Бўржар (ўзбекча: Бўржар, Бўржар ; эски номи – Ракацу [1]) – Тошкентдаги канал, Анҳор каналининг чап тармоғи (баъзан Бўзсув каналининг чап тармоғи деб ҳам юритилади). Нисбатан қисқа узунлигига (5,4 км) қарамай, у шаҳарнинг юқори сувли каналларидан бири (сув оқими 33 м³/сек) [2] [ком 1] . Бўржарда Бўржар ГЕСи қурилган.

Тавсифи

Бўржар канали Анҳордан, космонавтлар шоҳ кўчасидан унча узоқ бўлмаган жой(бу ердаги қирғоқлардан бири бўйлаб Ўзбекистон Президентининг собиқ қароргоҳи „Оқсарой“, ҳозирги Ислом Каримов музейи; бошқа томонида Бешёғоч кўчаси)дан бошланади. Шу билан бирга, „Анҳор“ номи ғарбга бир оз ён томонга кетадиган кичикроқ канал учун сақланиб қолган. Бўржар бу ердан жануби-ғарбга оқиб ўтади ва Анҳор сувларининг кўп қисмини ва йўналишини ажралиш пайтигача сақлаб туради[3]. Баъзан умумий каналнинг устки қисми Бўзсув каналига тегишли бўлиб, анҳорнинг Бўржар билан бир вақтда бошланиши ҳисобга олинади.Бундан ташқари, Бўржар навбатма-навбат пойтахтнинг бир қанча йирик кўчаларини кесиб ўтади. Каналда 5 та кўприк қурилди [2] : Космонавтлар шоҳ кўчаси, Фурқат / Бобур кўчаси [ком 2], Муқимий кўчаси, Чапанат кўчаси, Кичик ҳалқа йўли учун. Бўржар участкаси тугашидан олдин Тошкент- Самарқанд темир йўли ва Чаштепа кўчаси остидан сув ўтадиган гидротрубаларда яширинган. Канал қирғоқлари деярли ҳамма жойда тик.

Бўржар соҳилларида Алишер Навоий номидаги Миллий боғнинг „Шарқ“ стадиони, 2010 йилгача 2-троллейбус депоси жойлашган. Канал бўйлаб деярли бутун узунлиги бўйлаб (қўшилишгача бўлган ер ости қисмидан ташқари) Тошкентнинг Чилонзор ва Яккасарой туманлари чегараси чизилган.

Чоштепа кўчасидан кейин Бўржар Салар каналига қуйилади.

Ракатбоши

Бўржар ГЕС

Космонавтлар хиёбонидан пастда (41°18′19″Н 69°15′13″Э / 41.30528°Н 69.25361°Э / 41.30528; 69.25361) каналида Бўржар ГЕСи қурилди (1933-1936), бу ерда СССРда 1-марта СРПП (РМЗ) томонидан лойиҳалаштирилган босимли бассейннинг автоматик гидравлик клапандан фойдаланилган. Сув босимининг баландлиги 18,5 метр, электр станциясининг қуввати (1983 йил маълумотларига кўра) 6,4 МВт. „Тошкент энсиклопедияси“га кўра, Бўржар ГЕСининг бошқарув пулти Бўзсув тизимидаги Тошкент – Бўзсув ва Шайхонтохирда жойлашган бошқа гидроэлектр стансияларини ҳам бошқаради. [4] .

Каскад

Бўржар туташади

Бўржарнинг ўнг тармоғи Миллий боғ ҳудудидан бошланувчи йирик Оқтепа (Ақтепа) канага туташади. А. Навоий (41°17′50.4″Н 69°14′30.7″Э / 41.297333°Н 69.241861°Э / 41.297333; 69.241861).

Тўғридан-тўғри Бўржар ГЕСи рўпарасида кичик канал (ариқ) Ракатбоши ёки Ракат (41°18′19.1″Н 69°15′17.5″Э / 41.305306°Н 69.254861°Э / 41.305306; 69.254861).

Изоҳлар

  1. ↑ Кроме того, приведённоэ значениэ, вероятно относиця к участку ниже отхода Актепи, посколку расход води в Актепе достигаэт 52 м³/сек
  2. ↑ Улица меняэт названиэ в точке пересечения с каналом

Манбалар

  1. ↑ Булатова В. А., Манковская Л. Ю. Памятники зодчества Ташкента ХИВ—ХИХ вв. – Ташкент: Издателство литератури и искусства, 1983. С. 41
  2. ↑ 2,0 2,1 Ташкент. Энсиклопедия / Главний редактор Зиядуллаэв С. К. – Ташкент: „Главная редаксия УзСЕ“, 1983. Ст. „Бурджар“
  3. ↑ Ташкент. Энсиклопедия / Главний редактор Зиядуллаэв С. К. – Ташкент: „Главная редаксия УзСЕ“, 1983. Ст. „Анхор“
  4. ↑ Ташкент. Энсиклопедия / Главний редактор Зиядуллаэв С. К. – Ташкент: „Главная редаксия УзСЕ“, 1983. Ст. „Бурджарская ГЕС“

Адабиёт

  • Ташкент. План города. – Ташкент: „Узгеодезкадастр“, 1995.