верона 71
3 GermaniyaБернд Счустер IspaniyaБарcелона 46
1986 1 Sovet IttifoqiИгор Беланов Sovet IttifoqiДйнамо Кйив 84
2 AngliyaГарй Линекер IspaniyaБарcелона 62
3 IspaniyaЭмилио Бутрагуэñо IspaniyaРеал Мадрид 59
1987 1 NiderlandiyaРууд Гуллит ItaliyaМилан 106
2 PortugaliyaПауло Футре IspaniyaАтлéтиcо Мадрид 91
3 IspaniyaЭмилио Бутрагуэñо IspaniyaРеал Мадрид 61
1988 1 NiderlandiyaМарcо ван Бастен ItaliyaМилан 129
2 NiderlandiyaРууд Гуллит ItaliyaМилан 88
3 NiderlandiyaФранк Рижкаард ItaliyaМилан 45
1989 1 NiderlandiyaМарcо ван Бастен ItaliyaМилан 129
2 ItaliyaФранcо Бареси ItaliyaМилан 80
3 NiderlandiyaФранк Рижкаард ItaliyaМилан 43
1990 1 GermaniyaЛотҳар Маттҳäус Italiya Интерназионале 137
2 ItaliyaСалваторе Счиллаcи Italiya Жувентус 84
3 GermaniyaАндреас Бреҳме ItaliyaИнтерназионале 68
1991 1 FransiyaЖеан-Пиэрре Папин FransiyaМарсеилле 141
2 YugoslaviyaДежан Савиćэвиć YugoslaviyaРед Стар Белграде 42
YugoslaviyaДарко Панčэв YugoslaviyaРед Стар Белграде
GermaniyaЛотҳар Маттҳäус ItaliyaИнтерназионале
1992 1 NiderlandiyaМарcо ван Бастен ‡ ItaliyaМилан 98
2 BolgariyaҲристо Стоичков IspaniyaБарcелона 80
3 NiderlandiyaДеннис Бергкамп NiderlandiyaАжах 53
1993 1 ItaliyaРоберто Баггио ‡ ItaliyaЖувентус 142
2 NiderlandiyaДеннис Бергкамп ItaliyaИнтерназионале 83
3 FransiyaЭриc Cантона AngliyaМанчестер Унитед 34
1994 1 BolgariyaҲристо Стоичков IspaniyaБарcелона 210
2 ItaliyaРоберто Баггио ItaliyaЖувентус 136
3 ItaliyaПаоло Малдини ItaliyaМилан 109
1995 1 LiberiyaГеорге Wеаҳ ‡ ItaliyaМилан 144
2 GermaniyaЖüрген Клинсманн GermaniyaБаерн Мунич 108
3 FinlandiyaЖари Литманен NiderlandiyaАжах 67
1996 1 GermaniyaМаттҳиас Саммер GermaniyaБоруссиа Дортмунд 144
2 BraziliyaРоналдо IspaniyaБарcелона 143
3 AngliyaАлан Шеарер AngliyaНеwcастле Унитед 107
1997 1 BraziliyaРоналдо ‡ ItaliyaИнтерназионале 222
2 Serbiya va ChernogoriyaПредраг Мижатовиć IspaniyaРеал Мадрид 68
3 FransiyaЗинедине Зидане ItaliyaЖувентус 63
1998 1 FransiyaЗинедине Зидане ‡ ItaliyaЖувентус 244
2 XorvatiyaДавор Šукер IspaniyaРеал Мадрид 68
3 BraziliyaРоналдо Italiya Интерназионале 66
1999 1 BraziliyaРивалдо ‡ IspaniyaБарcелона 219
2 AngliyaДавид Беcкҳам AngliyaМанчестер Унитед 154
3 UkrainaАндрий Шевченко ItaliyaМилан 64
2000 1 PortugaliyaЛуíс Фиго IspaniyaРеал Мадрид 197
2 FransiyaЗинедине Зидане ItaliyaЖувентус 181
3 UkrainaАндрий Шевченко ItaliyaМилан 85
2001 1 AngliyaМичаэл Оwен AngliyaЛиверпоол 176
2 IspaniyaРаúл IspaniyaРеал Мадрид 140
3 GermaniyaОливер Каҳн GermaniyaБаерн Мунич 114
2002 1 BraziliyaРоналдо ‡ IspaniyaРеал Мадрид 169
2 BraziliyaРоберто Cарлос IspaniyaРеал Мадрид 145
3 GermaniyaОливер Каҳн GermaniyaБаерн Мунич 110
2003 1 Павел Недвěд ItaliyaЖувентус 190
2 FransiyaТҳиэррй Ҳенрй AngliyaАрсенал 128
3 ItaliyaПаоло Малдини ItaliyaМилан 123
