Ziyosfera

Cardiff

Cардифф (/ˈкɑːрдɪф/; Wелш: Cаэрдйдд [каирˈдиːð, каːɨрˈдɨːð]) (талаффузи: Кардиф)- Уэлснинг пойтахти ва энг йирик шаҳри. У расман Cардифф шаҳри ва округи деб номланувчи асосий ҳудуддан ташкил топган ва шаҳар Буюк Британияда ўн биринчи ўринда туради. Уэлснинг жануби-шарқида ва Кардифф пойтахти минтақасида жойлашган. Кардифф тарихий Гламорган округи ва 1974-1996-йилларда Жанубий Гламорганнинг округ шаҳри бўлган. У Европанинг йирик шаҳарларининг Эуроcитиэс тармоғига киради.[1] ХИХ аср бошларига қадар кичик шаҳарча, минтақада қазиб олиш бошланганда кўмир порти сифатида машҳурлиги унинг кенгайишига ёрдам берди. 1905-йилда у шаҳар деб топилди ва 1955-йилда Уэлс пойтахти деб эълон қилинди. Cардиффнинг ҳудуди, шунингдек, округ чегарасидан ташқаридаги Динас Пауис ва Пенартҳ шаҳарларини ўз ичига олган каттароқ ҳудудни қамраб олади.

Cардифф

Cардифф
Марказий шаҳар
{{{rasmiy_nomi}}}ning bayrogʻi
Байроқ
{{{rasmiy_nomi}}}ning rasmiy gerbi
Герб
Мамлакат Бирлашган Қироллик
Асос солинган 1905
Расмий тил(лар)и инглиз
Аҳолиси
 (2017)
 362 400 (2 021-йил)
Вақт минтақаси УТCГМТ

Cардифф Уэлснинг асосий савдо маркази, шунингдек, Сенедд учун асосдир. 2011-йилги аҳолини рўйхатга олишда унитар ҳудуд аҳолиси 346,090 киши эканлигини, йирикроқ шаҳарларда эса 479,000 киши эканлигини эълон қилган.[2] 2011-йилда у журналининг муқобил сайёҳлик йўналишлари рўйхатида дунёда олтинчи ўринни эгаллади.[3] Бу 2017-йилда 21,3 миллион ташриф буюрувчи билан Уэлсдаги энг машҳур жой сифатида этироф этилди.[4]

Cардифф телевидения ва кино ишлаб чиқаришнинг асосий маркази (масалан, Доcтор Wҳо, Торчwоод ва Шерлоcк) ва асосий миллий телерадиокомпаниялар учун Уэлс базаси ҳисобланади.

Cардифф кўрфазида Сенедд биноси (Сенедд, Уэлс парламенти жойлашган) ва Уэлс Милленниум Cентер санъат мажмуаси мавжуд. Cардифф кўрфазида ва марказда Cардифф халқаро спорт қишлоғи, ББC драма қишлоғи,[5] ва янги бизнес тумани каби лойиҳалар устида иш давом этмоқда.[6]

Кардифф қал’асининг олд девори қизил тошлар остидаги асл Рим қал’асининг бир қисми
Кардифф эски шаҳар зали (1860)
Жон Спеэднинг 1610 йилдаги Кардифф харитаси

Ҳукумат

Уэлс ва Буюк Британия ҳукуматларининг Кардиффдаги идоралари
</имг>
Уэлс ҳукуматининг Cроwн Буилдингсдаги қароргоҳи, Cатҳайс Парк, Кардифф
</имг>
Уилям Морган уйидаги Буюк Британия ҳукуматининг Уэлс бўйича Давлат котибининг штаб-квартираси

Сенедд (Уэлс парламенти; Wелш: Сенедд Cймру) 1999-йилда „Уэлс Миллий Ассамблеяси“ сифатида ташкил этилганидан бери Cардифф кўрфазида жойлашган. Сенедд биноси 2006-йил 1-мартда Қиролича Элизабетҳ ИИ томонидан очилган.[7] Сенедд аъзолари (МС), Сенедд комиссияси ва вазирлик ходимлари Cардифф кўрфазида жойлашган ҳудудда фаолият олиб боришади. Cардифф Сенеддга тўртта сайлов округи аъзоларини сайлайди; Сенедд учун сайлов округлари Буюк Британия парламенти билан бир хил. Шаҳар сайловчиларининг барчаси Жанубий Уэлс Марказий минтақавий аъзолари учун қўшимча овозга эга, бу тизим Сенеддга мутаносибликни оширади. Энг охирги Сенедд умумий сайлови 2021-йил 6-майда бўлиб ўтди.

Wестминстерда Cардиффни тўртта лейборист депутатлар: Марказий Cардиффда Жо Стивенс, Шимолий Cардиффда Анна МакМоррин, Жанубий Cардифф ва Пенартҳда Стивен Доугҳтй ҳамда Ғарбий Cардиффда Кевин Бреннан вакил ҳисобланади.

Уэлс ҳукумати штаб-квартираси Cардиффдаги Cатҳайс Паркда жойлашган бўлиб, унинг аксариятида давлат хизматчилари жойлашган бўлиб, уларнинг сони бошқа марказий жойларда: Cатҳайс, Cантон ва Cардифф Байда ҳам юқори.[8] Уэлснинг бошқа қисмларида, Лландудно ва Аберйстwйтҳ каби бошқа Уэлс ҳукумати идоралари ва халқаро идоралар мавжуд.[9]

Демография

Аҳолининг ўсиши
ЙилАҳоли±%
18016 342—    
185126 630+319.9%
186148 965+83.9%
187171 301+45.6%
188193 637+31.3%
1891142 114+51.8%
1901172 629+21.5%
1911209 804+21.5%
1921227 753+8.6%
1931247 270+8.6%
1941257 112+4.0%
1951267 356+4.0%
1961278 552+4.2%
1971290 227+4.2%
1981274 500−5.4%
1991272 557−0.7%
2001292 150+7.2%
2011346 100+18.5%
2021362 400+4.7%

1970 ва 1980-йиллардаги пасайиш давридан кейин Cардифф аҳолиси яна ўсиб бормоқда. 2011-йилги аҳолини рўйхатга олиш кўрсаткичи 346 100 бўлган бўлса, 2021-йилги аҳолини рўйхатга олишда у 362 400 га етди.[10][11] 2007-йил ўрталари ва 2008-йил ўрталари орасида Кардифф 1,2 % ўсиш билан Уэлсда энг тез ривожланаётган маҳаллий ҳокимият деб топилди.[12] 2001-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, Кардифф 21-чи йирик шаҳар ҳудуди эди.[13] Cардифф Ларгер Урбан Зоне (Эвростат таърифи, Гламорган водийси ва водийлардаги бир қатор маҳаллий ҳокимиятларни ўз ичига олади) ҳудуди 841,600 кишига эга, бу Буюк Британиядаги 10-чи йирик ЛУЗ.[14] Cардифф ва Жанубий Уэлс водийлари метрополитен ҳудудида 1,1 миллионга яқин аҳоли истиқомат қилади.[15]

Шимолий Кардиффнинг турар-жойлари

Расмий аҳолини рўйхатга олиш бўйича шаҳар аҳолисининг умумий сони баҳсли. Шаҳар кенгаши 2001-йилги Cардифф аҳолисини рўйхатга олиш, хусусан, шаҳарнинг баъзи ички ҳудудларидаги этник аҳолиси ҳақида жиддий маълумот бермагани ҳақида иккита мақола чоп этди.[16][17]

Уэлс ҳукуматининг 2019-йилда Cардифф маҳаллий ҳокимият ҳудуди аҳолисининг йил ўрталарида расмий ҳисоб-китоби 366,903 кишини ташкил этди.[18] 2011-йилги аҳолини рўйхатга олишда Cардифф қурилган ҳудудининг (БУА) расмий аҳолиси 447 287 кишини ташкил қилди.[19][20] БУА маҳаллий ҳокимият чегараси билан чегарадош эмас ва Cардифф учун Пенартҳ/Динас Поwйс, Cаэрпҳиллй ва Понтйпридднинг шаҳар қисмини ўз ичига олади.

Cардифф ўтмишдаги савдо алоқалари, урушдан кейинги иммиграция ва шаҳардаги университетда ўқийдиган кўплаб чет эллик талабалар туфайли этник жиҳатдан хилма-хил аҳолига эга. 2011-йилги аҳолини рўйхатга олишда Cардифф аҳолисининг этник таркиби: 84,7 % оқ, 1,6 % аралаш оқ ва қора Африка/Кариб денгизи аҳолиси, 0,7 % аралаш оқ ва осиёлик, 0,6 % аралаш, 8,1 % осиё, 2,4 % қора, 1,4 % араблар ва 0,6 % бошқа этник гуруҳлар. Бу шаҳарда оқ танли бўлмаган этник гуруҳдан деярли 53 минг киши истиқомат қилади дегани. Бу хилма-хиллик, айниқса, шаҳарнинг узоқ вақтдан бери ташкил этилган Африка[21] ва араб[22] жамоалари маданий кўргазмалар ва тадбирларда, шу мавзуда нашр этилган бир қатор китобларидан намоён бўлади.[23][24]

Манбалар

  1. ↑ „Эуроcитиэс“. 2007-йил 28-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 20-май.
  2. ↑ „Wелш Говернмент Оффиcиал Дата – Стац Wалес“. 2018-йил 20-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 25-июл.
  3. ↑ „'Гем' Cардифф ин wорлд'с топ 10 плаcес то висит ин 2011“. ББC Неwс (2011-йил 22-июн). 2018-йил 17-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 21-июл.
  4. ↑ „Cардифф Боасц Реcорд Виситор Нумберс Дуринг 2017“ (эн-ГБ). Бусинесс Неwс Wалес (2018-йил 26-март). 2018-йил 7-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 7-июл.
  5. ↑ „Пропосед ББC Драма Виллаге ат Медиа Cапитал, Роатҳ Басин“. Wелш Ассемблй Говернмент (2009-йил 14-декабр). 2012-йил 15-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 6-апрел.
  6. ↑ „Cардифф Бусинесс Дистриcт 'неэдс скиллс анд транспорт'“. ББC Wалес (2011-йил 30-март). 2011-йил 2-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 6-апрел.
  7. ↑ „Қуээн то опен Wалес' Сенедд“. WалесОнлине.cо.ук (2006-йил 1-март). 2012-йил 20-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 22-октябр.
  8. ↑ „Оффиcес ин Cардифф“. Wелш Говернмент (2012-йил 15-октябр). 2012-йил 6-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 2-апрел.
  9. ↑ „Оффиcе лоcатионс“. Wелш Говернмент (2011-йил 23-май). 2013-йил 21-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 2-апрел.
  10. ↑ „Ҳоw тҳе популатион чангед ин Cардифф: Cенсус 2021“. Оффиcе фор Натионал Статистиcс|ОНС wебсите. Оффиcе фор Натионал Статистиcс (2022-йил 28-июн). Қаралди: 2022-йил 6-август.
  11. ↑ „2011 Cенсус – Популатион анд Ҳоусеҳолд Эстиматес фор Wалес, Марч 2011“. Оффиcе фор Натионал Статистиcс|ОНС wебсите. Оффиcе фор Натионал Статистиcс (2012-йил 16-июл). 2012-йил 21-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 6-август.
  12. ↑ „2008 Мид-еар Эстиматес оф Популатион“ (ПДФ). Натионал Оффиcе оф Статистиcс фор Wалес (2009-йил 27-август). 2014-йил 6-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 28-август.
  13. ↑ Поинтер, Граҳам, Тҳе УК’с мажор урбан ареас (Wайбаcк Мачине сайтида 2011-08-04 санасида архивланган), Фоcус он Пеопле анд Мигратион, 2005.
  14. ↑ „РЕГ 7 1300_cовер2.индд“. 2011-йил 19-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 2-январ.
  15. ↑ „ЭСПОН Прожеcт 1.4.3 Студй он Урбан Фунcтионс“. 2015-йил 24-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 23-март.
  16. ↑ „Cардифф Cоунcил Репресентатионс то ОНС он тҳе 2001 Cенсус: Сеcтион 1“ (ПДФ). 2007-йил 26-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 28-декабр.
  17. ↑ „Cардифф Cоунcил Репресентатионс то ОНС он тҳе 2001 Cенсус: Сеcтион 2“ (ПДФ). 2007-йил 26-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 28-декабр.
  18. ↑ „Популатион эстиматес бй лоcал аутҳоритй анд еар“. стацwалес.гов.wалес. 2018-йил 20-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 26-апрел.
  19. ↑ „Арчивед cопй“. 2017-йил 4-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 27-декабр.
  20. ↑ „КС101ЭW (Усуал ресидент популатион) – Номис – Оффиcиал Лабоур Маркет Статистиcс“. Номисwеб.cо.ук (2011-йил 27-март). 2018-йил 8-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 16-сентябр.
  21. ↑ Киллинграй, Давид. Африcанс ин Бритаин. Лондон: Роутледге, 2012 — 6-бет. ИСБН 978-0714641072. 
  22. ↑ Гиллиат‐Рай, С.; Меллор, Ж. (2010). „Билāд ал‐Wелш (Ланд оф тҳе Wелш): Муслимс ин Cардифф, Соутҳ Wалес: паст, пресент анд футуре“. Тҳе Муслим Wорлд. 100-жилд, № 4. 452–453-бет. дои:10.1111/ж.1478-1913.2010.01331.х. ИССН 1478-1913.
  23. ↑ Леэ, Бриан. Бутетоwн анд Cардифф Доcкс. Тҳе Ҳисторй Пресс, 15 Април 1999. ИСБН 978-0-7524-1582-6. 
  24. ↑ „Блаcк Ҳисторй ин Бутетоwн“. Бутетоwн Ҳисторй & Арц Cентре. 2007-йил 6-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 18-апрел. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Cardiff" dan olindi