Ziyosfera

Boʻrjar: Versiyalar orasidagi farq

UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Boʻrjar]]
'''Boʻrjar''' ({{Lang-uz|''Bo‘rjar'', ''Бўржар''}} ; eski nomi – ''Rakatsu'' <ref>Bulatova V. A., Mankovskaya L. Yu. Pamyatniki zodchestva Tashkenta XIV—XIX vv. – Tashkent: Izdatelstvo literaturi i iskusstva, 1983. S. 41</ref>) – [[Toshkent|Toshkentdagi]] kanal, [[Anhor arigʻi|Anhor]] kanalining chap tarmogʻi (baʼzan [[Boʻzsuv|Boʻzsuv kanalining chap tarmogʻi deb ham yuritiladi)]]. Nisbatan qisqa uzunligiga (5,4 km) qaramay, u shaharning yuqori suvli kanallaridan biri (suv oqimi 33 m³/sek) <ref name="Ташкент. Энциклопедия">Tashkent. Ensiklopediya / Glavniy redaktor Ziyadullaev S. K. – Tashkent: „Glavnaya redaksiya UzSE“, 1983. St. „Burdjar“</ref> <ref group="ком">Krome togo, privedyonnoe znachenie, veroyatno otnositsya k uchastku nije otxoda [[Актепа (канал)|Aktepi]], poskolku rasxod vodi v Aktepe dostigaet 52 m³/sek</ref> . Boʻrjarda Boʻrjar GESi qurilgan.
 
== Tavsifi ==
Boʻrjar kanali Anhordan, [[Kosmonavtlar ko`chasi|kosmonavtlar shoh koʻchasi]]dan uncha uzoq boʻlmagan joy(bu yerdagi qirgʻoqlardan biri boʻylab [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti|Oʻzbekiston Prezidentining]] sobiq qarorgohi „Oqsaroy“, hozirgi [[Islom Karimov]] muzeyi; boshqa tomonida Beshyogʻoch koʻchasi)dan boshlanadi. Shu bilan birga, „Anhor“ nomi gʻarbga bir oz yon tomonga ketadigan kichikroq kanal uchun saqlanib qolgan. Boʻrjar bu yerdan janubi-gʻarbga oqib oʻtadi va Anhor suvlarining koʻp qismini va yoʻnalishini ajralish paytigacha saqlab turadi<ref>Tashkent. Ensiklopediya / Glavniy redaktor Ziyadullaev S. K. – Tashkent: „Glavnaya redaksiya UzSE“, 1983. St. „Anxor“</ref>. Baʼzan umumiy kanalning ustki qismi Boʻzsuv kanaliga tegishli boʻlib, anhorning Boʻrjar bilan bir vaqtda boshlanishi hisobga olinadi.{{CSS image crop}}Bundan tashqari, Boʻrjar navbatma-navbat poytaxtning bir qancha yirik koʻchalarini kesib oʻtadi. Kanalda 5 ta koʻprik qurildi <ref name="Ташкент. Энциклопедия">Tashkent. Ensiklopediya / Glavniy redaktor Ziyadullaev S. K. – Tashkent: „Glavnaya redaksiya UzSE“, 1983. St. „Burdjar“</ref> : Kosmonavtlar shoh koʻchasi, ''Furqat'' / ''Bobur'' koʻchasi <ref group="ком">Ulitsa menyaet nazvanie v tochke peresecheniya s kanalom</ref>, ''Muqimiy'' koʻchasi, ''Chapanat'' koʻchasi, ''Kichik halqa yoʻli'' uchun. Boʻrjar uchastkasi tugashidan oldin Toshkent- [[Samarqand]] temir yoʻli va ''Chashtepa'' koʻchasi ostidan suv oʻtadigan gidrotrubalarda yashiringan. Kanal qirgʻoqlari deyarli hamma joyda tik.
 
