Chagang provinsiyasi sahifasining manbasini koʻrish

{{Maʼmuriy birlik
 |Rang1                            = 
 |Tasvir                           =
 |Tasvir sarlavhasi                =
 |Oʻzbekcha nomi                   = 
 |Asl nomi                         = Chagang provinsiyasi
 |Gerb                             = 
 |Bayroq                           =
 |Gerb kengligi                    = 
 |Bayroq kengligi                  = 
 |Gerb taʼrifi                     = 
 |Bayroq taʼrifi                   = 
 |Mamlakat                         = [[Shimoliy Koreya]]
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region                          = Kvanso
  |type                            =  
  |sathi                           = 
  |CoordScale                      =  
 |Madhiya                          = 
 |Maqomi                           = 
 |Tegishli hudud                   = 
 |Tarkibida                        = 
 |Markazi                          = Kanggye
 |Yirik shahari                    = 
 |Yirik shaharlari                 = 
 |Asos solingan                    = 
 |Bekor qilingan                   = 
 |Rahbari                          = 
  |Rahbar ismi                     = 
 |Rahbari2                         = 
  |Rahbar ismi2                    = 
 |YAIM                             = 
  |YAIM yil                        = 
  |YAIM oʻrin                      = 
  |YAIM jon boshiga                = 
  |YAIM jon boshiga oʻrinda        = 
 |Til                              = koreys
 |Tillar                           = 
 |Aholi                            = 1,299,830
  |Roʻyxatga olingan yil           = 2008
  |Aholi foizi                     = 
  |Aholi oʻrinda                   = 
  |Zichligi                        = 78/km2 (200/sq mi)
  |Zichlig oʻrinda                    = 
  |Millatlar tarkibi               = 
  |Dinlar tarkibi                  = 
 |Maydoni                          = 16 968
  |Maydon foizi                    = 6,414
  |Yer maydoni                     = 
 |Yuqori balandligi                = 
 |Oʻrtacha balandligi              = 
 |Quyi balandligi                  = 
 |Kengligi                         = 
 |Uzunligi                         = 
 |Xarita                           = NK-chagang.png
 |Xarita oʻlchami                  = 
 |Maʼmuriy birlik xaritasi         = 
  |Xarita oʻlchami ае              = 
 |Soat mintaqasi                   = 	UTC+9 (Pyongyang vaqti bilan)
 |Qisqacha                         = 
 |ISO                              = 
 |FIPS                             = 
 |Telefon kodi                     = 
 |Pochta indeksi                   = 
 |Internet domeni                  = 
 |Avtomobil raqami kodi            = 
 |Sayt                             = 
 |Telegram rasmiy sahifasi                    = 
 |Izoh                             = 
}}
'''Chagang provinsiyasi''' ('''Chagangdo'''; {{IPA-ko|changdo}}) – [[Shimoliy Koreya]]dagi provinsiya boʻlib, shimolda [[Xitoy]]ning Jilin va [[Liaoning]] provinsiyalari, sharqdan Ryanggang va Janubiy Xamgyong, Janubiy Pyongan bilan chegaradosh. Chagang 1949-yilda Shimoliy Pyongan chegarasi qayta koʻrib chiqilganidan keyin tashkil topgan. Viloyat markazi – [[Kanggye|Kangye]] shahri hisoblanadi. Chagangda joylashgan qurol zavodlari va yadroviy qurol inshootlari tufayli 2019-yilgacha provinsiya Shimoliy Koreyaning sayyohlar uchun toʻliq kirish imkoni boʻlmagan yagona provinsiyasi edi. 2019-yilda Manpo shahri sayyohlar uchun ochilgan<ref>{{Cite web|date=2019-04-25|title=Manpo City to Open Foreign Tourists|url=https://www.youngpioneertours.com/manpo-chagang-opens-foreign-tourists/|access-date=2020-06-26|website=Young Pioneer Tours|language=en}}</ref>. 2018-yilning may oyida viloyat yadro quroli va qurol zavodlarini yashirish munosabati bilan „Maxsus Songun (birinchi harbiy) inqilobiy zona“ga aylangan<ref>{{Cite web|date=2018-05-23|title=North Korea designates Chagang Province as special zone, possibly to conceal nuclear weapons|url=https://www.dailynk.com/english/north-korea-designates-chagang-pro/|access-date=2020-06-26|website=Daily NK|language=en-US}}</ref>.

== Geografiyasi ==
Chagang provinsiyasi [[Koreya]]ning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan. Chagang togʻli viloyat boʻlib, hudud umumiy maydonining 98 foizi togʻlardan iborat. Dengiz sathidan oʻrtacha 750 metrda joylashgan va aksaryat mintaqalarning nishabi 15% dan 40% darajagacha.

Viloyat [[Osiyo]] materigi taʼsirida oʻziga xos kontinental iqlimga ega boʻlib qishi juda sovuq va uzoq va bahori bilan kuzi esa qisqadir. Iqlimi kunlik va yillik haroratning katta farqlanishi bilan tavsiflanadi. Yoz oylarida tez-tez yomgʻir va doʻl yogʻingarchiligi kuzatiladi. Momaqaldiroq va chaqmoq chaqishlari ham tez-tez sodir boʻlib turadi.

Viloyat katta mineral boyliklarga ega boʻlib, Shimoliy Koreyaning asosiy manbalari boʻlgan [[qoʻrgʻoshin]], [[rux]], [[oltin]], [[mis]], [[molibden]], [[volfram]], [[surma]], [[grafit]], [[apatit]], [[alunit]], [[ohaktosh]], [[kalsiy karbonat]], [[antratsit]] va [[temir]] rudalari qazib olinadi. Ular orasida [[kristallar]] va qimmatbaho [[Qimmatbaho toshlar|toshlar]] ham mavjud.

== Asosiy shaharlari va iqtisodiy faoliyati ==
Viloyat yer osti, oʻrmon va suv resurslariga boydir. Koreya urushigacha Chagang provinsiyasi atigi ikkita kon, bitta yogʻoch tegirmoni va spirtli ichimliklar zavodiga ega boʻlgan alohida viloyat boʻlgan.
Hozirda viloyatda [[Energetika sanoati|energetika,]] [[Mashinasozlik sanoati|mashinasozlik,]] [[Kimyo sanoati|kimyo]], yengil va togʻ-kon sanoati, [[Yogʻochsozlik sanoati|yogʻochsozlik sanoatlari]] mavjud.

[[Koreya Xalq Demokratik Respublikasi|Shimoliy Koreyaning]] yer osti harbiy sanoat ob’ektlarining aksariyat qismi Chagang provinsiyasida joylashgan boʻlib<ref>{{cite web|url=https://www.fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense09.htm|title=Defense|publisher=Federation of American Scientists|access-date=October 11, 2013}}</ref>, jumladan, ularning ommaviy qirgʻin qurollari ishlab chiqarishning bir qismi ham shu provinsiyada joylashgandir<ref>{{cite web|url=http://www.nti.org/gsn/article/north-korea-expanding-wmd-production-capabilities-south-lawmaker/|title=North Korea Expanding WMD Production Capabilities|publisher=Nuclear Threat Initiative |date=October 27, 2011|access-date=October 11, 2013}}</ref>.

[[Kanggye]] – Chagang provinsiyasining markazi hisoblanadi. Viloyat va mamlakatning asosiy yogʻochni qayta ishlash zavod<ref>{{cite web|url=http://m.unityinfo.co.kr/4417|title=[탐방] 목재가구공장|website=통일신문}}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>laridan biri Kanggye shahrida joylashgan. 

[[Huichon]] provinsiyadagi eng rivojlangan shahardir. Uning rivojlanish tarixi Koreya urushidavriga toʻgʻri keladi, oʻshanda u alohida va asosiy jang maydonlaridan biri hisoblangan boʻlib, uzoqda joylashgani uchun sanoat shaharlaridan biriga aylangan.

Chagang [[Shimoliy Koreya]] 1945-yilda ozod qilinganidan keyin ham
kam rivojlangan va izolyatsiya qilingan provinsiyalardan biri boʻlgan. Viloyat dehqonchilik qilish uchun qiyin sharoitda boʻlib, dehqonlar tirikchilik uchun togʻlik yerlarni haydab dehqonchilik qilishga majbuur boʻlishgan.

Hozirgi vaqtda dehqonchilik asosan chorvachilik bilan bogʻliq,bunga bir misol Hungju firmasidir.<gallery>
</gallery>

== Viloyat turizmi ==
Chagang provinsiyasi bir muncha vaqt Shimoliy Koreyada sayyohlar bora olmaydigan yagona viloyat hisoblangan. Sayyohlarga ruxsat berilmaganligining asosiy sababi, viloyatning qurol va yadroviy qurol zavodlari va maydonlari joylashganligi bilan bogʻliq boʻlgan. 2019-yil aprel oyigacha Chagang provinsiyasida sayyohlar uchun ochiq boʻlgan yagona qism Huichon mehmonxonasi edi<ref>{{Cite web|title=Huichon Hotel {{!}} North Korea Travel Guide – Koryo Tours|url=https://koryogroup.com/blog/huichon-hotel-north-korea-travel-guide|access-date=2020-06-26|website=koryogroup.com|language=en}}</ref>.

Biroq, 2019-yil aprel oyida provinsiya sayyohlar uchun ochilgan va ular Manpo shahriga borishlari mumkin boʻlgan. Shahar [[Xitoy]] daryosining roʻparasida joylashgan<ref>{{Cite web|date=2019-04-25|title=Manpo City to Open Foreign Tourists|url=https://www.youngpioneertours.com/manpo-chagang-opens-foreign-tourists/|access-date=2020-06-26|website=Young Pioneer Tours|language=en}}</ref>.

== Kichik va oʻrta elektr stantsiyalari ==
[[Provinsiya]] mamlakatning energetika bazasiga aylantirilib, Kangye yoshlar elektr stansiyasi, Unbong elektr stansiyasi, Jangjagang elektr stansiyasi va boshqa yirik [[Gidroelektr stansiya|GES]]lar qurilgan.

Provinsiya 90-yillardan boshlab mahalliy hokimiyat burchi sifatida koʻplab kichik va oʻrta elektr stantsiyalarini qurgan. Ularni qurishda toʻgʻon,suv yoʻli,raf va shlyuzlar qoʻllangan samarali usullardan foydalanilgan.

Ishlab chiqarish quvvatini keskin oshirish maqsadida mahalliy texnik mutaxassislar tomonidan quvvati 2&nbsp;kVt dan 70&nbsp;kVt gacha boʻlgan kichik gidravlik turbinalar ishlab chiqarilgan.

== Maʼmuriy boʻlinmalari ==
Chagang 15 okrug va 3 shaharga boʻlingan.

{| class="wikitable" align="center" style="font-size:90%;"
!Nomi
![[Chosongul]]
![[Hanja]]
!Aholisi<br />(2008)<ref>{{cite web|date=2009|title=DPR Korea 2008 Population Census: National Report|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/North_Korea/Final%20national%20census%20report.pdf|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20160326002654/http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/North_Korea/Final%20national%20census%20report.pdf|archive-date=26 March 2016|access-date=25 November 2020|publisher=Central Bureau of Statistics}}</ref>
!Boʻlinmalari
|- bgcolor="lightblue"
| colspan="5" align=center|[[Shimoliy Koreyadagi shaharlar ro'yxati|'''Shaharlari''']]
|-
|[[Huichon]]
|희천시
|熙川市
|align=right|168,180
|21 ''dong'', 12 ''ri''
|-
|[[Kanggye]] (capital)
|강계시
|江界市
|align=right|251,971
|34 ''dong'', 2 ''ri''
|-
|[[Manpo]]
|만포시
|滿浦市
|align=right|116,760
|11 ''dong'', 15 ''ri''
|- bgcolor="lightblue"
| colspan="5" align=center|[[List of second-level administrative divisions of North Korea|'''Okruglari''']]
|-
|[[Changgang okrugi]]
|장강군
|長江郡
|align=right|54,601
|1 ''up'', 3 ''rodongjagu'', 10 ''ri''
|-
|[[Chasong okrugi]]
|자성군
|慈城郡
|align=right|50,939
|1 ''up'', 1 ''rodongjagu'', 15 ''ri''
|-
|[[Chonchon okrugi]]
|전천군
|前川郡
|align=right|106,311
|1 ''up'', 5 ''rodongjagu'', 11 ''ri''
|-
|[[Chosan okrugi]]
|초산군
|楚山郡
|align=right|43,614
|1 ''up'', 18 ''ri''
|-
|[[Chunggang okrugi]]
|중강군
|中江郡
|align=right|41,022
|1 ''up'', 1 ''rodongjagu'', 8 ''ri''
|-
|[[Hwapyong okrugi]]
|화평군
|和坪郡
|align=right|42,183
|1 ''up'', 3 ''rodongjagu'', 10 ''ri''
|-
|[[Kopung okrugi]]
|고풍군
|古豐郡
|align=right|31,572
|1 ''up'', 12 ''ri''
|-
|[[Rangrim okrugi]]
|랑림군
|狼林郡
|align=right|36,481
|1 ''up'', 2 ''rodongjagu'', 14 ''ri''
|-
|[[Ryongrim okrugi]]
|룡림군
|龍林郡
|align=right|32,727
|1 ''up'', 12 ''ri''
|-
|[[Sijung okrugi]]
|시중군
|時中郡
|align=right|41,842
|1 ''up'', 14 ''ri''
|-
|[[Songgan okrugi]]
|성간군
|城干郡
|align=right|92,952
|1 ''up'', 5 ''rodongjagu'', 9 ''ri''
|-
|[[Songwon okrugi]]
|송원군
|松原郡
|align=right|38,051
|1 ''up'', 12 ''ri''
|-
|[[Tongsin okrugi]]
|동신군
|東新郡
|align=right|47,460
|1 ''up'', 14 ''ri''
|-
|[[Usi okrugi]]
|우시군
|雩時郡
|align=right|42,919
|1 ''up'', 1 ''rodongjagu'', 22 ''ri''
|-
|[[Wiwon okrugi]]
|위원군
|渭原郡
|align=right|60,245
|1 ''up'', 2 ''rodongjagu'', 20 ''ri''
|}

{{portal|North Korea}}
== Havolalar ==