Bandar-Seri-Begavan sahifasining manbasini koʻrish

{{Turar-joy bilgiqutisi
|name                    = Bandar-Seri-Begavan
|native_name             = {{Script/Arabic|بندر سري بڬاوان}} ([[Jawi script|Jawi]])
|native_name_lang = ms
|settlement_type = [[Poytaxt|Poytaxt]] va [[Bruney munitsipalitetlari|munitsipal hududi]]
|image_skyline = {{multiple image
| border                  = infobox
| total_width             = 280
| image_style             = border:1;
| caption_align           = center
| perrow                  = 1/2/2/2
| image1                  = Bandar Seri Begawan Mosque at dusk.jpg
| caption1                = Umar Ali Sayfuddiy masjidi
| image2                  = Gadong, Bandar Seri Begawan (24032022).jpg
| caption2                = [[Gadong, Bruney|Gadong savdo hududi]]
| image3                  = Jame'Asr Hassanil Bolkiah Mosque Brunei. (49710821097).jpg
| caption3                = Jame' Asr Hasanil Bolkiah masjidi
| image4                  = Kampung Ayer (02042010-4).jpg
| caption4                = Kampong Ayer 
| image5                  = BN-bsb-strasse-mall.jpg
| caption5                = Gadong savdo markazi
}}
|imagesize =
|image_alt =
|image_caption =
|image_flag =
|flag_alt =
|image_seal =
|seal_alt =
|image_shield =
|shield_alt =
|etymology =
|nickname = Sharqning Venetsiyasi<ref>{{cite web|url=http://en.people.cn/n3/2019/1028/c90000-9627157.html |title=The Venice of the East |publisher=People.cn |access-date=2021-06-11}}</ref>
|motto =
|image_map = {{hidden begin|title=OpenStreetMap|ta1=center}}{{Infobox mapframe|wikidata=yes|coord={{Coord|4.890278|N|114.942222|E}}|frame-width=250|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=11}}{{hidden end}}
|map_alt =
|map_caption =
|pushpin_map = Brunei#Asia
|pushpin_map_alt =
|pushpin_map_caption =
|pushpin_label_position =
|coordinates = {{coord|4|53|25|N|114|56|32|E|region:BN|display=inline,title}}
|coor_pinpoint =
|coordinates_footnotes =
|subdivision_type = Davlat
|subdivision_name = [[Bruney]]
|subdivision_type1 = Tuman
|subdivision_name1 = Bruney-Muara
|subdivision_type2 =
|subdivision_name2 =
|subdivision_type3 =
|subdivision_name3 =
|established_title = [[Bruney imperiyasi]]
|established_date = VII-XVIII asrlar
|founder =
|seat_type =
|seat =
|government_footnotes =
|government_type =
|governing_body = Bandar Seri Begavan shahar boshqarmasi
|leader_party =
|leader_title =
|leader_name =
|leader_title1 =
|leader_name1 =
|leader_title2 =
|leader_name2 =
|leader_title3 =
|leader_name3 =
|leader_title4 =
|leader_name4 =
|unit_pref = Metric
<!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion -->
<!-- for references: use <ref> tags -->
|area_footnotes =
|area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> -->
|area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> -->
|area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> -->
|area_note =
|area_water_percent =
|area_rank =
|area_blank1_title =
|area_blank2_title =
<!-- square kilometers -->
|area_total_km2 = 100.36
|area_land_km2 =
|area_water_km2 =
|area_urban_km2 =
|area_rural_km2 =
|area_metro_km2 =
|area_blank1_km2 =
|area_blank2_km2 =
<!-- hectares -->
|area_total_ha =
|area_land_ha =
|area_water_ha =
|area_urban_ha =
|area_rural_ha =
|area_metro_ha =
|area_blank1_ha =
|area_blank2_ha =
|length_km =
|width_km =
|dimensions_footnotes =
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
|population_footnotes =
|population_as_of = 2007
|population_total = 100700
|population_density_km2 = auto
|population_note =
|population_demonym =
|timezone1 =
|utc_offset1 =
|timezone1_DST =
|utc_offset1_DST = +8
|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code_type =
|area_code = +673 2
|area_codes = <!-- for multiple area codes -->
|iso_code =
|website = {{URL|https://www.bandaran-bsb.gov.bn/Theme/Home.aspx}}
|module =
|footnotes =
}}
'''Bandar-seri-begavan''' — [[Bruney]] poytaxti. [[Kalimantan]] orolning shimolida joylashgan. Janubiy [[Xitoy]] dengizi sohilidagi port. Aholisi 52 ming kishi (1991). Xalqaro aeroport bor. Mamlakatning savdo markazi. Yogʻochsozlik, kauchukni qayta ishlash, kema taʼmirlash korxonalari mavjud. Hunarmandchilikda mato toʻqiladi, yogʻoch va kumushdan turli buyumlar tayyorlanadi. Baliq ovlanadi. Universitet bor.
== Geografiyasi ==
Bandar-Seri-Begavan [[Malay]] arxipelagidagi Kalimantan orolining shimolida joylashgan. Bruney daryosining chap qirgʻogʻida joylashgan boʻlib, u shaharning janubiy chekkasi boʻylab oqib oʻtadi. Shaharning shimoliy qismini [[Janubiy Xitoy dengizi]] suvlari yuvib turadi.
=== Iqlimi ===
Shahardagi iqlim ekvatorial, nam, yogʻingarchilik yil davomida tushadi, yiliga atigi 3000 mm. Oʻrtacha oylik harorat +26…+28 °C.
== Tarixi va etimologiyasi ==
Bruney daryosi sohilidagi aholi punktlari tarixi VII asrga borib taqaladi. 1970-yilgacha shahar „Bruney“ deb nomlangan<ref>{{cite web |url=http://www.municipal-bsb.gov.bn/History_of_Bandar_Seri_Begawan.html |title=История города на официальном сайте |accessdate=2010-01-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100127013251/http://www.municipal-bsb.gov.bn/History_of_Bandar_Seri_Begawan.html |archivedate=2010-01-27 |deadlink=yes }}</ref><ref name="Викитека ЭСБЕ Бруней">{{ВТ-ЭСБЕ|Бруней}}</ref>.

Oʻz tarixi davomida shaharning joylashuvi uch marta oʻzgargan: birinchi aholi punktlari Kota Batuga, keyin Kampong Ayerda boʻlib, zamonaviy shahar ichida joylashgan.

1920-yilda aholi punkti rasmiy shahar maqomini va [[Britaniya]] mulkining markazini oldi va Bandar Bruney nomi bilan mashhur boʻldi. Malay tilidagi „bandar“ soʻzi „shahar“ maʼnosini bildiradi va fors tilidan kelib chiqqan boʻlib, u yerda „port“ degan maʼnoni bildiradi.

1967-yilda [[Sulton Umar Ali Sayfuddin]] oʻzining toʻngʻich oʻgʻli foydasiga taxtdan voz kechdi, shundan soʻng u „barakali“ degan maʼnoni anglatuvchi „Seri Begavan“ unvonini oldi (Seri soʻzi sanskritcha श्री Sri — „yorugʻlik, yorqinlik, ulugʻvorlik“ dan keladi, ulugʻvorlik" va Begavan soʻzi — sanskritcha भगवान् bhagavān — „xudo“). 1970-yil 5-oktabrda shahar Umar Ali Sayfuddin sharafiga Bandar Seri Begavan deb oʻzgartirildi. Seri begavan — sulton unvoni boʻlib, „muborak“ degan maʼnoni bildiradi.

Zamonaviy tarixda shaharning kattaligi olti marta oshgan (1931, 1936, 1940, 1949, 1956-yil). 2007-yil 1-avgustda Bruney sultoni hududni 12,87 dan 100,36 km² gacha kengaytirishni tasdiqladi.
== Transport ==
Bruney poytaxti mamlakatning gʻarbiy qismi bilan avtomobil yoʻllari orqali bogʻlangan. Mamlakatning sharqiy qismi koʻrfaz bilan ajralib turadi.

Bruney xalqaro aeroporti shahar markazidan 11 km uzoqlikda joylashgan. U butun mamlakatga xizmat qiladi.

Suv transporti shahar markazidan [[Kampong]] [[Ayer]]gacha daryo boʻylab taksi qayiqlari (mahalliy nomi Penambang) bilan harakatlanadi. Qayiqlar poytaxtni [[Bangar]] va [[Limbang]] shaharlari bilan ham bogʻlaydi.
== Diqqatga sazovor joylar ==
Shaharda koʻplab tarixiy va madaniy diqqatga sazovor joylar mavjud, jumladan Umar Ali Sayfuddin masjidi, qirollik maqbaralari, saroylari va koʻplab muzeylar (jumladan Bruney milliy muzeyi).

Shahar chegaralariga daryo boʻylab 8 km dan ortiq choʻzilgan Kampong Ayerning baland qishloqlari kiradi. Qishloqda hunarmandlar yashaydi, ularning sanʼati mahalliy galereyada namoyish etiladi<ref>Viktor Pogadaev. Bandar-Seri-Begavan // Bolshoy slovar geograficheskix nazvaniy. Pod obщey redaksiey akademika V. M. Kotlyakova. Yekaterinburg: U-Faktoriya, 2003, s. 75</ref>.

Shahar bogʻlari orasida eng qiziqarlisi Persiaran Damuan boʻlib, unda ASEAN mamlakatlari vakillari tomonidan yaratilgan haykallar namoyish etiladi. Bu yerda siz proboscis maymunlarini ham uchratishingiz mumkin — faqat Kalimantanda yashaydigan maymunlar.
== Adabiyotlar ==
* [[Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi|OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil{{OʻzME}}
{{chala}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->{{Osiyo poytaxtlari}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Bruney]]
[[Turkum:Diqqatga sazovor joylar]]