Boʻrjar sohillarida [[Alisher Navoiy|Alisher Navoiy]] nomidagi [[Milliy bog`|Milliy bogʻ]]ning „Sharq“ stadioni, 2010 yilgacha 2-trolleybus deposi joylashgan. Kanal boʻylab deyarli butun uzunligi boʻylab (qoʻshilishgacha boʻlgan yer osti qismidan tashqari) Toshkentning [[Chilonzor tumani|Chilonzor]] va [[Yakkasaroy tumani|Yakkasaroy]] tumanlari chegarasi chizilgan.
 
Choshtepa koʻchasidan keyin Boʻrjar [[Salor|Salar]] kanaliga quyiladi.[[Fayl:Канал_Ракатбоши_(Ташкент).JPG|left|thumb|250x250px| Rakatboshi]]
 
== Boʻrjar GES ==
Kosmonavtlar xiyobonidan pastda ({{Coord|41|18|19|N|69|15|13|E|}}) kanalida [[Boʻrjar GES|Boʻrjar GESi]] qurildi (1933-1936), bu yerda [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSRda]] 1-marta SRPP (RMZ) tomonidan loyihalashtirilgan bosimli basseynning avtomatik gidravlik klapandan foydalanilgan. Suv bosimining balandligi 18,5 metr, elektr stantsiyasining quvvati (1983 yil maʼlumotlariga koʻra) 6,4 MVt. „Toshkent ensiklopediyasi“ga koʻra, Boʻrjar GESining boshqaruv pulti Boʻzsuv tizimidagi Toshkent – [[Boʻzsuv GES|Boʻzsuv]] va [[Anhor arigʻi|Shayxontoxirda]] joylashgan boshqa gidroelektr stansiyalarini ham boshqaradi. <ref>Tashkent. Ensiklopediya / Glavniy redaktor Ziyadullaev S. K. – Tashkent: „Glavnaya redaksiya UzSE“, 1983. St. „Burdjarskaya GES“</ref> .
[[Fayl:Бурджарская_ГЭС_КАСКАД.jpg|left|thumb|250x250px| Kaskad]]
== Boʻrjar tutashadi ==
Boʻrjarning oʻng tarmogʻi Milliy bogʻ hududidan boshlanuvchi yirik [[Oqtepa (kanal)|Oqtepa]] (Aqtepa) kanaga tutashadi. A. Navoiy ({{Coord|41|17|50.4|N|69|14|30.7|E}}).
 
Toʻgʻridan-toʻgʻri Boʻrjar GESi roʻparasida kichik kanal (ariq) ''Rakatboshi'' yoki ''Rakat'' ({{Coord|41|18|19.1|N|69|15|17.5|E}}).
 
== Izohlar ==
 
<references group="ком" responsive="1"></references>
 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
 
== Adabiyot ==
* Tashkent. Plan goroda. – Tashkent: „Uzgeodezkadastr“, 1995.
[[Turkum:Toshkent kanallari]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Boʻrjar (oʻzbekcha: Bo‘rjar, Бўржар ; eski nomi – Rakatsu [1]) – Toshkentdagi kanal, Anhor kanalining chap tarmogʻi (baʼzan Boʻzsuv kanalining chap tarmogʻi deb ham yuritiladi). Nisbatan qisqa uzunligiga (5,4 km) qaramay, u shaharning yuqori suvli kanallaridan biri (suv oqimi 33 m³/sek) [2] [ком 1] . Boʻrjarda Boʻrjar GESi qurilgan.

Tavsifi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Boʻrjar kanali Anhordan, kosmonavtlar shoh koʻchasidan uncha uzoq boʻlmagan joy(bu yerdagi qirgʻoqlardan biri boʻylab Oʻzbekiston Prezidentining sobiq qarorgohi „Oqsaroy“, hozirgi Islom Karimov muzeyi; boshqa tomonida Beshyogʻoch koʻchasi)dan boshlanadi. Shu bilan birga, „Anhor“ nomi gʻarbga bir oz yon tomonga ketadigan kichikroq kanal uchun saqlanib qolgan. Boʻrjar bu yerdan janubi-gʻarbga oqib oʻtadi va Anhor suvlarining koʻp qismini va yoʻnalishini ajralish paytigacha saqlab turadi[3]. Baʼzan umumiy kanalning ustki qismi Boʻzsuv kanaliga tegishli boʻlib, anhorning Boʻrjar bilan bir vaqtda boshlanishi hisobga olinadi.Bundan tashqari, Boʻrjar navbatma-navbat poytaxtning bir qancha yirik koʻchalarini kesib oʻtadi. Kanalda 5 ta koʻprik qurildi [2] : Kosmonavtlar shoh koʻchasi, Furqat / Bobur koʻchasi [ком 2], Muqimiy koʻchasi, Chapanat koʻchasi, Kichik halqa yoʻli uchun. Boʻrjar uchastkasi tugashidan oldin Toshkent- Samarqand temir yoʻli va Chashtepa koʻchasi ostidan suv oʻtadigan gidrotrubalarda yashiringan. Kanal qirgʻoqlari deyarli hamma joyda tik.

