Bugʻdoyiq: Versiyalar orasidagi farq
UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi | Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | ||
{{Taxobox | |||
| color = lightgreen | |||
| name = Bugʻdoyiq | |||
| image = | |||
| image_width = 240px | |||
| image_caption = | |||
| regnum = [[Oʻsimlik]] | |||
| divisio = | |||
| classis = | |||
| ordo = | |||
| familia = | |||
| subfamilia = | |||
| genus = | |||
| species = | |||
| binomial = | |||
| binomial_authority = | |||
}} | |||
BUGʻDOYIQ — [[bugʻdoydoshlar]] [[oila (biologiya)|oila]]siga mansub [[koʻp yillik oʻtlar]]. [[Ildizpoya|Ildiz poya]]li, qalin chim hosil qiladigan [[yem-xashak ekinlari|yemxashak]] [[oʻsimliklar]]i, boʻyi 60—100 [[santimetr|sm]], [[gul]]lari boshoqchalar, boshoqchalar esa poya uchida toʻplanib, [[boshoq]] hosil qiladi. Deyarli hamma yerlarda — dala, [[bogʻ]], [[choʻl]], [[oʻtloq]]zor, [[dasht]], [[oʻrmon]], [[adirlar|adir]] va [[togʻlar]]da uchraydi. Bug'doyiqning 30 ga yaqin [[tur (biologiya)|tur]]i bor. Ayrim turlari [[begona oʻtlar|begona oʻt]] sifatida [[zarar]]li. [[Oʻzbekiston]]da 9 turi bor. 2 turi: syertuk ({{bt|Ye. trichophora}}) va tukeiz Bugdoyiq ({{bt|Ye. repens}}) [[chorva]] [[mol]]lariga yaxshi ozuqa hisoblanadi. [[May]]—[[iyun]]da boshoq tortadi. Adir va quruq [[tuproq]]li togʻ qiyaliklarida oʻtloq va pichanzorlar hosil qiladi. [[Pichan]]i [[qish]]da ham. xushxoʻr boʻladi. Tabiiy bugʻdoyiqzorlarning har gektaridan 18—20 s dan pichan olinadi. 100 kg pichanida 51,7 ozuqa birligi va 6,7 kg hazm boʻladigan [[protein]] bor. [[Ekin maydoni|Ekinzor]]larda bugʻdoyiq [[ildiz (oʻsimlik)|ildiz]]i tuproqqa 1,5—2 m chuqurlikda kirib boradi. Yerni chuqur [[haydash]] va [[gerbitsidlar]] qoʻllash yoʻli bilan yoʻqotiladi. Ildizpoyasining qaynatmasi baʼzan [[siydik haydovchi dorilar|siydik haydovchi dori]] sifatida, shuningdek [[koʻkrak qafasi]] va [[jigar]] [[kasallik]]lariga davo qilishda ishlatiladi. | |||
== Adabiyotlar == | |||
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil | |||
{{chala}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> | |||
{{OʻzME}} | |||
[[Turkum:Bugʻdoydoshlar]] | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
| Bugʻdoyiq | ||
|---|---|---|
| Biologik klassifikatsiya | ||
| ||
BUGʻDOYIQ — bugʻdoydoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻtlar. Ildiz poyali, qalin chim hosil qiladigan yemxashak oʻsimliklari, boʻyi 60—100 sm, gullari boshoqchalar, boshoqchalar esa poya uchida toʻplanib, boshoq hosil qiladi. Deyarli hamma yerlarda — dala, bogʻ, choʻl, oʻtloqzor, dasht, oʻrmon, adir va togʻlarda uchraydi. Bug'doyiqning 30 ga yaqin turi bor. Ayrim turlari begona oʻt sifatida zararli. Oʻzbekistonda 9 turi bor. 2 turi: syertuk (Ye. trichophora) va tukeiz Bugdoyiq (Ye. repens) chorva mollariga yaxshi ozuqa hisoblanadi. May—iyunda boshoq tortadi. Adir va quruq tuproqli togʻ qiyaliklarida oʻtloq va pichanzorlar hosil qiladi. Pichani qishda ham. xushxoʻr boʻladi. Tabiiy bugʻdoyiqzorlarning har gektaridan 18—20 s dan pichan olinadi. 100 kg pichanida 51,7 ozuqa birligi va 6,7 kg hazm boʻladigan protein bor. Ekinzorlarda bugʻdoyiq ildizi tuproqqa 1,5—2 m chuqurlikda kirib boradi. Yerni chuqur haydash va gerbitsidlar qoʻllash yoʻli bilan yoʻqotiladi. Ildizpoyasining qaynatmasi baʼzan siydik haydovchi dori sifatida, shuningdek koʻkrak qafasi va jigar kasalliklariga davo qilishda ishlatiladi.
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
| Ushbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |