Bolashak sahifasining manbasini koʻrish

[[File:Логотип Болашақ.svg|thumb|Bolashak dasturi logotipi]]

'''Bolashak dasturi''' ('''Bolashak xalqaro stipendiyasi''') — bu [[stipendiya]] boʻlib, u [[Qozog‘iston]]dan yuqori natijalarga ega talabalar uchun xorijda barcha xarajatlar qoplangan holda oʻqish imkonini beradi, sharti shuki, ular oʻqishni tugatgandan soʻng kamida besh yil davomida Qozogʻistonga qaytib ishlashlari kerak<ref name=Kucera>{{cite news |title=Qozog‘iston yuksalmoqda, 3-qism: Nazarbayev universiteti |first=Joshua |last=Kucera |url=http://www.slate.com/id/2300317/entry/2300320/ |newspaper=[[Slate (magazine)|Slate]] |date=3 August 2011 |access-date=9 June 2013}}</ref>.

1993-yilda joriy etilganidan beri 10 000 dan ortiq talaba ushbu stipendiya bilan taqdirlangan. Talabalarning aksariyati [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]]da tahsil oladi, ammo dunyoning boshqa mamlakatlarida ham oʻqishadi.

==Tavsif==
"Bolashak" soʻzi ingliz tiliga „Kelajak“ deb tarjima qilinadi. Ushbu dastur 1993-yilda Qozogʻistonning birinchi prezidenti [[Nursultan Nazarbayev]] tomonidan tashkil etilgan. Slate nashri muallifi Joshua Kucera yozishicha, Prezident Nazarbayev uni „Qozogʻiston yoshlariga Gʻarb, demokratik qadriyatlarni singdirish usuli“ sifatida taqdim etgan<ref name=Kucera/>. Biroq, Kucera maqolasida taʼkidlanishicha, ular yangi gʻoyalar va gʻarb qadriyatlarini oʻrganish uchun xorijga yuborilsalar-da, koʻpincha ijobiy oʻzgarishlarni amalga oshirish vakolati berilmaydi.

Koʻplab Bolashak bitiruvchilari Qozogʻiston ichidagi davlat va xususiy tashkilotlarda muhim lavozimlarni egallaydi.

Zhas Alash gazetasining 25.10.1996-sonidagi maqolaga koʻra, siyosiy iqtisodchi Kuanysh Satybaldievich Sazanov Bolashak stipendiyasining birinchi sohibi sifatida eʼtirof etilgan. Janob Sazanov ikki yillik dasturini 18 oyda yakunlagan va ramziy tarzda birinchi Bolashak diplomini Qozogʻistonning birinchi prezidenti Nursultan Nazarbayevga topshirgan.

1994-yildan 2004-yilgacha 785 nafar talaba Bolashak stipendiyasiga ega boʻlgan. 2017-yilga kelib yana 12 046 ta stipendiya berilgan va 2018-yilga borib umumiy soni 12 831 taga yetgan<ref>{{Cite news|url=https://astanatimes.com/2018/04/kazakhstans-bolashak-programme-has-awarded-12831-scholarships-in-25-years/|title=Qozog‘istonning Bolashak dasturi 25 yil ichida 12 831 stipendiya taqdim etdi - The Astana Times|date=2018-04-27|work=The Astana Times|access-date=2018-11-17|language=en-US}}</ref>.

2005-yilda Bolashak dasturiga ariza topshirganlar soni 6 698 nafarni tashkil etgan<ref>{{Cite web|url=https://international.oregonstate.edu/sites/international.oregonstate.edu/files/atosu/National-Sponsorhips-List-by-Country.pdf|title=Milliy stipendiya dasturlari-2008|last=|first=|date=|website=|access-date=|arxivsana=2018-11-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181117233446/https://international.oregonstate.edu/sites/international.oregonstate.edu/files/atosu/National-Sponsorhips-List-by-Country.pdf}}</ref>. 2004-yilga nisbatan bu koʻrsatkich 45% ga oshgan. Bundan tashqari, bu son Qozogʻistondagi yirik universitetlarning yillik qabulidan ham oshib ketgan<ref>{{Cite web|url=https://www.washcouncil.org/presentations-2013/Bolashak-Kazakhstan.pdf|title=Qozog‘iston Respublikasi Prezidentining Bolashak xalqaro stipendiyasi|last=|first=|date=|website=|access-date=}}</ref>.

