Ziyosfera

Qohira: Versiyalar orasidagi farq

UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH[[Qohira]]
{{Infobox Shahar |
rasmiy_nomi =  Qohira ''al-Qāhira'' القاهرة |
laqabi = |
bayroq = Flag of Cairo.svg|
gerb =Emblem Cairo Governorate.svg  |
xarita = Egypt-CIA WFB Map.png|
xarita_izohi = |
subdivision_type = [[mamlakatlar roʻyxati|Mamlakat]] |
subdivision_name = [[Misr]] |
subdivision_type1 = |
subdivision_name1 =  |
subdivision_type2 =  |
subdivision_name2 =  |
subdivision_type3 =  |
subdivision_name3 = |
rahbar_unvoni = Hokim|
rahbar_ismi = Dr. Abdul Azim Vazir|
maydon_miqyosi = 214|
maydon_jami_km² = |
maydon_yer_km² = |
maydon_suv_km² = |
balandlik_m =  |
aholi_yil = 2006 |
aholi_ilova = |
aholi_jami = 15 907 000 |
aholi_zichlik_km² =|
timezone =  +2|
utc_farqi =  |
timezone_DST =  |
utc_farqi_DST =  |
kenglik = |
uzunlik = |
vebsayt = [http://www.cairo.gov.eg/ www.cairo.gov.eg] |
ilovalar = |
|tasvir={{Photomontage|position=center
| photo1a = Cairo Skyline.jpg
| photo2a = مسجد_أحمد_ابن_طولون1.jpg| photo2b = Muizz Street - Egypt.jpg
| photo3a = CairoTalaatHarbToEast.jpg
| photo3b = Qalaa from Azhar Park.jpg
| photo3c = Baron Palace.jpg
| photo4a = قلعة صلاح الدين الأيوبي 37.jpg
| size    = 275
| spacing = 1
| color  = transparent
| border  = 0}}}}<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi -->
 
'''Qohira''' ([[Arab tili|arabcha]]: القاهرة‎) — [[Misr]] poytaxti, qadimiy shahar. Afrikada eng katta shahar. [[Nil|Nil daryosi]] del-tasidan janubida, asosan, daryoning oʻng sohilida joylashgan. Maʼmuriy jihatdan Qohira muhofazasini tashkil etadi. Aholisi 16 mln. kishidan ziyod (2000, shahar atrofi bilan). Iqlimi Oʻrta dengiz boʻyiga xos, oʻrtacha temperatura yanvarda 12°, iyulda 27°. Yillik yogʻin 34&nbsp;mm, aprel — may oylarida 50 kungacha issiq quruq shamol — xamsin esadi.
 
Qohira — xalqaro havo, mamlakatning temir yoʻl, avtomobil va daryo yoʻllarining yirik chorrahasi. Qohira va uning atrofida mamlakat sanoat korxonalarining 1/4 qismi, fabrika va zavod ishchilarining 1/3 qismi toʻplangan. Mashinasozlik (shu jumladan, transport mashinasozligi) va metallsozlik, toʻqimachilik, kimyo, sement va oziq-ovqat sanoatlari rivojlangan. Shahar yaqinida yirik qora metallurgiya markazi bor. Qohira — yirik savdo-moliya, arab dunyosining muhim noshirlik faoliyati markazlaridan. Qohirada badiiy hunarmandchilik qadimdan rivojlangan: teri, yogʻochdan turli-tuman badiiy buyumlar tayyorlanadi. Shaharda Misr muzeyi, islom sanʼati muzeyi, badiiy muzeylar, Akademiya, universitet, Misr instituti va boshqa oliy oʻquv yurtlari va ilmiy tadqiqot muassasalari (choʻl, tropik tibbiyot, qishloq xoʻjaligi institutlari), kutubxonalar, teatrlar bor.
 