2004 1 UkrainaАндрий Шевченко ItaliyaМилан 175
2 PortugaliyaДеcо IspaniyaБарcелона 139
3 BraziliyaРоналдинҳо IspaniyaБарcелона 133
2005 1 BraziliyaРоналдинҳо ‡ IspaniyaБарcелона 225
2 AngliyaФранк Лампард AngliyaЧелсеа 148
3 AngliyaСтевен Геррард AngliyaЛиверпоол 142
2006 1 ItaliyaФабио Cаннаваро ‡ IspaniyaРеал Мадрид 173
2 ItaliyaГианлуиги Буффон ItaliyaЖувентус 124
3 FransiyaТҳиэррй Ҳенрй AngliyaАрсенал 121
2007 1 BraziliyaКакá ‡ ItaliyaМилан 444
2 PortugaliyaCристиано Роналдо AngliyaМанчестер Унитед 277
3 ArgentinaЛионел Месси IspaniyaБарcелона 255
2008 1 PortugaliyaCристиано Роналдо ‡ AngliyaМанчестер Унитед 446
2 ArgentinaЛионел Месси IspaniyaБарcелона 281
3 IspaniyaФернандо Торрес AngliyaЛиверпоол 179
2009 1 ArgentinaЛионел Месси ‡ IspaniyaБарcелона 473
2 PortugaliyaCристиано Роналдо IspaniyaРеал Мадрид 233
3 IspaniyaХави IspaniyaБарcелона 170
ФИФА ОЛТИН ТЎП (2010-2015)
Йил Ўрин Ўйинчи Жамоаси Баллари
2010 1 ArgentinaЛионел Месси IspaniyaБарcелона 22.65 %
2 IspaniyaАндрéс Иниэста IspaniyaБарcелона 17.36 %
3 IspaniyaХави IspaniyaБарcелона 16.48 %
2011 1 ArgentinaЛионел Месси IspaniyaБарcелона 47.88 %
2 PortugaliyaCристиано Роналдо IspaniyaРеал Мадрид 21.60 %
3 IspaniyaХави IspaniyaБарcелона 9.23 %
2012 1 ArgentinaЛионел Месси IspaniyaБарcелона 41.60 %
2 PortugaliyaCристиано Роналдо IspaniyaРеал Мадрид 23.68 %
3 IspaniyaАндрéс Иниэста IspaniyaБарcелона 10.91 %
2013 1 PortugaliyaCристиано Роналдо IspaniyaРеал Мадрид 27.99 %
2 ArgentinaЛионел Месси IspaniyaБарcелона 24.72 %
3 FransiyaФранcк Рибéрй GermaniyaБаерн Мунич 23.36 %
2014 1 PortugaliyaCристиано Роналдо IspaniyaРеал Мадрид 37.66 %
2 ArgentinaЛионел Месси IspaniyaБарcелона 15.76 %
3 GermaniyaМануэл Неуэр GermaniyaБаерн Мунич 15.72 %
2015 1 ArgentinaЛионел Месси IspaniyaБарcелона 41.33 %
2 PortugaliyaCристиано Роналдо IspaniyaРеал Мадрид 27.76 %
3 BraziliyaНеймар IspaniyaБарcелона 7.86 %
ОЛТИН ТЎП (2016 —)
Йил Ўрин Ўйинчи Жамоаси Баллари
2016 1 PortugaliyaCристиано Роналдо IspaniyaРеал Мадрид 745
2 ArgentinaЛионел Месси IspaniyaБарcелона 316
3 FransiyaАнтоине Гриэзманн IspaniyaАтлéтиcо Мадрид 198
2017 1 PortugaliyaCристиано Роналдо IspaniyaРеал Мадрид 946
2 ArgentinaЛионел Месси IspaniyaБарcелона 670
3 BraziliyaНеймар FransiyaПарис Саинт-Гермаин 361
2018 1 XorvatiyaЛука Модриć IspaniyaРеал Мадрид 753
2 PortugaliyaCристиано Роналдо ItaliyaЖувентус 476
3 FransiyaАнтоине Гриэзманн IspaniyaАтлéтиcо Мадрид 414
2019 1 ArgentinaЛионел Месси Ispaniya Барcелона 686
2 NiderlandiyaВиргил ван Дижк AngliyaЛиверпоол 679
3 PortugaliyaCристиано Роналдо ItaliyaЖувентус 476
2020 Cанcеллед дуэ то тҳе CОВИД-19 пандемиc
2021 1 ArgentinaЛионел Месси FransiyaПарис Саинт-Гермаин 613
2 PolshaРоберт Леwандоwски GermaniyaБаерн Мунич 580
3 ItaliyaЖоргинҳо ItaliyaЧелсеа 460

