Bumin sahifasining manbasini koʻrish

{{Boshqa maʼnolari|Kaan}}
'''Bumin''' (Xitoy tarixiy manbalarida "Tumin") (?—[[553]].[[7-mart|7.3]]) — [[Turk xoqonligi]] asoschisi va uning birinchi hukmdori ([[552]]—553).

[[Jujan xonligi]]ta tobe ashshshurugʻi ([[maʼdan]] qazish, [[temir]] [[eritish]] va undan [[qurol-yarogʻlar|qurolyarogʻlar]] yasash bilan shugʻullangan)ning [[sardor]]i. Bumin [[550]] yil [[Xon]] Anaxuan ([[520]]—552) bilan ixtiloflashish maqsadida ataylab uning qizini oʻziga xotinlikka soʻratadi. Shunda Anaxuan dargʻazab boʻlib: "Sen mening bir temir erituvchim boʻla turib, bunga qanday jurʼat etding!" — deb javob qiladi. Bumin xonning mazkur javobini keltirgan kishini qatl qilib, tezlikda Gʻarbiy Vey imperiyasi hukmdori Vendi bilan yashirincha harbiy ittifoq tuzadida, uning qizi Chanlega uylanadi ([[551]]). Soʻng, bumin 552-yil [[qish]]ida toʻsatdan jujanlarga hujum qilib, ularni tormor keltiradi. Anaxuan magʻlubiyat [[alam]]iga chidolmay oʻzini oʻzi oʻldiradi, uning oʻgʻli — [[taxt]] [[vorislik|vorisi]] Yanluchen esa jujanlar ittifoqchisi boʻlmish Si imperatori huzuriga qochadi. Shunday qilib, bumin "[[elxon]]" [[unvon]]i bilan ilk Turk xoqonligi taxtiga oʻtiradi. 


== Adabiyotlar ==
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
* Bichurin N. Ya., Sobraniye svedeniy o narodax, obitavshix v Sredney Azii v drevniye vremena, M. L., 1950; 
* Gumilev L. N., Drevniye tyurki, M., 1967.

{{OʻzME}}
{{chala}}
[[Turkum:Turkiy hukmdorlar]]
[[Turkum:Ashina sulolasi]]