Qadimda (taxminan miloddan avvalgi <nowiki>XVII</nowiki> asrda) Qohira oʻrnida qishloq boʻlgan. Rim-Vizantiya davrida shahar Bobil, keyinroq [[Fustat]] nomlari bilan mashhur edi. 861-yilda [[Ahmad al-Fargʻoniy]] Qohira yaqinidagi Ravzo orolda Nil daryosi suvi sathini oʻlchab turadigan nilometr qurgan. Bu noyob inshoot hozirgi qadar saqlanib turibdi. 969 yilda shaharning shim. chekkasida „Misr al-Qohira“ („Gʻolib Misr“) nomi bilan Fotimiylar hokimlari qarorgohlari qurila boshladi. 641–969 yillarda K,. Misr, Tuluniylar, Ixshidiylarning arab noiblari, 973– 1171-yillarda [[Fotimiylar xalifaligi]] poytaxti boʻlgan. Ayyubiylar (1171 — 1250) va mamluklar (1250-1517) davrida yirik diniy-siyosiy, savdo va hunarmandchilik markazi edi. 1517-yilda shaharni usmonli turklar egalladi. Misr ek-speditsiyasi davrida (17981801) Qohira fransuz qoʻshinlari tomonidan bosib olingan. Shahar aholisi bir necha marta (1798, 1800) bosqinchilarga qarshi qoʻzgʻolon koʻtargan. <nowiki>XIX</nowiki> asrda Qohira ancha rivojlandi, yangi turar joylar, sanoat korxonalari qurildi, oliy oʻquv yurtlari tashkil etildi. 1882-yilda Qohirani ingliz qoʻshinlari egallab, uni 1914–22 yillarda Britaniya protektorati maʼmuriy markaziga aylantirdi. 1922-yildan Misr Podshohligi poytaxti. 1953–58 yillarda Misr Respublikasi, 1958–71 yillarda [[Birlashgan Arab Respublikasi]], 1971-yildan Misr Arab Respublikasi poytaxti.
 
Shahar eski va yangi qismlardan iborat. Eski Qohirada ([[Fustat]], Bobil) „Troya minorasi“ (miloddan avvalgi 130 yil), vizantiya davri cherkovlari (Avliyo sergiy, Bibi Maryam, Varvara) va ilk arab davri Amr ibn al-Aso masjidi (<nowiki>VII</nowiki> asr), Ibn Tulun masjidi (<nowiki>IX</nowiki> asr); fotimiylar davridan shahar devori xarobalari (<nowiki>XI</nowiki> asr), AchAzhar va boshqa masjidlar, Sabʼa Banot („Yetti qiz“, <nowiki>XI</nowiki> asr), Umm Kulsum (1122) maqbaralari, masjidlar, Usmonli turklar davridan Sinon poshsho (1571), muhammad Ali (1930–48) masjidlari saqlangan. Yangi shahar qismida keng koʻchalar, koʻp qavatli binolar, xiyo-bonlar, hukumat binolari, universitet shaharchasi, telemarkaz, bank binolari, sanoat rayonlari va boshqa qurilgan.
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri -->
 
<gallery>
file:Cairo by night.jpg |Qohira tunda
file:Al-Azhar (inside) 2006.jpg|Madrasa
file:Islamic-cairo-street.jpg|Qohira koʻchalari
</gallery>
 
== Havolalar ==
* [http://www.cairo.gov.eg/default.aspx Qohira shahrining rasmiy vebsayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150711002303/http://www.cairo.gov.eg/default.aspx |date=2015-07-11 }} {{ref-ar}}
* [http://www.jmrw.com/Abroad/Egypte/Le_Caire/index.htm Qohira shahrining 100 surati] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100706135444/http://www.jmrw.com/Abroad/Egypte/Le_Caire/index.htm |date=2010-07-06 }} {{ref-fr}}
{{OʻzME}}
 
{{Afrika poytaxtlari}}
 
[[Turkum:Misr shaharlari]]
[[Turkum:Nil deltasi]]
[[Turkum:Misrning metropolitan hududlari]]
[[Turkum:Qohira| ]]
[[Turkum:Misrning oʻrta asr shaharlari]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Qohira
Qohira al-Qāhira القاهرةning bayrogʻi
Bayroq
Qohira al-Qāhira القاهرةning rasmiy gerbi
Gerb
Hukumat
 • Hokim Dr. Abdul Azim Vazir

Qohira (arabcha: القاهرة‎) — Misr poytaxti, qadimiy shahar. Afrikada eng katta shahar. Nil daryosi del-tasidan janubida, asosan, daryoning oʻng sohilida joylashgan. Maʼmuriy jihatdan Qohira muhofazasini tashkil etadi. Aholisi 16 mln. kishidan ziyod (2000, shahar atrofi bilan). Iqlimi Oʻrta dengiz boʻyiga xos, oʻrtacha temperatura yanvarda 12°, iyulda 27°. Yillik yogʻin 34 mm, aprel — may oylarida 50 kungacha issiq quruq shamol — xamsin esadi.