2005-yilgi tanlov jarayonida 537 nafar nomzod arizasi qoidalarga mos kelmagani sababli rad etilgan. Tanlov mezonlariga mos kelgan nomzodlar til va psixologik testlardan oʻtkazilgan. Test natijalariga koʻra ular Ekspertlar qoʻmitasi koʻrib chiqishiga tavsiya etilgan. Natijada 2005-yilda 1 796 nafar talabaga Bolashak stipendiyasi berilgan.

2006-yilda hujjatlar qabul qilish 26-apreldan 15-maygacha va 15-sentabrdan 31-oktabrgacha amalga oshirilgan. Birinchi bosqichda 809 ta, ikkinchi bosqichda esa 1 620 ta ariza topshirilgan. Til va psixologik testlardan soʻng 2006-yilda 778 nafar talaba stipendiyaga sazovor boʻlgan.

2007-yil 20-aprelda xorijda mutaxassislar tayyorlash boʻyicha Respublika komissiyasi qaroriga koʻra 82 nafar nomzodga, 16-avgustda esa 185 nafar nomzodga stipendiya berilgan.

2008-yil 24-yanvarda 223 nafar nomzodga, 28-aprelda 104 nafar nomzodga, 13-avgustda esa 356 nafar nomzodga Bolashak stipendiyasi berilgan.

Umuman olganda, 2009-yilga kelib 5 950 nafar talaba stipendiya bilan taqdirlangan. Ularning taxminan 2 000 nafari davlat va milliy kompaniyalarda ish bilan taʼminlangan. 2009-yilda 800 nafar talaba Qozogʻistonga qaytgan.

2012-yilda Qozogʻiston yoshlari uchun 32 ta davlatdagi 630 ta yetakchi universitetlarda oʻqish imkoniyati yaratilgan.

== Etnik tarkibi ==
2008-yil statistik maʼlumotlariga koʻra, tanlovga tavsiya etilgan nomzodlarning 93,6% qozoq millatiga mansub boʻlgan, undan keyin 3% ruslar, 0,9% koreyslar va 0,5% tatarlar boʻlgan. Bu asosan stipendiya uchun muhim mezonlardan biri qozoq tilini bilish ekanligi bilan izohlanadi. Boshqa tomondan, 2021-yilda oʻtkazilgan soʻnggi aholi roʻyxatiga koʻra, mamlakat aholisi tarkibi 71% qozoq, 14,9% rus, 3,3% oʻzbek va 1,9% ukrainlardan iborat boʻlib, aholining 80,1% qozoq tilida soʻzlashadi, asosan qozoq millati vakillari<ref>CIA — Jahon faktlar kitobi: [https://web.archive.org/web/20260114031724/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/]</ref>:

