Boshlang'ich maktab
Ушбу саҳифани Бошланғич мактаб билан бирлаштириш таклиф этилади. (мунозара) |
Бошланғич мактаб (Ирландия, Буюк Британия[1], Австралия[2], Тринидад ва Тобаго, Ямайка ва Жанубий Африкада), кичик мактаб (Австралияда[3][4]), тўрт ёшдан ўн бир ёшгача бўлган болаларни бошланғич таълим мактабига қабул қилишади.
Бошланғич таълим асосий таълимнинг биринчи босқичи ҳисобланади.
Когорталарни таққослаш
Инглиз тилида сўзлашувчи болаларнинг ёшини тавсифлаш учун учта кенг тарқалган тизим мавжуд. Биринчиси, „эквивалент ёш“, иккинчиси „инглиз модели“га асослайдиган. Канада ҳам Америка моделига амал қилади, гарчи унинг йил гуруҳлари номлари синфдан кейин рақам қўйилади: Масалан, Қўшма Штатлардаги „Биринчи синф“ эмас, Канадада „1-синф“. Ушбу атама тадқиқот адабиётида кенг тарқалган[5].
Канадада таълим федерал мас’улият эмас, балки вилоят мас’улияти бор. Мисол учун, Онтарио провинсиясида ўқувчиларнинг ишчи кучига ёки ўрта таълимдан кейинги таълимга киришига ёрдам бериш учун мўлжалланган „13-синф“ ҳам мавжуд эди, аммо бу 2003-йилда тўхтатилган.
| Эквивалент ёш | 4-5 | 5-6 | 6-7 | 7-8 | 8-9 | 9-10 | 10-11 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| АҚШ (баҳолар) | Олдиндан К | К | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| Ирландия | Ёш чақалоқлар | Катта ёшли чақалоқлар | 1-синф | 2-синф | 3-синф | 4-синф | 5-синф |
| Англия (шакллар) | Қабул | Чақалоқлар | Юқори чақалоқлар | Ёш 1 | Ёш 2 | Ёш 3 | Ёш 4 |
| Англия (йил) | Р | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| Англия (асосий босқич) | ЭЙФС/ФС | КС1 | КС1 | КС2 | КС2 | КС2 | КС2 |
| Ямайка | Олдиндан К | К-1 | 1-синф | 2-синф | 3-синф | 4-синф | 5-синф |
| ИСCЕД даражаси | 0 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 [5] |
| Индонезия [6] | ТК А | ТК Б | СД Келас 1 | СД Келас 2 | СД Келас 3 | СД Келас 4 | СД Келас 5 |
| Эквивалент ёш | 11-12 | 12-13 | 13-14 | 14-15 | 15-16 | 16-17 | 17-18 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| АҚШ (баҳолар) | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| Ирландия | 6-синф | 1-йил | 2-йил | 3-йил | 4-йил | 5-йил | 6-йил |
| Англия (шакллар) | Биринчидан | Иккинчи | Учинчи | Тўртинчи | Бешинчиси | Пастки олтинчи | Юқори олтинчи |
| Англия (йил) | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| Англия (асосий босқич) | КС3 | КС3 | КС3 | КС4 | КС4 | КС5 | КС5 |
| Ямайка (шакллар) | Биринчидан | Иккинчи | Учинчи | Тўртинчи | Бешинчиси | Пастки олтинчи | Юқори олтинчи |
| Ямайка (баҳолар) | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| ИСCЕД даражаси | 2 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 3 [5] |
| Индонезия [6] | СД Келас 6 | СМП Келас 7 | СМП Келас 8 | СМП Келас 9 | СМА Келас 10 | СМА Келас 11 | СМА Келас 12 |
Дунёнинг аксарият қисмларида бошланғич таълим мажбурий таълимнинг биринчи босқичи бўлиб, одатда тўловсиз амалга оширилади, лекин пуллик мустақил мактабларда ҳам ўқишлари мумкин. „Синф мактаб“ атамаси АҚШда қўлланади[7][8].