Boʻrjar sohillarida Alisher Navoiy nomidagi Milliy bogʻning „Sharq“ stadioni, 2010 yilgacha 2-trolleybus deposi joylashgan. Kanal boʻylab deyarli butun uzunligi boʻylab (qoʻshilishgacha boʻlgan yer osti qismidan tashqari) Toshkentning Chilonzor va Yakkasaroy tumanlari chegarasi chizilgan.

Choshtepa koʻchasidan keyin Boʻrjar Salar kanaliga quyiladi.

Rakatboshi

Boʻrjar GES

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Kosmonavtlar xiyobonidan pastda (41°18′19″N 69°15′13″E / 41.30528°N 69.25361°E / 41.30528; 69.25361) kanalida Boʻrjar GESi qurildi (1933-1936), bu yerda SSSRda 1-marta SRPP (RMZ) tomonidan loyihalashtirilgan bosimli basseynning avtomatik gidravlik klapandan foydalanilgan. Suv bosimining balandligi 18,5 metr, elektr stantsiyasining quvvati (1983 yil maʼlumotlariga koʻra) 6,4 MVt. „Toshkent ensiklopediyasi“ga koʻra, Boʻrjar GESining boshqaruv pulti Boʻzsuv tizimidagi Toshkent – Boʻzsuv va Shayxontoxirda joylashgan boshqa gidroelektr stansiyalarini ham boshqaradi. [4] .

Kaskad

Boʻrjar tutashadi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Boʻrjarning oʻng tarmogʻi Milliy bogʻ hududidan boshlanuvchi yirik Oqtepa (Aqtepa) kanaga tutashadi. A. Navoiy (41°17′50.4″N 69°14′30.7″E / 41.297333°N 69.241861°E / 41.297333; 69.241861).

Toʻgʻridan-toʻgʻri Boʻrjar GESi roʻparasida kichik kanal (ariq) Rakatboshi yoki Rakat (41°18′19.1″N 69°15′17.5″E / 41.305306°N 69.254861°E / 41.305306; 69.254861).

Izohlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ Krome togo, privedyonnoe znachenie, veroyatno otnositsya k uchastku nije otxoda Aktepi, poskolku rasxod vodi v Aktepe dostigaet 52 m³/sek
  2. ↑ Ulitsa menyaet nazvanie v tochke peresecheniya s kanalom

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ Bulatova V. A., Mankovskaya L. Yu. Pamyatniki zodchestva Tashkenta XIV—XIX vv. – Tashkent: Izdatelstvo literaturi i iskusstva, 1983. S. 41
  2. ↑ 2,0 2,1 Tashkent. Ensiklopediya / Glavniy redaktor Ziyadullaev S. K. – Tashkent: „Glavnaya redaksiya UzSE“, 1983. St. „Burdjar“
  3. ↑ Tashkent. Ensiklopediya / Glavniy redaktor Ziyadullaev S. K. – Tashkent: „Glavnaya redaksiya UzSE“, 1983. St. „Anxor“
  4. ↑ Tashkent. Ensiklopediya / Glavniy redaktor Ziyadullaev S. K. – Tashkent: „Glavnaya redaksiya UzSE“, 1983. St. „Burdjarskaya GES“

Adabiyot

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  • Tashkent. Plan goroda. – Tashkent: „Uzgeodezkadastr“, 1995.
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Bo'rjar?oldid=340045" dan olindi