Buxoro amirining uyi sahifasining manbasini koʻrish

{{manba}}[[Fayl:Дом эмира бухарского 1.JPG|thumb]]
{{Diqqatga sazovor joylar
|nomi=Buxoro amirining uyi
| mahalliy_nomi = {{lang-ru|Дом эмира Бухарского}}
| tasvir =
|koordinatalari=
|joylashuv=[[Kamennoostrovskiy prospekti]], 44-b uy
|mamlakat=Rossiya|qurila boshlangan=1913
|qurilish tamomlangan=1914
|Qurgan meʼmor=[[Stepan Krichinskiy]]
}}

'''Buxoro amirining uyi''' ({{lang-ru|Дом эмира Бухарского}}) – 1913—1914-yillarda Buxoro amiri [[Said Abdulahadxon]] buyrugʻi bilan oʻgʻli [[Said Olimxon]]ga atab [[Sankt-Peterburg]]da qurilgan turar joy. Amir uni qurish uchun avvalroq [[Sankt-Peterburg jomeʻ masjidi]]ni qurilishida ishtirok etgan meʼmor [[Stepan Krichinskiy]]ni taklif etadi. Uyning loyihasi uchun amir meʼmorni [[Buxoroi Sharif ordeni]] bilan taqdirlagan.

== Tarixi ==
Hozirda [[Kamennoostrovskiy prospekti]]ning ([[Troitskaya maydoni]]dan [[Bolshaya Nevka daryosi]] qirgʻogʻigacha oʻtadigan Sankt-Peterburgdagi prospektning) 44-b uyda joylashgan bu yer uchastkasi [[1890-yil]] boshlarida bronza maxsulotlarini ishlab chiqarishga moʻljanlangan ikki qavatli bino qurishni rejalashtirgan [[fransuz]] fuqorosi G. A. Gonega tegishli edi. Keyinchalik egalik Y. A. Stobeusga oʻtadi. 1910-yilda bu yerni [[Amir Abdulahad]] sotib oladi va u yerda uy qurishga qaror qiladi. Amma buyurtmachi Amir Abdulahadxon oʻsha yili dekabr oyida tuzalmas buyrak xastaligidan vafot etadi, loyihani esa uning merosxoʻri [[Said Olimxon]] davom ettiradi.

Binoning tashqi koʻrinishi [[Florensiya]] plassolari kabi, old qismi esa [[Italiya]] [[uygʻonish davri]] uslubiga xos bezatilgan. Old korpusi beshta yon qismiga qurilgan binolar bilan bogʻlangan boʻlib, ikkita [[kurdonyor]]ni tashkil qiladi. Boshqa koʻp qavatli uylardan farqli oʻlaroq, Buxoro amirining uyi hovlisidagi yon qismiga qurilgan binolar, prospektga kiruvchi binolardan kam boʻlmagan tarzda bezatilgan. Old qismi vizual tarzda ikki qismga boʻlinadi – katta hajmli rustovkali [[sokol]] va yarim ustunlar hamda yuqori qavatlar. Arkadaning yuqori qismi uchta kompozit ustunlardan tashkil topgan. Fasadlarning qoplamasi [[Oʻrta Ural togʻi|Oʻrta Ural]]dagi [[Shishimskiy koni]]dan olingan [[dolomit]] marmaridan qilingan. Krichinskiy loyihasi [[Birinchi jahon urushi]] boshlanishi tufayli toʻliq amalga oshmadi, qurilishni tezlashtirish uchun uchinchi qavat boʻylab rejalashtirilgan [[balyustrada]] (naqshinkor panjara) olib tashlandi, baʼzi ustunlar marmardan emas, balki yogʻochdan yasashga togʻri keladi.

[[Oktabr inqilobi]]dan koʻp oʻtmay [[Said Olimxon]] [[Afgʻoniston]]ga qochib ketdi. [[1917-yil]] mart oyida binoda Petrograd gorizoninining zaxira pulemyot polki joylashgan edi, keyin uy kommunal kvartiralarga aylantirilgan. Krichinskiyning oʻzi [[1923-yil]]gacha 4-raqamli uyda yashagan. Uning oʻlimidan koʻp oʻtmay, kvartirada yuqori martabali [[bolshevik]]lardan biri, uning oilasi va xizmatchilari yashagan hamda bu uy tez orada kommunal kvartiraga aylantirilgan. Bu uyda mashhur kishilardan akusher [[Dimitriy Ott]] va fiziolog [[Mariya Petrova]] ham istiqomat qilgan.

== Bugungi kunda ==
1920-yillardan beri uy kommunal uy-joylarga berib yuborilganligi sababli, binoning ichki va tashqi qismlari anchagina zarar koʻradi. 1990-yillarda devordagi [[grafit]] qoplamali rasmlar va marmarli naqshlar koʻchib ketgan, ganchkor naqshlar va yogʻoch dekor elementlari sezilarli darajadaa zarar koʻrgan holatda edi.

2020-yil holatiga koʻra, binoning chap qismi kommunal uy-joylardan iborat boʻlib, oʻng qismi esa xususiy kvartiralarga boʻlingan.

Shaharning Buxoro amirining uyi bilan bogʻliq afsonalar 1993-yilda binoda suratga olingan Vladislav Vinogradovning „Komunalka“ filmida aks etgan. Odamlar orasida amirning Kamennoostrovskiydagi uyidan masjidgacha yashirin yerosti yoʻli oʻtkazilgan qabilida rivoyatlar mavjud. Odamlar „uyda erkaklar yashayolmaydilar“ deb hisoblashadi. Yana bir rivoyatga koʻra, uyda amirning Peterburgni tark etayotganda yashirgan xazinasi boʻlgan.

== Galereya ==
<gallery>
Fayl:House of the Emir of Bukhara.jpg|alt=Old eshik 2020-yil|Old eshik 2020-yil
Fayl:44б 3.JPG|Hovli tomondan oyna o'rnatilgan balkon, 2013-yil
Fayl:Kamennoostrovsky44b.jpg|Ichki hovli arkasi, 2008-yil
Fayl:Дом эмира Бухарского, первый дворовый корпус, деталь.jpg|'''[[Antablement]]''', 2020
Fayl:Дом эмира Бухарского, ворота.jpg|Toʻsiq panjara, 2020
</gallery>


[[Turkum:Buxoro amirligi]]
[[Turkum:Sankt-Peterburg tarixi]]