Buyuk Britaniya — Niderlandiya munosabatlari
Британия — Нидерландия муносабатлари Буюк Британия ва Нидерландия ўртасидаги икки томонлама дипломатик муносабатлардир. Мамлакатлар ўртасида яқин сиёсий ва иқтисодий ҳамкорлик ривожланган[1].
|
| |
Буюк Британия |
Нидерландия |
Голландия (Нидерландия) нинг 40 дан ортиқ шаҳарлари Британия шаҳарлари билан ўзаро боғланган[2]. Инглиз ва голланд тиллари Ғарбий германия тил оиласига тегишли, Ғарбий фриз тили инглиз тилининг энг яқин қариндоши (Шотланд тилидан ташқари) ҳисобланади. Бундан ташқари, голландияликларнинг 90 %-93 % и[3][4] инглиз тилида гаплашади, аммо британияликларнинг фақат кичик бир қисми голланд тилида гаплашади.
Мамлакатни таққослаш
| Расмий номи | Нидерландия | Буюк Британия |
| Байроқ | ||
| Герб | ||
| Аҳолиси | 16,925,844[5] | 64,596,800[6] |
| Ҳудуди | 41,543 км2 | 243,610 км2 |
| Аҳоли зичлиги | 406.6/км2 | 255.6/км2 (661.9/сқ ми) |
| Вақт зонаси | 2 | 1 |
| Пойтахти | Амстердам (Гаага ҳукумат қароргоҳидир) |
Лондон (Вестминстер ҳукумат қароргоҳи) |
| Катта шаҳри | Амстердам — 821,702 (2,332,773 Метро) | Лондон — 8,600,000 (13,709,000 Метро) |
| Ҳукумат | Унитар парламентар конституциявий монархия | Унитар парламентар конституциявий монархия |
| Давлат бошлиғи | Wиллем-Алехандер | Чарлес ИИИ |
| Ҳукумат раиси | Марк Рутте | Лиз Трусс |
| Расмий тили | Голланд ва ғарбий Фризча | Инглиз ва Уэлсча Уэлсда |
| Диний эътиқоди | 48.5 % Динсиз, 40.1 % Христиан, 8.5 % Ислом, 1 % Буддизм, 0.9 % Ҳиндуизм, 1.2 % бошқа | 59.4 % Христиан, 25.7 % динсиз, 7.8 % аниқланмаган, 4.4 % Ислом, 1.3 % Ҳиндуизм, 0.7 % Сикхизм, 0.4 % Иудаизм, 0.4 % Буддизм (2011 маълумоти) |
| Этник гуруҳлар | 78.6 % Немис, 5.9 % ЙИ фуқароси, 2.4 % турклар, 2.2 % индонезияликлар, 2.2 % морокколиклар, 2.1 % суринамлар, 0.9 % карибликлар, 5.7 % бошқалар | 87 % Британлар , 7 % Осиёлик британлар (2.3 % ҳиндлар, 1.9 % покистонликлар, 0.7 % бангладешликлар, 0.7 % хитойлар, 1.4 % бошқа осиёликлар) 3 % негрлар 2 % аралаш ирқ. |
| ЯИМ (аҳоли жон бошига) | $53,024 | $42,943 |
| ЯИМ (номинал)]]Жаҳон банки томонидан 2014-йилда рўйхатга олинган[7] | $869,508 миллион | $3,021,886 миллион |
| Чет эллик аҳоли | 100,000 Голландия фуқаролари Буюк Британияда яшайди[8] | 81,860 Британиялик одамлар Нидерландияда яшайди[9] |
Тарихи

ХВИИ-ХВИИИ асрларда Англия Қироллиги (Тўртинчи Англия-Голландия уруши давридаги Буюк Британия Қироллиги) ва Англия-Голландия урушлари даврида Бирлашган вилоятлар Республикаси ўртасида бир қанча жанглар бўлиб ўтган. Ҳаммаси бўлиб тўртта уруш бўлган, иккитадан ҳар бир томон ғалаба қозонган. Тўртинчи Англия-Голландия урушида Нидерландиянинг якуний мағлубияти билан тугаган. Урушлар асосан савдо йўлларини эгаллаш ва мустамлака экспансиясини кенгайтириш мақсадида олиб борилган[10].