Бошланғич мактаб атамаси франсузча (écоле примаире)сўзидан олинган бўлиб, у биринчи марта 1802-йилда инглизча матнда ишлатилган[9]. Буюк Британияда 1944-йилгача „бошланғич мактаблар“да ўқитилиб келинган.
Бошланғич мактаблар
- Бошқарув мактаблари деб ҳам аталадиган бошланғич мактаблар биринчи марта Англия ва Уэлсда 1870-йилда Форстер қонуни томонидан ташкил этилган[10]. Ушбу мактабларнинг аксарияти 1944-йилдаги Таълим тўғрисидаги қонундаги тарихий келишувдан кейин 1940-йилларнинг охирида бошланғич мактабларга айланган.
- Бошланғич мактаб (АҚШ): биринчи марта 1647-йилда Массачусец кўрфази колониясида кўтарилган[11]. Бугунги кунда тахминан 92 858 та бошланғич мактаб (68 173 та давлат, 24 685 та хусусий) мавжуд[12]. Қўшма Штатларда бошланғич мактаблар одатда 5 ёшдан 11 ёшгача бўлган ўқувчилар қабул қилинди[13]. 1965-йилдаги Бошланғич ва ўрта таълим тўғрисидаги қонун бошланғич ва ўрта таълимни молиялаштириш учун мўлжалланган[14].
- Японияда бошланғич мактаблар илк бор 1875-йилда ташкил этилган[15]. Японияда бошланғич мактаб ўқувчиларининг ёши 6 ёшдан 12 ёшгача бўлади, шундан сўнг ўқувчилар ўрта мактабда ўқишади.
Бошланғич мактабни лойиҳалашнинг назарий асослари
Мактаб биносини лойиҳалаш алоҳида-алоҳида амалга оширилмайди. Бино (ёки мактаб кампуси) қуйидагиларга эга бўлиши керак:
- Ўқув дастурининг мазмуни
- Ўқитиш усуллари
- Харажатлар
- Сиёсий доирада таълим
- Мактаб биносидан фойдаланиш (шунингдек, жамоат шароитида)
- Сайт томонидан ўрнатилган чекловлар
- Дизайн фалсафаси
Ҳар бир давлатнинг таълим тизими ва устуворликлари ҳар хил бўлади[16]. Буюк Британияда қўлланадиган стандартларга кўра, 30 та қабул синфи ёки чақалоқ (Кейстаге 1) талабалари учун умумий синф 62 кишидан иборат бўлиши керак. Буни 26 ўринли болалар боғчаси[17] ва бириктирилган 26 ўринли болалар боғчаси бўлган икки қаватли 420 ўринли (икки синфга кирадиган) бошланғич мактаб учун қандай қилиб созлаш мумкинлигига мисоллар келтирилган[18].

Таълимни таъминлайдиган бино қуйидагиларнинг эҳтиёжларини қондириши керак: талабалар, ўқитувчилар, ўқитувчи бўлмаган ёрдамчи ходимлар, маъмурлар ва жамият. У умумий давлат қурилиш кўрсатмаларига, соғлиқни сақлаш талабларига, синф хоналари, ҳожатхоналар ва душларга, электр энергиясига ва хизматларга, дарсликлар ва асосий ўқув қўлланмаларини тайёрлаш ва сақлашга минимал функционал талабларга жавоб бериши керак[19]. Буюк Британия ҳукумати 2014-йилда бошланғич мактаблар учун пастга қараб қайта кўриб чиқилган космик формулани нашр этди. Қават майдони 350 м 2 + 4,1 м 2 / ўқувчи жойи бўлиши кераклигини айтди. 1113 фунт стерлинг / м 2 қурилиш нархини қондириш учун ташқи қопламалар пасайтирилиши керак эди[20].
