Beliy Vyacheslav sahifasining manbasini koʻrish

{{Olim bilgiqutisi
| ismi                   = Beliy Vladimirovich Vyacheslav
| tasvir                 = 
| tavallud_sanasi        = {{tugʻilgan sanasi|1945|08|01}}
| tavallud_joyi          = {{tavalludJoyi|Termiz}}, [[Oʻzbekiston SSR]], [[SSSR]]
| vafot_sanasi           = {{vafot sanasi va yoshi|2020|05|20|1945|08|01}}
| vafot_joyi             = [[Moskva]], [[Rossiya]]
| fuqaroligi             = {{SSSR}} {{RUS}}
| kasbi                  = [[Fizik]]
| ish_joylari            = IZMIRAN, [[Rossiya Federatsiyasi]]
| ilmiy_darajasi         = [[Fizika-matematika fanlari nomzodi]]
| ilmiy_rahbari          = [[Yuriy Lvovich Klimantovich]]
| mukofotlari            = RSFSR davlat mukofoti
}}
'''Beliy Vladimirovich  Vyacheslav''' ([[1945|1945-yil]] [[1-avgust]], [[Termiz]] — [[20-may]] [[2020|2020-yil]], [[Moskva]]) — sovet va rossiyalik fizik, Fizika-matematika fanlari nomzodi, RSFSR Davlat mukofoti laureati (1991, Irina Veretennikoff va Yuriy Klimontovich bilan birgalikda), [[N. V. Pushkov nomidagi yer magnitizmi, ionosfera va radioto‘lqinlarning tarqalishi RAS instituti|IZMIRAN]] bosh ilmiy xodimi, [[Ionosfera|ionosferadagi]] statsionar boʻlmagan hodisalarni radiofizikaviy usullar bilan oʻrganish boʻyicha mutaxassis.

== Tarjimai holi ==
Beliy Vyacheslav 1945-yil 1-avgustda Termiz shahrida tavallud topgan. Bolaligi va yoshligi [[Toshkent|Toshkentda]] o‘tgan. 1962-yilda o‘qish uchun Moskvaga ko‘chib o‘tdi. [[Moskva davlat universiteti]]ning fizika fakulteti (1969) va uning aspiranturasini tamomlagan, 1971-yilda [[radiofizika]] fanidan nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan, u fizik-olim [[Fizik olim Yuriy Klimontovich|Yuriy Klimontovich]]ning shogirdi. Doktorlik dissertatsiyasi “Muvozanatsiz tizimlarda transport va kinetik tebranish hodisalari” deb atalgan(1988).

1971-yildan soʻnggi kunlarigacha [[Troitsk Moskva|Troitsk]] shahrida yashab, IZMIRANda ishlagan va kichik, katta, yetakchi, bosh ilmiy xodim lavozimlarida o‘z faoliyatini olib borgan.

1982-yildan boshlab u [[Brussel erkin universiteti|Bryussel erkin universiteti]] qoshidagi Solvay instituti bilan yaqindan hamkorlik qilgan, shuningdek, ushbu universitetda fizika va plazma boʻyicha frilanser<ref>Frilanser—'''''yollanma ishchi''''', odatda oʻz-oʻzini ish bilan taʼminlovchi va maʼlum bir ish beruvchiga bogʻlanib qolmaydigan shaxs uchun ishlatiladigan atama.</ref> sifatida faoliyat yuritgan. U Nobel mukofoti sovrindori — [[Ilya Prigogine|Ilya Prigojin]] bilan birga faoliyat olib borgan, u bilan {{Tarjima qilinmagan 5|Fondation des Treilles|Treilles|fr|Fondation des Treilles}}  fondining ilmiy tadbirlarida qatnashgan (1991, 1996 va 2002<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.les-treilles.com/en/they-came-to-les-treilles/ |sarlavha=They came to Les Treilles - Fondation des Treilles<!-- Заголовок добавлен ботом --> |qaralgan sana=2020-05-25 |arxivsana=2020-08-04 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200804144615/https://www.les-treilles.com/en/they-came-to-les-treilles/}}</ref>). 1992-yilda u Prigojin ikkovi SSSRning sobiq prezidenti [[Mixail Gorbachyov|Gorbachyov]] bilan uchrashuvida hamrohlik qildi.
[[Fayl:With_Gorbachev.jpg|thumb| Prigojin va Bely Gorbachyov bilan uchrashuvda]]
U 2020-yil 20-may kuni Moskvada [[COVID-19 pandemiyasi]] davrida koronavirus infeksiyasi taʼsiri tufayli olamdan oʻtdi<ref>{{Cite web|url=https://www.izmiran.ru/sbelyi-n.pdf|title=Izmiran ad memoram, 20 May 2020|website=www.izmiran.ru|language=RU|accessdate=25 December 2022|arxivsana=2020-06-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200607174924/https://izmiran.ru/sbelyi-n.pdf}}</ref>.

== Hissasi ==
Ilmiy faoliyatning asosiy yoʻnalishi — nolokal transport hodisalari va muvozanatsiz tizimlardagi tebranishlarni nazariy tadqiq qilish. U ionosferadagi statsionar boʻlmagan hodisalarni radiofizik usullar bilan tadqiq qilish sohasida, plazmadagi kvant hodisalarining kinetik nazariyasida, xususan, [[Fermigaz|Fermi gazlari]] uchun almashinuv oʻzaro taʼsirini hisobga olgan holda bir qator muhim natijalarga erishdi. Soʻnggi yillarda ilmiy qiziqishlari fluktuatsiya-dissipatsiya teoremasini bir xil boʻlmagan plazma holatiga umumlashtirish bilan bogʻliq boʻlib, u yerda boshqa narsalar qatorida „Physical Review Letters“, „Physical  Review“, {{Tarjima qilinmagan 5|Scientific Reports}} da chop etilgan toʻliq natijalarni olish mumkin edi.

Plazma diagnostikasining asosiy usullaridan biri boʻlgan Tomsonning tarqalish usuli yordamida ham natijalarga erishildi.Uning ilmiy qiziqishlari: [[statistik fizika]], [[Кинетическая теория|kinetik nazariya]], plazma fizikasi, [[radiofizika]], ionosfera fizikasi.

== Oilasi ==
Otasi — Vladimir Prokofyevich Beliy, [[Dnipro (shahar)|Yekaterinoslavda]] tavallud topgan, Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, KPSS aʼzosi, Oʻzbekiston SSR boshqaruvida faoliyat olib borgan. Onasi markaziy Rossiyada dunyoga kelgan, 1929-yilda kollektivlashtirish qochqini boʻlgan.

Xotini (1972-yildan) — Lyudmila Sergeevna Galaxmatova (1947-yilda tavallud topgan), biolog va landshaft dizayneri. Qizi Anna (1974-yilda tavallud topgan), oʻgʻli Andrey (1975-yilda tavallud topgan), ikkita nabirasi bor. Beliy Vyacheslav Andrey Alekseevich Slavnovning kuyovi.

== Manbalar ==
<references responsive="1"></references>
[[Turkum:1945-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1-avgustda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Termizda tugʻilganlar]]
[[Turkum:2020-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:20-mayda vafot etganlar]]
[[Turkum:Moskvada vafot etganlar]]
[[Turkum:Fizika-matematika fanlari doktorlari]]
[[Turkum:XX asr fiziklari]]
[[Turkum:XXI asr fiziklari]]
[[Turkum:SSSR fiziklari]]
[[Turkum:Rossiya fiziklari]]
[[Turkum:Rossiyada COVID-19dan vafot etganlar]]