== Universitetlar roʻyxati ==
2023-yilda barcha yoʻnalishlar boʻyicha akademik taʼlim uchun universitetlar<ref>{{Cite web |last=Tima |title=Oliy o‘quv yurtlari |url=https://bolashak.gov.kz/pretendentu/vuzy |access-date=2023-09-07 |website=bolashak.gov.kz }}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.
{| class="wikitable collapsible collapsed"
! Nomi !! Davlat
|-
| [[Australian National University|Avstraliya Milliy Universiteti]] || [[Avstraliya]]
|-
| [[Curtin University|Kurtin Universiteti]] || [[Avstraliya]]
|-
| [[Deakin University|Dikin Universiteti]] || [[Avstraliya]]
|-
| [[Macquarie University|Makkuori Universiteti]] || [[Avstraliya]]
|-
| [[Monash University|Monash Universiteti]] || [[Avstraliya]]
|-
| [[Queensland University of Technology|Kvinslend Texnologiya Universiteti]] || [[Avstraliya]]
|-
| [[University of Adelaide|Adelaida Universiteti]] || [[Avstraliya]]
|-
| [[University of Melbourne|Melburn Universiteti]] || [[Avstraliya]]
|-
| [[University of New South Wales|Yangi Janubiy Uels Universiteti]] || [[Avstraliya]]
|-
| [[University of Queensland|Kvinslend Universiteti]] || [[Avstraliya]]
|-
| [[University of Sydney|Sidney Universiteti]] || [[Avstraliya]]
|-
| [[University of Technology Sydney|Sidney Texnologiya Universiteti]] || [[Avstraliya]]
|-
| [[University of Western Australia|Gʻarbiy Avstraliya Universiteti]] || [[Avstraliya]]
|-
| [[University of Wollongong|Vollongong Universiteti]] || [[Avstraliya]]
|-
| [[University of Innsbruck|Innsbruk Universiteti]] || [[Avstriya]]
|-
| [[University of Vienna|Vena Universiteti]] || [[Avstriya]]
|-
| [[Ghent University|Gent Universiteti]] || [[Belgiya]]
|-
| [[KU Leuven|Leuven Katolik Universiteti]] || [[Belgiya]]
|-
| [[Universite libre de Bruxelles|Bryussel Erkin Universiteti]] || [[Belgiya]]
|-
| [[University of Antwerp|Antverpen Universiteti]] || [[Belgiya]]
|-
| [[Cardiff University|Kardiff Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[Durham University|Durxem Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[Imperial College London|London Imperiya Kolleji]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[King's College London|London Qirollik Kolleji]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[Lancaster University|Lankaster Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[London School of Economics and Political Science|London Iqtisodiyot va Siyosiy Fanlar Maktabi]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[Newcastle University|Nyukasl Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[Queen Mary University of London|London Qirolicha Meri Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University College London|London Universitet Kolleji]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of Aberdeen|Aberdin Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of Bath|Bat Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of Birmingham|Birmingem Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of Bristol|Bristol Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of Cambridge|Kembrij Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of East Anglia|Sharqiy Angliya Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of Edinburgh|Edinburg Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of Exeter|Ekseter Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of Glasgow|Glazgo Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of Leeds|Lids Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of Liverpool|Liverpul Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of Manchester|Manchester Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of Nottingham|Nottingem Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of Oxford|Oksford Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of Reading|Riding Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of Sheffield|Sheffild Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of Southampton|Sautgempton Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of Sussex|Sasseks Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of Warwick|Uorvik Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[University of York|York Universiteti]] || [[Buyuk Britaniya]]
|-
| [[Harvard University|Garvard Universiteti]] || [[AQSh]]
|-
| [[Stanford University|Stenford Universiteti]] || [[AQSh]]
|-
| [[Massachusetts Institute of Technology|Massachusets Texnologiya Instituti]] || [[AQSh]]
|-
| [[Yale University|Yel Universiteti]] || [[AQSh]]
|-
| [[Princeton University|Prinston Universiteti]] || [[AQSh]]
|-
| [[University of Chicago|Chikago Universiteti]] || [[AQSh]]
|-
| [[Columbia University|Kolumbiya Universiteti]] || [[AQSh]]
|-
| [[University of California, Berkeley|Kaliforniya Universiteti, Berkli]] || [[AQSh]]
|-
| [[University of California, Los Angeles|Kaliforniya Universiteti, Los-Anjeles]] || [[AQSh]]
|-
| [[University of Toronto|Toronto Universiteti]] || [[Kanada]]
|-
| [[McGill University|Makgill Universiteti]] || [[Kanada]]
|-
| [[University of British Columbia|Britaniya Kolumbiyasi Universiteti]] || [[Kanada]]
|-
| [[University of Tokyo|Tokio Universiteti]] || [[Yaponiya]]
|-
| [[Kyoto University|Kioto Universiteti]] || [[Yaponiya]]
|-
| [[Seoul National University|Seul Milliy Universiteti]] || [[Koreya]]
|-
| [[National University of Singapore|Singapur Milliy Universiteti]] || [[Singapur]]
|-
| [[Peking University|Pekin Universiteti]] || [[Xitoy]]
|-
| [[Tsinghua University|Tsingxua Universiteti]] || [[Xitoy]]
|}

== Manbalar ==
{{reflist}}

== Havolalar ==
* [http://www.edu-cip.kz Xalqaro dasturlar markazi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080101231314/http://edu-cip.kz/ |date=2008-01-01 }}
* [https://web.archive.org/web/20070912190534/http://www.bolashak.net/ Bolashak talabalar forumi]
* [http://www.uchi.kz/bolashak Bolashak talabalari tajribalari: Savol-javob, qanday qilish]{{Oʻlikhavola|date=may 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://bolashak.mit.edu MIT dagi Bolashak talabalari — Massachusetts texnologiya instituti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20110720000253/http://bolashak.mit.edu/ |date=2011-07-20 }}
* [http://kazakhstan.mit.edu Bolashak talabalari Qozogʻiston haqida] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200215010104/http://kazakhstan.mit.edu/ |date=2020-02-15 }}

[[Category:1993-yilda Qozog‘istonda tashkil etilganlar]]
[[Category:1993-yilda ta’sis etilgan mukofotlar]]
[[Category:Qozog‘istondagi stipendiyalar]]
[[Turkum:Grantlar]]
[[Turkum:Taʻlim tashkilotlari]]
[[Turkum:Taʼlim]]