Celal Esat Arseven sahifasining manbasini koʻrish

'''Celal Esat Arseven''' (1875 -1971-yil 13-noyabr) - [[Turklar|turk]] rassomi, yozuvchi va siyosatchisi. U fotografiya, adabiy san'at tarixi, teatr, kino, arxitektura va [[Urbanizm|shaharsozlik]] kabi turli sohalarga hissa qoʻshgan. U birinchilardan boʻlib Turkiyaga sanʼat va meʼmorchilik tarixi va urbanizmning sxolastik fanlarini kiritdi<ref name="gazetekadikoy">{{Veb manbasi |url=http://www.gazetekadikoy.com.tr/koseyazisidetay.aspx?koseYazisiID=193 |nashriyot=gazetekadikoy.com.tr |sarlavha=GAZETE KADIKÖY |qaralgan sana=2016-12-13 |arxivsana=2014-08-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140829072153/http://www.gazetekadikoy.com.tr/koseyazisidetay.aspx?koseYazisiID=193 }}</ref>. U oʻziga xos " [[turk san'ati]] " ni yaratdi va turk san'ati tushunchasining qabul qilinishiga kashshof boʻldi<ref>[http://dergi.mo.org.tr/dergiler/4/391/5707.pdf Celel Esad Arseven ve Turk Sanati Kavrami]</ref>. Uning 5 jildlik ''Badiiy ensiklopediyasi'' eng taniqli asaridir.{{Shaxsiyat bilgiqutisi
 | ismi                 = Celal Esat Arseven
 | tasvir               = 
 | izoh                 = 
 | tavallud_paytidagi_ismi = 
 | tavallud_sanasi      = 1875-yil
 | tavallud_joyi        = [[Istanbul]]
 | vafot_sanasi         = {{Death date and age|1971|11|13|1876|01|01}}
 | vafot_joyi           = [[Istanbul]]
 | kasbi                = Rassom, yozuvchi
 | faoliyat_yillari     = 
}}

'''Bolaligi'''

Arseven 1875-yilda [[Istanbul|Istanbulda]] [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Sulton Abdulaziz]] davridagi Sadr-vaziri [[Ahmad Esad Posho]] (otasi) va Fatma Suzidilning (onasi) oʻgʻli boʻlib tugʻilgan. Otasi u yoshligida vafot etgan. Uning boshlangʻich ta'limi Beshiktosh Taşmaktepda boshlangan. 1888-yildan boshlab Hamidiye Mektebi, [[Galatasaray Mekteb-i Sultonisi|Galatasaray Mekteb-i Sultoni]] va Beshiktosh Harbiy Rushdiyesida tahsil oldi. 1889-yilda u siyosiy fanlar fakultetiga oʻqishga kirdi va hali oʻrta maktabda oʻqiyotganda uni tugatdi. 1894-yilda u Harbiy akademiyani piyoda ofitser sifatida tugatgan. O‘qish davrida Xoja Ali Rizo Beyden va Zonarodan akvarel saboqlarini olgan.

'''Karyerasi'''

1908-yilda Arseven doʻsti Selah Cimcoz bilan ''[[Kalem (jurnal)|"Kalem"]]'' deb nomlangan [[Komiks|komik]] jurnalni chiqardi. Xuddi shu yili Urush vazirligi tomonidan turk rassomlarining asarlarini namoyish qilish va Mabeyn orkestri bilan konsertlar berish uchun yevropaga yuboriladi. 1910-yilda Selah Cimcoz bilan "Selim-i Salis" pyesasini yozadi. Katta qiziqish uyg‘otgan asar 1958-yilda “Selim III” nomi bilan nashr etilgan va Davlat teatrida sahnalashtirilgan. 1917-yilda ''“Koruyan ölu”ni'' yozgan va rejissyorlik qilgan. 1918-yilda ''“Alemdar Mustafo posho” (pyesa) yozgan''<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.imdb.com/name/nm1010614/ |sarlavha=Celal Esat Arseven |ish=IMDb |qaralgan sana=2018-04-23}}</ref>.

Birinchi jahon urushi paytida u Kadikoʻy munitsipaliteti boʻlimida boʻlgan va keyin yevropada rassomlar uchun koʻrgazmalar tashkil qilgan. Shuningdek, Birinchi jahon urushi paytida u Germaniyada doʻstlari bilan Transorient Film nomli kompaniyaga asos solgan. 1917-yilda Myunxenda "Die Tote Wacht" nomi bilan [[Johann Wolfgang von Goethe|Gyotening]] " ''[[Faust (Goethe)|Faust"]]'' asarining zamonaviy moslashuvi suratga olindi<ref name="kameraarkasi">{{Veb manbasi |url=http://www.kameraarkasi.org/yonetmenler/celalesatarseven.html |nashriyot=kameraarkasi.org |sarlavha=Celal Esat Arseven |qaralgan sana=2016-12-13}}</ref>.

Taniqli tarixchi, tadqiqotchi va yozuvchi Celal Esat Arsevenni yetarlicha texnik aqlga ega boʻlgan izlanuvchan shaxs sifatida ta'riflagan. “ ''U tanazzul va oʻtish davrini ifodalashga qodir edi.'' ''Oʻtish deganda odamlar yuzlarining niqoblari tushib, hamma narsa namoyon boʻlganda haqiqiy inqirozni anglatadi.'' ''Dekadens - bu oʻqitish davri'' ." Arseven bu davrlarning yaratuvchisidir. Rassom Turkiyaning Istanbul shahridagi Kadiko‘y tumani ma’muri sifatida ham ishlagan. U port va bozor oʻrtasidagi assimetrik qurilishni olib tashlab, bu joyni qayta qurishda muhim rol oʻynadi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.gazetekadikoy.com.tr/genel/bir-hezarfen-celal-esat-arseven-h6995.html |sarlavha=Bir hezarfen*: Celal Esat Arseven |ish=www.gazetekadikoy.com.tr |til=tr |qaralgan sana=2018-05-11 |arxivsana=2018-05-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180511150324/http://www.gazetekadikoy.com.tr/genel/bir-hezarfen-celal-esat-arseven-h6995.html }}</ref>.

1921-yildan 1941-yilgacha Arseven Tasviriy san'at akademiyasida arxitektura tarixi va urbanizm boʻyicha kurslar bergan. Akademiyadagi vazifalaridan tashqari, 1923-yildan keyin Dorulbedayi boshqarmasida xizmat qildi. 1925-1927-yillarda Herman Yansen bilan birga Anqarada arxitektura boʻyicha maslahatchi boʻlib ishlagan. U 1932-yili Birinchi Tarix Kongressida qatnashgan va 1933-1937-yillarda [[Kadıköy (Baskil)|Kadiko‘y]] Jamoat Uyi raisi lavozimida ishlagan. 1942-yilda [[Turkiya buyuk millat majlisi|Turkiya Milliy Majlisiga]] [[Istanbul]] deputati sifatida kirdi. 1946-yilda [[Giresun|Giresunga]] deputat etib saylandi. 1971-yil 25-oktabrda u [[Turkiya Respublikasi Madaniyat va turizm vazirligi|Madaniyat vaziri]] [[Talat Xalman|Talat Xalmandan]] Madaniyat uchun Milliy mukofotni oldi.

'''Vafoti'''

U 1971-yil 13-noyabrda 96 yoshida Istanbulda vafot etdi va Erenkoydagi Sahrayi Cedid qabristoniga dafn qilindi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:1971-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:1875-yilda tugʻilganlar]]