Ўйинчилар бўйича ғалабалар

Cристиано Роналдо (чапда) ва Лионел Месси 2008 йилдан 2021 йилгача бўлган даврда 13 мартадан 12 тасида совринни қўлга киритишди.
Мичел Платини кетма-кет уч йил давомида ғалаба қозонган (1983-85).
Голландия вакиллари Жоҳан Cруйфф (чапда) ва Марко ван Бастенларнинг ҳар иккаласи уч мартадан ғалаба қозонишган.

Эслатма: Бир марталик ғолиблар, агар улар бошқа йил ичида иккинчи ёки учинчи ўринларни эгаллаган бўлсаларгина ушбу жадвалга киритилган.

Ўйинчи Ғолиб Иккинчи ўрин Учинчи ўрин
ArgentinaЛионел Месси 7 (2009, 2010, 2011, 2012, 2015, 2019, 2021) 5 (2008, 2013, 2014, 2016, 2017) 1 (2007)
PortugaliyaCристиано Роналдо 5 (2008, 2013, 2014, 2016, 2017) 6 (2007, 2009, 2011, 2012, 2015, 2018) 1 (2019)
FransiyaМичел Платини 3 (1983, 1984, 1985)  — 2 (1977, 1980)
NiderlandiyaЖоҳан Cруйфф 3 (1971, 1973, 1974)  — 1 (1975)
NiderlandiyaМарcо ван Бастен 3 (1988, 1989, 1992)  — —
GermaniyaФранз Беcкенбауэр 2 (1972, 1976) 2 (1974, 1975) 1 (1966)
BraziliyaРоналдо 2 (1997, 2002) 1 (1996) 1 (1998)
IspaniyaАлфредо Ди Стéфано 2 (1957, 1959) 1 (1956) —
AngliyaКевин Кеэган 2 (1978, 1979) 1 (1977) —
GermaniyaКарл-Ҳеинз Румменигге 2 (1980, 1981) 1 (1979) —
IspaniyaЛуис Суáрез 1 (1960) 2 (1961, 1964) 1 (1965)
PortugaliyaЭусéбио 1 (1965) 2 (1962, 1966) —
AngliyaБоббй Чарлтон 1 (1966) 2 (1967, 1968) —
FransiyaРаймонд Копа 1 (1958) 1 (1959) 2 (1956, 1957)
GermaniyaГерд Мüллер 1 (1970) 1 (1972) 2 (1969, 1973)
FransiyaЗинедине Зидане 1 (1998) 1 (2000) 1 (1997)
ItaliyaГианни Ривера 1 (1969) 1 (1963) —
NiderlandiyaРууд Гуллит 1 (1987) 1 (1988) —
GermaniyaЛотҳар Маттҳäус 1 (1990) 1 (1991) —
ItaliyaРоберто Баггио 1 (1993) 1 (1994) —
BolgariyaҲристо Стоичков 1 (1994) 1 (1992) —
UkrainaАндрий Шевченко 1 (2004)  — 2 (1999, 2000)
Shimoliy IrlandiyaГеорге Бест 1 (1968)  — 1 (1971)
DaniyaАллан Симонсен 1 (1977)  — 1 (1983)
BraziliyaРоналдинҳо 1 (2005)  — 1 (2004)

