Боғистон – Тошкент вилояти Бўстонлиқ туманидаги қишлоқ, туманнинг шарқий қисмида, Писком тоғ тизмасининг шимолий этагида, Чорбоқ сув омбори соҳилида, денгиз сатҳидан 960 метр баландликда жойлашган[1]. Аҳолиси қарийб 3000 киши, боғдорчилик, сабзавотчилик ва чорвачилик билан шуғулланади. Булоқлардан сув ичади. Қишлоқ номи Х асрда „Ҳудуд ул-Олам“ асарида „Садбағво“ шаклида қайд этилган[2]. Боғистонда Тошкентда яшаган Шайх Хованди Тоҳурнинг отаси бўлмиш Умар Боғистонийнинг қабри бор. Қабр атрофида боғ барпо қилинган. Боғистонда Хожа Аҳрор туғилган.

Боғистон
Қишлоқ
41°41′28″Н 70°05′14″Э / 41.69111°Н 70.08722°Э / 41.69111; 70.08722
Мамлакат Ўзбекистон
вилоят Тошкент вилояти
туман Бўстонлиқ тумани
Маркази баландлиги 960 м м
Аҳолиси
3 000 киши
Вақт минтақаси УТC+5
Телефон коди +998
Bogʻiston xaritada
Bogʻiston
Боғистон
Bogʻiston xaritada
Bogʻiston
Боғистон

Аҳолиси

Боғистон аҳолиси атрофдаги тоғларда деҳқончилик, чорвачилик ва мева йиғиш билан кун кечиради. Қишлоқ аҳолиси 3000 киши, асосан тожиклар[манба керак]. Боғистон қишлоғидан унча узоқ бўлмаган жойда 4100 киши истиқомат қилувчи Бурчмулла қишлоғи, Янгиқўрғон (700 киши), Юсуфхона (500), Юбилейний (1200), Боладала (1800) ҳамда Нанай (3800) қишлоқлари бор.

Тарихи

Қишлоқ ВИ асрда пайдо бўлган. Бу Турк хоқонлигининг гуллаган даври (552—745), Чирчиқ дарёси ва унинг асосий ирмоқларининг тоғ этаклари ва адирлик ҳудудларида аҳоли тўплана бошлаган. Ўрта асрларда бу ерлар орқали Еттисув ва Фарғонадан Чочга (Тошкент) савдо йўллари ўтган[3].

Боғистон ҳаёти шу қишлоқ билан боғлиқ бўлган икки буюк шахс туфайли танилган. Энг машҳури бу ерда ХИИИ асрда туғилган Шайх Хованди Тоҳурдир (Шайхонтоҳур). У Саййид бўлган, яъни Муҳаммад пайғамбарнинг Қурайш қабиласидан бўлган. Унинг отаси Шайх Умар иккинчи тақводор халифа Умар ибн ал-Хатобнинг бевосита ўн еттинчи авлоди бўлган, шунинг учун бу оиладаги эркаклар Хўжа деган шарафли унвонга эга бўлишган. Шайх Умар фидойи сўфий, дарвиш Ҳасан Булғорийнинг издоши бўлган. У Тошкентга Ислом динини ёйиш мақсадида келган. Кўп ўтмай Шайх Умар Боғистонга кўчиб ўтади ва умрининг қолган қисмини шу ерда ўтказиб, Писком дарёси бўйида дафн этилади. Ёш Шайхонтоҳур ўша даврда сўфий шайхи ва тариқати орасида машҳур бўлган Ясси шаҳри дарвишлари орасида фаолиятини бошланган. Мовароуннаҳр бўйлаб узоқ саёҳат қилган Шайхонтоҳур Тошкентга етиб келди ва у ерда халқ хотирасида „донолар доноси“ сифатида сақланиб қолди. Шайх 1355—1360-йилларда вафот этган[4].

