Ziyosfera

Chagʻcharon

(Chag'charondan yoʻnaltirildi)

Чаг'чарон (форс-дарийча: چغچران), шунигдек, Фирозкоҳ (форс-дарийча: فیروزکوه), Г'ор Вилоятининг маркази, Афг'онистоннинг марказидаги шаҳар ва туман ҳисобланади. Ҳари Дарёсининг жанубида, денгиздан 2.230 м баландликда жойлашган. Чаг'чарон шимолдан Ҳиротга олиб борувчи 380 километрлик(240 мил) ё'л билан, шимолдан Паропамис Тог'ларининг жануб қисми (Селселеҳ-е Сафīд Кūҳ)) ва шарқдан Кобулга олиб борувчи 450 километрлик(280 мил) узун ё'л билан чегараланган. Шаҳарда Чаг'чарон Аэропорти мавжуд.

Чаг'чаронда асосан дари тилида со'злашувчи, 15,000 га яқин аҳоли истиқомат қилади. Бироқ, со'нгги ма'лумотларга ко'ра, аҳоли сони 31 266 кишини ташкил этади (2015-йил ма'лумотига ко'ра).[1] Ягона тумандан ташкил топган ҳолда, умумий ер майдони 2614 гектарга тенг.[2] Шаҳардаги турар-жойларнинг умумий сони 3474 та.[3]

Тарихи

О'рта асрларда

Ғурийлар сулоласи томонидан қурилган Жом минораси

Ислом дини етиб келишидан олдин минтақа аҳолиси турли динларга, жумладан зардуштийлик, буддизм, ҳиндуизмга э'тиқод қилган. Х асрда Султон Маҳмуд Ғазнийнинг Афғонистонга Ислом динини олиб келган . ХИИ асрда Ғазнавийлар мағлубиятга учрагач, ҳудуд маҳаллий Ғурийлар сулоласи назоратига ўтди. Ғурийлар сулоласининг ёзги пойтахти Фирозкоҳ яқинида Жом минорасини қурилган. Бугунги кунда Жом минораси ЙУНЕСКОнинг Жаҳон мероси ро'йхатига киритилган .

ХИИИ асрда Мўғул қўшини томонидан Ғор вилояти босиб олиниб, Фирозкоҳни вайрон қилинган бо'лса-да, Жом минораси сақлаб қолинган. Амир Темур уни босиб олгунга қадар(ХИВ аср) Илхон давлати томонидан бошқариб келинган.

Бобурнинг 1507-йил бошида Кобулга қилган сафарида, Чаг'чарон номи. "Гуржистон вилоятида, Ҳирот, Ғор ва Ғазни ўртасида жойлашган шаҳар эди" шаклида тилга олинган[4]

Ҳозирги кунда

Литвалик шифокор Чаг'чарон касалхонасидаги беморни ко'рмоқда.
Чаг'чарон яқинидаги халқаро қо'шинлар, 2011-йил

2004-йилда мустақил ФМ радиостанцияси ( форсча : راديو صداي صلح ёки Тинчлик Овози радиоси ) Афг'онистоннинг бу қисмидаги биринчи мустақил ОАВ сифатида эфирга чиқди. 

2005-йил июн ойида, Халқаро хавфсизлик кучлари Литва бошчилигидаги вилоятни қайта қуриш гуруҳини тузди, унда Хорватия, Дания, Америка, Украина, Исландия ва Грузия қо'шинлари ҳам хизмат қилишди. 

2020-йил 14-май куни Толибон Чағчарондаги назорат-ўтказиш пунктига ҳужум қилиб, уч афғон аскарини ўлдирган ва яна 11 нафарини асирга олган эди.[5][6]

2021-йил август ойида Чағчарон Толибон жангарилари томонидан босиб олинади ва 2021-йилги кенгроқ Толибон ҳужуми доирасида Толибон томонидан босиб олинган ўн олтинчи вилоят пойтахти бўлди.[7]

Демографияси

Чаг'чарон аҳолиси 2020-йилда жами 150 982 кишини ташкил қилган. Улардан 7918 нафари шаҳарларда, қолганлари эса атрофдаги қишлоқларда истиқомат қилади.[8] Чаг'чароннинг асосий аҳолиси тожиклар бо'либ, пуштунлар ва ҳазоралар ҳам озчиликни ташкил этишади.[9]

Ердан фойдаланиши

Чаг'чарон (Фирозкоҳ) Афг'онистоннинг марказида жойлашган бо'либ, Ҳиротга шимолдан 380 километрлик, г'арбдан худди шу масофа билан Кобулга шоссе билан уланган.[2] Фирозкоҳ қадимий шаҳар бо'либ, Чингизхон ва Мо'г'уллар даврида ҳам мавжуд бо'лган қадимий шаҳар ҳисобланади. Фирозкоҳ қишлоқ хо'жалиги ва чорвачилик билан машҳур.[2]

Транспорти

2015-йил август ойи ҳолатига кўра, Хари дарёсининг шимоли-ғарбида, Чағчарондан бир чақирим шимоли-шарқда жойлашган Чағчарон аэропорти Кобул ва Ҳиротга мунтазам рейсларни амалга ошириб турарди. Бироқ, 2016 йил январ ойидан бошлаб, тижорат операторлари энди рейсларни таклиф қилива Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Инсонпарварлик Ҳаво Хизмати (УНҲАС) Чаг'чарон аэропортининг Кобул ва Ҳирот парвозларидан ягона фойдаланувчи сифатида қолди.

Чаг'чарондан асосий йўл ғарбда Ҳирот, шарқда Кобул томон ўтади. Ноқулай об-ҳаво туфайли ё'л ко'пинча қишда ёпилади ва ҳатто ёзда ҳам Чаг'чарондан Кобулга бориш учун 3 сутка кетиши мумкин. 

Иқтисодиёти

Ғор вилоятида деҳқончилик ва чорвачилик асосий иқтисодий фаолият соҳа ҳисобланади.[10]

Иқлими

Чаг'чарон иссиқ-ёз нам континентал иқлимга эга, қиши қорли, ёзи иссиқ ва қуруқ. Ёғингарчилик кам, асосан қиш ва баҳор ойларига то'г'ри келади.

{{{Жой_от}}} иқлими
Кўрсаткич Ян Фев Март Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ной Дек

Қо'шимча ма'лумотлари

Манбалари ва изоҳлар

  1. ↑ „Тҳе Стате оф Афгҳан Cитиэс репорт2015“. 2015-йил 31-октябрда асл нусхадан архивланган.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 „Тҳе Стате оф Афгҳан Cитиэс репорт 2015“. 2015-йил 31-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 22-октябр.
  3. ↑ „Тҳе Стате оф Афгҳан Cитиэс репорт2015“. 2015-йил 31-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 22-октябр.
  4. ↑ Заҳир уд-Дин Моҳаммад Бабур. „Эвенц Оф Тҳе Еар 912“. Мемоирс оф Бабур. Паcкард Ҳуманитиэс Институте (1507). 2014-йил 5-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 18-август.
  5. ↑ „Ҳеавй cасуалтиэс ас Талибан аттаcкс чеcкпоинц ин Афгҳанистан“ (2020-йил 17-май).
  6. ↑ „11 Афгҳан Солдиэрс Киллед Ин Аттаcкс Он Сеcуритй Чеcкпоинц“ (2020-йил 16-май).
  7. ↑ Акҳгар. „Талибан сwеэп аcросс Афгҳанистан'с соутҳ; таке 4 море cитиэс“ (эн). АП НЕWС (2021-йил 13-август). 2021-йил 13-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 13-август.
  8. ↑ „НСИА“. 2020-йил 9-июнда асл нусхадан архивланган.
  9. ↑ „Арчивед cопй“. www.аимс.орг.аф. 2005-йил 27-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 13-январ.
  10. ↑ Гҳор Провинcе бй Навал Постградуате Счоол, ҳттп://www.нпс.эду/Програмс/CCС/Гҳор/Гҳор.ҳтмл

Ташқи ҳаволалари

  • Дупри, Ненси Хетч (1977): Афг'онистон бо'йича тарихий қо'лланма . 1-нашр: 1970. 2-нашр. Қайта ко'риб чиқилган ва кенгайтирилган. Афг'онистон туристик ташкилоти. (32-боб - Чахчарон Ҳиротга)
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Chag%CA%BBcharon" dan olindi