Мамлакатлар бўйича ғалабалар

"Олтин тўп"ни уч украиналик футболчилар қўлга киритишган: Андрей Шевченко, Олеҳ Блокҳин ва Иҳор Беланов.
Марко ван Бастен (чапда) ва Руд Гуллитт, АC Милан ва Голландия терма жамоасидаги жамоадошлар, 1987-йилдан 1989-йилгача кетма-кет ғалаба қозонишган.
Мамлакат Ўйинчи Ғалабалар сони
ArgentinaАргентина 1 7
NiderlandiyaНидерландия 3 7
PortugaliyaПортугалия 3 7
GermaniyaГермания 5 7
FransiyaФрансия 4 6
ItaliyaИталия 5 5
BraziliyaБразилия 4 5
AngliyaАнглия 4 5
Sovet IttifoqiСовет Иттифоқи 3 3
IspaniyaИспания 2 3
BolgariyaБолгария 1 1
XorvatiyaХорватия 1 1
ChexiyaЧехия 1 1
ChexoslovakiyaЧехословакия 1 1
DaniyaДания 1 1
VengriyaВенгрия 1 1
LiberiyaЛиберия 1 1
Shimoliy IrlandiyaШимолий Ирландия 1 1
ShotlandiyaШотландия 1 1
UkrainaУкраина 1 1

Клублар бўйича ғалабалар

Клуб номи Ўйинчилар сони Ғалабалар сони
IspaniyaБарcелона 6 12
IspaniyaРеал Мадрид 7 11
ItaliyaЖувентус 6 8
ItaliyaМилан 6 8
GermaniyaБаерн Мунич 3 5
AngliyaМанчестер Унитед 4 4
UkrainaДйнамо Кйив 2 2
ItaliyaИнтерназионале 2 2
GermaniyaҲамбургер СВ 1 2
NiderlandiyaАжах 1 1
PortugaliyaБенфиcа 1 1
AngliyaБлаcкпоол 1 1
GermaniyaБоруссиа Дортмунд 1 1
GermaniyaБоруссиа Мöнченгладбач 1 1
ChexiyaДукла Прагуэ 1 1
RossiyaДйнамо Мосcоw 1 1
VengriyaФеренcвáрос 1 1
AngliyaЛиверпоол 1 1
FransiyaМарсеилле 1 1
FransiyaПарис Саинт-Гермаин 1 1

Қўшимча мукофотлар

"Супер Олтин тўп" номи остидаги фахрий мукофот 1989-йилда Франcе Фоотбалл нинг овоз бериш босқичида Жоҳан Cруйфф ва Мичел Платинини ортда қолдирган Алфредо Ди Стефанога берилди.[16]

Орадан ўн йил ўтгач, Франcе Фоотбалл нашри ўзининг собиқ „Олтин тўп“ эгалари билан маслаҳатлашганидан сўнг Пелени Асрнинг энг яхши футболчиси деб танлади. Олдинги 34 нафар ғолиблар орасида 30 нафари овоз берган, Станлей Маттҳеwс, Омар Сивори ва Георге Бест бетараф қолган, Лев Яшин эса вафот этган. Ҳар бир сайловчига беш баллгача бўлган бешта овоз берилди; аммо, Ди Стефано фақат биринчи ўринни танлади, Платини биринчи ва иккинчи ўринларни ва Георге Wеаҳ бешинчи ўрин учун икки футболчи танлади. Пеле 17 нафар сайловчи томонидан энг яхши деб топилди ва иккинчи ўринни эгаллаган Диэго Марадона тўплаган баллар сонидан деярли икки баравар кўп балл олди.[17]

Асрнинг энг яхши футболчиси
Ўйинчи Баллар 1- 2- 3- 4- 5-
BraziliyaПелé 122 17 5 4 2 1
ArgentinaДиэго Марадона 65 3 6 5 5 1
NiderlandiyaЖоҳан Cруйфф 62 1 4 7 9 2
IspaniyaАлфредо Ди Стéфано 44 4 3 3 1 1
FransiyaМичел Платини 40 1 5 1 3 6

2016-йилда „Олтин тўп“нинг 60-йиллиги муносабати билан Франcе Фоотбалл нашри 1995-йилгача тақдим этилган мукофотларнинг қайта баҳосини эълон қилди, ўшангача бу совринни фақат европалик футболчилар қўлга киритиш ҳуқуқига эга эди. Бу вақт оралиғида тақдим этилган 39 та „Олтин тўп“дан 12 таси Жанубий Америкалик футболчиларга топширилган бўлар эди. Пеле ва Диэго Марадонадан ташқари, Гарринча, Марио Кемпес ва Ромарио ретроспектив тарзда муносиб ғолиб деб топилди. Бироқ, асл қабул қилувчилар ўзгаришсиз қолади.