Ўзбекистон тарихида муҳим из қолдирган, шунингдек, Боғистон қишлоғида туғилган яна бир буюк шахс Шайх Убайдуллоҳ Аҳрордир. Шайх Хованди Тоҳур унинг она томонидан аждоди ҳисобланади. Убайдуллоҳ Аҳрор сўфийликнинг буюк устози, мусулмон руҳонийларининг етакчиси бўлган. Баҳоуддин Нақшбанд тарафдорлари асос солган сўфийлик тариқатига бош бўлганида у жуда ёш эди. У тартиб таълимотини сезиларли даражада такомиллаштирди ва ХВ асрнинг ўрталарида Амир Темурдан мерос бўлиб қолган бутун давлатнинг мусулмон руҳонийларининг раҳбари бўлди. Ўша даврда Самарқанд руҳонийларнинг маркази бўлгани учун Убайдуллоҳ Хўжа Аҳрор Тошкентни тарк этишга мажбур бўлди. Кўчишга тайёргарлик кўриш чоғида у тошкентликларга совға сифатида масжид ва мадраса қуришга қарор қилди.

Диққатга сазовор жойлари

Шайх Хўжа Умар қабри Тошкент вилоятидаги энг ардоқли муқаддас қадамжолар рўйхатига киритилган ва давлат муҳофазасига олинган[5]. Бу жойнинг кўп асрлик табиати сўнгги йилларда вайрон қилинган ёки бепарволик билан реставрация қилинган.

Боғистон қишлоғида тоғли тожикларнинг анъана ва удумлари сақланиб қолган. „Ҳашкак“, ёнғоқли асал ва „Урош“, зираворлар қўшилган қатиқ каби таомлар маҳаллий аҳолининг ўзига хос таомлари ҳисобланади[3].

Иқлими

Ҳудуд иқлими жуда қулай. Ёзда ҳавони намловчи ва совутадиган (+30 °C) атрофдаги тоғ этаклари ва Чорвоқ сув омбори иқлимга бевосита таъсир қилади. Бироқ, қишда бу ер жуда совуқ (-20 °C гача). Ёғингарчилик (ёмғир) асосан баҳор ва кузда тушади. Соҳилда дам олиш учун энг қулай мавсум июндан августгача, отда сайр қилиш ва пиёда сайр қилиш учун эса апрел ойининг охири ва октябр ойининг боши ҳисобланади[3].

Жойлашуви

Тошкент вилояти схематик харитасида Боғистон қишлоғининг жойлашуви

Боғистон қишлоғи Тошкентдан 85 км (автомобил йўл бўйича узунлиги −125 км) узоқликда жойлашган. Тошкентдан келадиган Хўжакент темир йўлидаги энг яқин темир йўл бекати Чорвоқ шаҳарчаси яқинида жойлашган.

Таниқли кишилари

Йўлдош Нузумов (1895 – ?) – Социалистик Меҳнат Қаҳрамони.

Адабиётлар

  • ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил

Манбалар

  1. ↑ „Ўзбекистон Республикаси Маъмурий-ҳудудий тузилмаларни (объектларни) белгилаш тизими идоравий статистик таснифлагичи“ (уз, ру). Давлат Статистика қо'митаси (2020-йил 1-июл).
  2. ↑ Омонулло Бўриев (таржимон). Ҳ̜удуд ул-олам: мовароуннаҳ̜р тавсифи. Тошкент: Ўзбекистон нашриёт-матбаа ижодий уйи, 2008 — 32-бет. ИСБН 9789943011076. Қаралди: 20-ноябр 2023-йил. 
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 „Богустан“ (ру). сижжак.cом. Қаралди: 20-ноябр 2023-йил.
  4. ↑ Фахруддин Али Сафий. Шайх Умар Боғистоний//Рашаҳоту айнил-ҳаёт. – Т.: „Абу Али ибн Сино“, 2004. – Б.270-272.
  5. ↑ „Моддий маданий мероснинг ко'чмас мулк обектлари миллий ро'йхатини тасдиқлаш то'г'рисидаги Вазирлар Маҳкамаси қарори“. лех.уз. Қаралди: 20-ноябр 2023-йил.