Ziyosfera

Boris Lunin

Борис Владимирович Лунин (1906-йил 18-июл Женева – 2000-йил 18-октябр, Тошкент) – тарихчи олим. Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби (1973), тарих фанлари доктори (1966), профессор (1970).

Борис Лунин
Таваллуди 18-июл 1906-йил
Женева, Швейсария
Вафоти 18-октябр 2000-йил(2000-10-18)
(94 ёшда)
Тошкент, Ўзбекистон
Соҳаси Тарихшунос, манбашунос, библиограф
Иш жойлари Ўзбекистон Фанлар академияси
ЎзССР Тарих институти тарихшунослик кафедраси мудири
Илмий даражаси Тарих фанлари доктори
Илмий унвони Профессор
Машҳур шогирдлари Дилором Алимова

Биография

1906-йил 18-июл Женевада Россиядан келган сиёсий муҳожир оиласида туғилган. Унинг бобоси В. И. Лунин Биринчи Давлат Думаси депутати этиб сайланганидан кейин ота-онаси у билан бирга Россияга қайтиб келишди.

Борис Лунин Пятигорскдаги гимназияда таҳсил олган. Оиласи билан Ростов-Донга кўчиб ўтгач, Дон археология институтида кўнгилли талаба бўлди. Кейинчалик Ростов давлат университети қошидаги Дон археология ва тарих жамияти аъзолигига қабул қилинди.

1922-йилда институтнинг собиқ ректори Яцмирский бошчилигидаги Дон археология ва санъат тарихи жамияти тузилди. 1923-йилдан бошлаб, унинг тавсияси билан Лунин жамиятга аъзо бўлди. 1925-йилда Шимолий Кавказ ўлкашунослик бюросининг музей бўлимини бошқарган[1].

1920—1930-йилларда Шимолий Кавказ минтақавий археология, тарих ва этнография жамияти ҳамда ўлкашунослик бюроси бошқаруви аъзоси ҳамда илмий котиби бўлган. У археолог ва ўлкашунос сифатида Шимолий Кавказда олиб борилган археологик тадқиқотлар натижаларини жамлаган бир қанча мақолалар чоп этган.

Жамиятда маблағ етишмаслиги сабабли асосий ишга қизиқиш пасайди, оммавий йиғилишлар, ҳисоботлар тўхтаб қолди. Гуруҳ аъзолари бошқа мавзуларни, жумладан, сиёсий мавзуларни ҳам муҳокама қила бошладилар. Бу ўзгаришлар ҳукумат эътиборидан четда қолмади. 1931-йил 4-февралда Жамият бошқарувининг бошқа аъзолари билан биргаликда Лунин ўзининг марксистик қарашларига қарамай ҳибсга олинди. Сўроқлар бошланди, тергов давомида Лунин тергов билан фаол ҳамкорлик қила бошлади ва бу ҳолат унинг фойдасига ишлади. Лунин 1931-йил 8-сентабрда Бишкекга 3 йиллик сургунга ҳукм қилинди ва суд залидан озод қилинди.

1937-йилда Борис Владимирович янги ташкил этилган Ростов ўлкашунослик музейида Совет Иттифоқидан олдинги тарих бўлимини бошқарган.

Улуғ Ватан уруши йилларида Жанубий фронтда хизмат қилди. 1942-йилдан Туркистон ҳарбий округида (охирги ҳарбий унвони – подполковник) ҳарбий хизматни ўтаган, тумандаги ҳарбий таълим муассасаларида катта ўқитувчи бўлган. 1953-йилда ишдан бўшагач, Ўзбекистон Фанлар академияси Тарих ва археология институтида илмий котиб, сўнгра катта илмий ходим, сўнгра Академиянинг Ижтимоий фанлар бўлими илмий котиби бўлди[2].

1968-йилдан бошлаб ЎзССР Тарих институти тарихшунослик кафедраси мудири, институт бош илмий ходими бўлиб иш бошлади.

Борис Лунин 25 монография, 50 рисола ва 600 дан ортиқ илмий ишлар муаллифи. Қирқ йил давомида „Ўзбекистонда ижтимоий фанлар“ журнали таҳрир ҳай’ати аъзоси, 14 жилдлик „Ўзбек энсиклопедияси“ Бош таҳририяти аъзоси бўлган. Унинг мақолалари „Тарих саволлари“, „Маҳаллий тарих“, „Антик тарих хабарномаси“, „Россия археологияси“, „Фан ва ҳаёт“, „Фан ва техника“, „Осиё ва Африка халқлари“ каби журналларда нашр этилган.

Борис Лунин Россия табиий фанлар академиясининг академиги, Россия археология жамияти аъзоси бўлган ва давлат мукофотлари билан тақдирланган[3].

Вафоти

2001-йил 18-октябрда Тошкент шаҳрида вафот этган ва шаҳарнинг Дўмбробод қабристонига дафн этилган.

Манбалар

  1. ↑ „Третий Кавминводский межрегиональный музейно-научный семинар памяти краеведов [Текст]: сборник материалов / под ред. кандидата исторических наук С. Н. Савенко. — Ставрополь: Печатный Двор, 2017. — 136 с.“. 2023-йил 2-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 2-сентябр.
  2. ↑ „БИТВА ЗА ДОНБАСС. Лунин Борис Владимирович“.
  3. ↑ „Лунин Борис Владимирович (1906.18.ВИИ-2001.18.Х)“. 2023-йил 25-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 25-ноябр.

Адабиётлар

  • Средняя Азия в дореволюсионном и совецком востоковедении, Т., 1966.




"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Boris_Lunin" dan olindi