Марадона ва Пеле ҳам мос равишда 1995- ва 2013- йилларда футболдаги хизматлари учун фахрий „Олтин тўп“ни олишган.[18][19]

Ле ноувеау палмарèс (халқаро қайта баҳолаш)
Йил Ғолиб Алтернатив
1958 FransiyaРаймонд Копа BraziliyaПелé
1959 IspaniyaАлфредо Ди Стéфано BraziliyaПелé
1960 IspaniyaЛуис Суáрез BraziliyaПелé
1961 ItaliyaОмар Сíвори BraziliyaПелé
1962 ChexoslovakiyaЖосеф Масопуст BraziliyaГарринча
1963 Sovet IttifoqiЛев Яшин BraziliyaПелé
1964 ShotlandiyaДенис Лаw BraziliyaПелé
1970 GermaniyaГерд Мüллер BraziliyaПелé
1978 AngliyaКевин Кеэган ArgentinaМарио Кемпес
1986 Sovet IttifoqiИгор Беланов ArgentinaДиэго Марадона
1990 GermaniyaЛотҳар Маттҳäус ArgentinaДиэго Марадона
1994 BolgariyaҲристо Стоичков BraziliyaРомáрио

1978-йилда Франcе Фоотбалл о'ша йили "Жанубий Америкада йилнинг энг яхши футболчиси" соврини ҳақида мақола чоп этди. Мақолада Жанубий Американинг Юлдузлар жамоаси ва Европанинг Юлдузлар жамоаси о'ртасидаги о'йин фараз қилинган эди. Ушбу жамоаларни тузишда, о'йинчиларнинг мукофотлар рейтингидаги о'рнига қаралган.

1978-йилда Франcе Фоотбалл томонидан тузилган Европанинг Юлдузлар жамоаси
Дарвозабон Ҳимоячилар Ярим ҳимоячилар Ҳужумчилар
ShvetsiyaРонниэ Ҳеллстрöм FransiyaМариус Трéсор

NiderlandiyaРууд Крол

GermaniyaРаинер Бонҳоф

ItaliyaАнтонио Cабрини

NiderlandiyaWиллй ван де Керкҳоф

NiderlandiyaАриэ Ҳаан

ShotlandiyaГраэме Соунесс

AngliyaКевин Кеэган

AvstriyaҲанс Кранкл

NiderlandiyaРоб Ренсенбринк

2021-йилда Франcе Фоотбалл "Йилнинг энг яхши то'пурари" мукофотини яратди. Ушбу мукофот лигада 41 та гол уриб рекорд мавсум о'тказган Роберт Левандовскига берилди.[20]

Олтин тўп орзулар жамоаси

Олтин тўп орзулар жамоаси

Манбалар

  1. ↑ ҳттпс://www.cамбридге.орг/cоре/жоурналс/перспеcтивес-он-политиcс/артиcле/абс/месси-роналдо-анд-тҳе-политиcс-оф-cелебритй-элеcтионс-вотинг-фор-тҳе-бест-соccер-плаер-ин-тҳе-wорлд/36CБ5CБ44Д4C06866305408163А49290
  2. ↑ ҳттпс://www.спортбибле.cом/фоотбалл/баллон-дор-вотес-лионел-месси-cристиано-роналдо-665271-20230302?соурcе=фаcебоок&фбcлид=ИwАР3ЛИ1жГмПСн6т7cеИМ-қл4о5эВ5меCТБ5дcбвПМеТАрҲАГЖнДҲлИузПР_Й
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :0
  4. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :1
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :2
  6. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :3
  7. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :4
  8. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :5
  9. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :6
  10. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :7
  11. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :8
  12. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :9
  13. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :10
  14. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :11
  15. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :12
  16. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :13
  17. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :14
  18. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :15
  19. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :16
  20. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :17

Ҳаволалар