БитТоррент (сўзма-сўз: инглизча: „бит оқими“) – Интернет орқали маълумотларни алмашиш учун П2П тармоқ протоколи.

Файллар қисмларга бўлиб узатилади. Қисмларни олиш (юклаб олиш) билан бир вақтда уларни бошқа мижозларга беради (юклайди).

Протокол Брам Коэн томонидан яратилган. Биринчи версиянинг ишга туширилиши 2-июл 2001-йилида бўлиб ўтган. БитТоррент протоколи бўйича файл алмашиш учун кўплаб мижоз дастурлар мавжуд.

Метадата файли

Файл метадата.торрент кенгайтмаси билан бенcоде форматидаги луғат бўлиб, тарқатиш (файллар ва бошқалар) ҳақидаги маълумотларни ўз ичига олади.

Протоколнинг ишлаш принсипи

БитТоррент ишлаш принсипи: файл тарқатувчиси юкламаси пасаяди, чунки мижозлар файлни охиригача етказиб бермасалар ҳам, дарҳол маълумот алмашишни бошлайдилар

Юклаб олишдан олдин мижоз торрент файлида кўрсатилган манзил бўйича трекерга уланади. Сўнг ўзининг манзилини ва торрент файлининг миқдорини маълум қилади. Бунга жавобан мижоз шу файлни юклаб олаётган ёки тарқатаётган бошқа мижозларнинг манзилларини олади. Кейин мижоз вақти-вақти билан кузатувчини жараён ҳақида хабардор қилади ва янгиланган манзиллар рўйхатини олади. Бу жараён эълон (инглизча: анноунcе) деб аталади.

Умумий хусусиятлар

  • Юклаб олиш учун навбатнинг йўқлиги.
  • Файллар кичик фрагментлар билан юкланади; фрагмент қанчалик кам бўлса, у шунчалик тез-тез узатилади. Шундай қилиб, юклаб олиш учун тўлиқ файл билан „Сидер“ тармоғида бўлиш шарт эмас.
  • Юклаб олинган файллар бошқа мижозларга дарҳол тақдим этилади.
  • Ҳар бир фрагментнинг бутунлиги назорат қилинади.
  • Тарқатиш обекти сифатида бир нечта файллар (масалан, каталог) чиқиши мумкин.

Торрент мижозисиз ишлаш

Торрент тармоқларида файлларни олиш ва тарқатиш учун махсус дастурлардан фойдаланиш шарт эмас. Фақат браузер ёрдамида файлларни юклаб олиш имконини берувчи бир нечта хизматлар мавжуд[1].

Веб-сайтлар

Фойдаланиш вариантларидан бири wеб-сидинг деб аталади. Баъзида серверда турли сабабларга кўра тўлиқ торрент мижозини ишга тушириб бўлмайди. Бундай ҳолда, ҲТТП протоколи бўйича ишлайдиган сервер тарқатиш манбаи сифатида ишлайди. Қоида тариқасида, мижозлар бошқа БитТоррент мижозларини афзал кўрадилар ва веб-сайтга фақат зарурат туғилганда мурожаат қиладилар. Шуни билиш керакки, ушбу фойдаланиш варианти камида учта усул билан амалга оширилади: БЕП0017 БитТорнадо стйле wебсеэдинг, БЕП0019 ГетРигҳт стйле wебсеэдинг ва Эхтернал Соурcинг (Wайбаcк Мачине сайтида 2018-09-23 санасида архивланган).

БТC-алоқа

Қуйидаги шаклда кўрсатилади:

бтc: / / [манзил]: [Порт] / [Пеэр ИД] / [БТИҲ ]

Ушбу турдаги алоқа тарқатиш ва унинг манбасига ишора қилади. Шареазада қўллаб-қувватланади.

Камчиликлар ва чекловлар

Анонимлик ва шахсийлаштиришнинг йўқлиги

БитТоррент протоколининг ишлаш принсипи ҳар бир мижозга сервердан олинган бошқа мижозларнинг ИП манзиллари маълум бўлишини назарда тутади. Протоколнинг турли кенгайтмаларидан фойдаланиш баъзи ҳолларда бошқа мижозларнинг манзилларини ҳам билиб олиш имконини беради. Шунинг учун:

  • Ҳимояланмаган тизим фойдаланувчилари ва маълум заифликларга эга мижозлар ҳужумга учрайдийди.
  • Муайян файлни узатаётган ёки қабул қилаётган фойдаланувчиларнинг манзилларини билиб олиш мумкин.

Анонимлик муаммоси Тор ёрдамида ҳал қилиниши мумкин[2]. Лекин бу усул 100 % самарали эмас[3].

Личер ва унинг гуруҳи.

Манбалар

Ҳаволалар