1814-йилда имзоланган Англия-Голландия конвенсияси Голландия мустамлака мулкларини Англияга қайтариш тўғрисида эди. Британия томонидан Роберт Стюарт, Голландиядан Хендрик Фагел конвенсияга имзо чеккан. 1824-йилда Буюк Британия (Жорж Каннинг ва Чарлз Wаткин амс-Винн Ср.) ва Нидерландия (Ҳендрик Фагел ва Антон Рейнхард Фалк) вакиллари Англия-Голландия конвенсиясини имзоладилар. Шартноманинг мақсади 1814-йилги Англия-Голландия конвенсиясини амалга оширишдан келиб чиқадиган низоларни ҳал қилиш бўлган[11].
Иккинчи жаҳон уруши пайтида Англия ва Нидерландия иттифоқчи бўлган. 1940-йилда Нидерландия Учинчи Рейх ва қиролича Вилгелмина қўшинлари томонидан босиб олинган. Шундан сўнг мамлакат ҳукумати Буюк Британиядан паноҳ топган. Нидерландия қироллик денгиз флоти Буюк Британияга кўчирилган[12]. Бир қатор голланд учувчилари Британия жангида қатнашиш учун Британия қироллик ҳаво кучларига қўшилишган. 1940-йил июл ойида Буюк Британия Қироллик ҳаво кучлари таркибида учувчи Фоккер самолётлари таркибида иккита Голландия эскадрони тузилган: 320-эскадрон ва 321-эскадрон (кейинчалик Сейлонга кўчирилган). 1943-йилда Буюк Британияда Нидерландиянинг 322-сонли отряди тузилди.
Буюк Британия ва Нидерландия конституциявий монархиядир. Ривожланаётган мамлакатларда яшовчи одамларга иқлим ўзгаришига мослашишга ёрдам бериш лойиҳаси устида мамлакатлар ҳамкорлик қилмоқда[13].
Савдо алоқалари


Роял Дутч Шелл, Унилевер ва Реcкитт Бенcкисер қўшма Британия-Голландия компанияларидир[14][15][16]. Британия-Голландия савдо палатаси мамлакатлар ўртасидаги иқтисодий ҳамкорликни янада ривожлантириш мақсадида ташкил этилган[17] . 2006-йилда Нидерландия Буюк Британиядан 16,6 миллиард фунт стерлинглик маҳсулот импорт қилди. Бу Буюк Британиянинг бешинчи йирик экспорт бозорига айланди. Савдо ҳажмининг ўсиши яхши сиёсий муносабатлар, шаффоф қонунчилик базаси, ривожланган молиявий хизматлар тизими, транспорт алоқалари ва яқин географик яқинлик билан боғлиқ[18].
Қуролли кучлар
[[ Британия ва Голландия қуролли кучлари яқин муносабатларга эга. Қироллик денгиз пиёдалари ва Нидерландия денгиз пиёдалари корпуси „Дўстлик ассоциацияси“ асосида иттифоқдош бўлган. 1973-йилдан бери денгиз пиёдаларининг бўлинмалари машғулотлар ва ҳақиқий можаролар пайтида Британиянинг 3-коммандо бригадаси таркибига киради. Улар биргаликда Буюк Британия/НЛ қўниш кучларини ташкил қилади. Биринчи ёки иккинчи денгиз баталони Голландиянинг ушбу кучга ҳиссаси сифатида тайинланиши мумкин. Денгиз пиёдалари корпуси ва Нидерландия Қироллик денгиз флоти ўртасидаги ҳамкорлик операциялар, логистика ва материаллар соҳаларида кенг интеграцияга олиб келган. Денгиз пиёдалари корпуси ва Қироллик денгиз флоти узоқ ҳамкорлик тарихига эга. Испания ворислиги учун уруш (1702-1713) даврида инглиз ва голланд флотларининг биргаликдаги ҳаракатлари давомида амфибия операциялари ўтказилган, энг муҳими 1704-йилда Гибралтарни қамал қилиш эди. Ушбу ҳаракат давомида Гессен-Дармштадт шаҳзодаси Георге бошчилигидаги Голландия ва Британия денгиз пиёдаларининг кучли 1800 бригадаси томонидан Гибралтар қал’асига муваффақиятли ҳужум уюштирилган. Иккала корпус ҳам бу жанговар шарафни баҳам кўрган. Голландиялик денгиз пиёдаларининг Британия қироллик денгиз пиёдаларининг ҳамкасблари орасида лақаби „Cлоггиэс“дир.
Дипломатик миссиялар
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „Бритиш Эмбассй Тҳе Ҳагуэ - ГОВ.УК“. 2013-йил 16-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 18-май.
- ↑ „Cоунтрй Профиле: Нетҳерландс“. фcо.гов.ук. 2010-йил 7-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 21-апрел.
- ↑ „Эуропеан Унион“. 2016-йил 6-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 4-апрел.
- ↑ „"Энглиш ин тҳе Нетҳерландс: Фунcтионс, формс анд аттитудес" п. 316 анд онwардс“. wордпресс.cом. 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 21-апрел.
- ↑ CБС Эстимате Аугуст 2015 — ҳттп://www.cбс.нл/эн-ГБ/мену/тҳемас/беволкинг/cижферс/эхтра/беволкингстеллер.ҳтм
- ↑ ОНС Эстимате Жуне 2014 — ҳттп://www.онс.гов.ук/онс/рел/поп-эстимате/популатион-эстиматес-фор-ук--энгланд-анд-wалес--сcотланд-анд-нортҳерн-иреланд/мид-2014/индех.ҳтмл (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-01-01 санасида архивланган)
- ↑ ҳттп://датабанк.wорлдбанк.орг/дата/доwнлоад/ГДП.пдф [формациз УРЛ ПДФ]
- ↑ Ҳагуэ, Петер Cлускей ин Тҳе. „Доубле Дутч: 100,000 Дутч cитизенс ин УК cан апплй фор дуал натионалитй“ (эн). Қаралди: 2022-йил 3-январ.
- ↑ „CБС СтатЛине - Популатион; сех, аге, оригин анд генератион, 1 Жануарй“. Қаралди: 2016-йил 18-май.
- ↑ „Тҳе Фирст Англо-Дутч Wар“. 2008-йил 16-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 18-май.
- ↑ „трактаат ван Лонден, 1824“. 2012-йил 16-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 18-май.
- ↑ Неал Wигглесwортҳ, Ҳолланд ат Wар Агаинст Ҳитлер: Англо-Дутч Релатионс, 1940—1945 (Псйчологй Пресс, 1990)
- ↑ „Эуропеан Cоммиссион : CОРДИС : Неwс анд Эвенц : УК анд Нетҳерландс лаунч cлимате чанге адаптатион студй“. 2012-йил 6-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 18-май.
- ↑ „Тоо манй УК cомпаниэс фаил то сеэ тҳе поинт оф ҳисторй Қуээн Марй, Университй оф Лондон“. қмул.аc.ук. 2008-йил 7-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 21-апрел.
- ↑ „Роял Дутч Шелл“. 2018-йил 5-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 18-май.
- ↑ „ББC НЕWС - Бусинесс - Қатар анд Шелл ин $6бн гас деал“. 2005-йил 20-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 18-май.
- ↑ WЕБСОЛВЕ Б.В. - www.wебсолве.нл. „НБCC > Тҳе Нетҳерландс Бритиш Чамбер оф Cоммерcе“. 2020-йил 15-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 18-май.
- ↑ „Архивированная копия“. 2008-йил 14-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 6-май.
- ↑ „Wорлдwиде органисатионс“. 2013-йил 18-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 18-май.
- ↑ Закен, Министериэ ван Буитенландсе „Тҳе Унитед Кингдом“. www.нетҳерландс-эмбассй.орг.ук. 2010-йил 10-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 21-апрел.