Qohira — xalqaro havo, mamlakatning temir yoʻl, avtomobil va daryo yoʻllarining yirik chorrahasi. Qohira va uning atrofida mamlakat sanoat korxonalarining 1/4 qismi, fabrika va zavod ishchilarining 1/3 qismi toʻplangan. Mashinasozlik (shu jumladan, transport mashinasozligi) va metallsozlik, toʻqimachilik, kimyo, sement va oziq-ovqat sanoatlari rivojlangan. Shahar yaqinida yirik qora metallurgiya markazi bor. Qohira — yirik savdo-moliya, arab dunyosining muhim noshirlik faoliyati markazlaridan. Qohirada badiiy hunarmandchilik qadimdan rivojlangan: teri, yogʻochdan turli-tuman badiiy buyumlar tayyorlanadi. Shaharda Misr muzeyi, islom sanʼati muzeyi, badiiy muzeylar, Akademiya, universitet, Misr instituti va boshqa oliy oʻquv yurtlari va ilmiy tadqiqot muassasalari (choʻl, tropik tibbiyot, qishloq xoʻjaligi institutlari), kutubxonalar, teatrlar bor.

Qadimda (taxminan miloddan avvalgi XVII asrda) Qohira oʻrnida qishloq boʻlgan. Rim-Vizantiya davrida shahar Bobil, keyinroq Fustat nomlari bilan mashhur edi. 861-yilda Ahmad al-Fargʻoniy Qohira yaqinidagi Ravzo orolda Nil daryosi suvi sathini oʻlchab turadigan nilometr qurgan. Bu noyob inshoot hozirgi qadar saqlanib turibdi. 969 yilda shaharning shim. chekkasida „Misr al-Qohira“ („Gʻolib Misr“) nomi bilan Fotimiylar hokimlari qarorgohlari qurila boshladi. 641–969 yillarda K,. Misr, Tuluniylar, Ixshidiylarning arab noiblari, 973– 1171-yillarda Fotimiylar xalifaligi poytaxti boʻlgan. Ayyubiylar (1171 — 1250) va mamluklar (1250-1517) davrida yirik diniy-siyosiy, savdo va hunarmandchilik markazi edi. 1517-yilda shaharni usmonli turklar egalladi. Misr ek-speditsiyasi davrida (17981801) Qohira fransuz qoʻshinlari tomonidan bosib olingan. Shahar aholisi bir necha marta (1798, 1800) bosqinchilarga qarshi qoʻzgʻolon koʻtargan. XIX asrda Qohira ancha rivojlandi, yangi turar joylar, sanoat korxonalari qurildi, oliy oʻquv yurtlari tashkil etildi. 1882-yilda Qohirani ingliz qoʻshinlari egallab, uni 1914–22 yillarda Britaniya protektorati maʼmuriy markaziga aylantirdi. 1922-yildan Misr Podshohligi poytaxti. 1953–58 yillarda Misr Respublikasi, 1958–71 yillarda Birlashgan Arab Respublikasi, 1971-yildan Misr Arab Respublikasi poytaxti.

Shahar eski va yangi qismlardan iborat. Eski Qohirada (Fustat, Bobil) „Troya minorasi“ (miloddan avvalgi 130 yil), vizantiya davri cherkovlari (Avliyo sergiy, Bibi Maryam, Varvara) va ilk arab davri Amr ibn al-Aso masjidi (VII asr), Ibn Tulun masjidi (IX asr); fotimiylar davridan shahar devori xarobalari (XI asr), AchAzhar va boshqa masjidlar, Sabʼa Banot („Yetti qiz“, XI asr), Umm Kulsum (1122) maqbaralari, masjidlar, Usmonli turklar davridan Sinon poshsho (1571), muhammad Ali (1930–48) masjidlari saqlangan. Yangi shahar qismida keng koʻchalar, koʻp qavatli binolar, xiyo-bonlar, hukumat binolari, universitet shaharchasi, telemarkaz, bank binolari, sanoat rayonlari va boshqa qurilgan.

  • Qohira tunda
    Qohira tunda
  • Madrasa
    Madrasa
  • Qohira koʻchalari
    Qohira koʻchalari

Havolalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]



"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Cairo?oldid=225256" dan olindi