Манбалар
- ↑ то-8-еарс „элементарй эдуcатион (4 то 8 еарс)“ (эн). Cамбридгешире Cоунтй Cоунcил. Қаралди: 2021-йил 21-феврал.[сайт ишламайди]
- ↑ Течнологй. „Эдуcатион сйстем овервиэw“ (эн). www.студйинаустралиа.гов.ау. 2020-йил 30-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 21-феврал.
- ↑ Баркер. „Леарнинг фор тодай. Тҳинкинг фор томорроw.“. Баркер. Қаралди: 2021-йил 21-феврал.
- ↑ „Эарлй Еарс: Преп то Еар 3“ (эн-УС). Ормистон Cоллеге. Қаралди: 2021-йил 21-феврал.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Wард. „Бритиш анд Америcан Сйстемс (Градес)“ (эн). транс4минд.cом. 2017-йил 31-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 30-март.
- ↑ 6,0 6,1 „Пендидикан ди Индонесиа“.
- ↑ „Дефинитион оф ЭЛЕМЕНТАРЙ СCҲООЛ“. www.мерриам-wебстер.cом.
- ↑ „Америcан Ҳеритаге Диcтионарй Энтрй“. Аҳдиcтионарй.cом. Қаралди: 2022-йил 12-феврал.
- ↑ „Онлине Этймологй Диcтионарй“. 2017-йил 2-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 9-ноябр.
- ↑ Гералд Л. Гутек. А Ҳисторй оф тҳе Wестерн Эдуcатионал Эхпериэнcе: Сеcонд Эдитион. Wавеланд Пресс, 14 Деcембер 1994 — 203-бет. ИСБН 978-1-4786-3010-4. Қаралди: 2019-йил 16-апрел.
- ↑ „Ҳисториcал Тимелине оф Публиc Эдуcатион ин тҳе УС“ (эн). Раcе Форwард (2006-йил 13-апрел). 2018-йил 3-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 8-феврал.
- ↑ „Дигест оф Эдуcатион Статистиcс, 2001“. Натионал Cентер фор Эдуcатион Статистиcс. 2017-йил 9-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 12-август.
- ↑ Снйдер, Тҳомас Д.. Дигест оф Эдуcатион Статистиcс 2001. Институте оф Эдуcатион Сcиэнcес, Wашингтон: Натионал Cентер фор Эдуcатион Статистиcс, 2001 — 7, фиг. 1-бет. Қаралди: 2017-йил 19-август.
- ↑ „Сеcретарй Рилей Реигнитес тҳе Матҳ Wарс“. ҳоовер.орг. 2018-йил 29-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 28-март.
- ↑ „Тҳе Эстаблишмент оф Элементарй Счоолс анд Аттенданcе“. Министрй оф Эдуcатион, Cултуре, Спорц, Сcиэнcе анд Течнологй, Жапан. 2017-йил 20-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 12-август.
- ↑ Лиэw Кок-Пун. „Десигн оф сеcондарй счоолс:Сингапоре а cасе студй“. Эдуcатионал Буилдинг репорц. УНЕСCО (1981). 2017-йил 4-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 3-апрел.
- ↑ „Баселине десигн: 210 плаcе примарй счоол wитҳ а 26 плаcе нурсерй“ (эн). ГОВ.УК. 2019-йил 18-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 18-апрел.
- ↑ „Баселине десигн: 420 плаcе примарй счоол wитҳ 26 плаcе нурсерй“ (эн). ГОВ.УК. 2019-йил 18-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 18-апрел.
- ↑ „Гуиделинес релатинг то планнинг фор публиc счоол инфраструcтуре“. Департмент оф Басиc Эдуcатион, Републиc оф Соутҳ Африcа (2012). 2015-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 3-апрел.
- ↑ „Баселине десигнс фор счоолс: гуиданcе - ГОВ.УК“ (эн). www.гов.ук. Эдуcатион Фундинг Агенcй (2014-йил 11-март). 2017-йил 4-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 3-апрел.
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |