Changʻi poygasi
Мусобақавий чанғи спорти турли хил пойга форматлари ва масофа узунликларини ўз ичига олади. Чанғи спорти қоидалари Халқаро чанғи федерацияси ва турли миллий ташкилотлар томонидан тасдиқланган. Халқаро мусобақалар қаторига ФИС чанғи бўйича жаҳон чемпионати, ФИС кросс бўйича жаҳон кубоги ва қишки Олимпия ўйинлари киради. Бундай пойгалар классик (из бўйлаб) ва эркин услубдаги мусобақаларни ўтказиш учун мўлжалланган, ҳомологацияланган ва тайёрланган трасаларда бўлиб ўтади. Бу трасаларда чанғичилар конки услубидан фойдаланишлари мумкин. Шунингдек, бу спорт тури Wорлдлоппет чанғи федерацияси томонидан тасдиқланган чанғи марафони ва Халқаро ориэнтация федерацияси томонидан тасдиқланган чанғи ориэнтацияси мусобақаларини ҳам қамраб олади. Бунга ўхшаш мусобақа турлари орасида биатлон ҳам бор. Унда иштирокчилар чанғида югуришади ва милтиқ билан нишонга отиш учун тўхташади. Бундан ташқари, паралимпия чанғи спорти ҳам мавжуд бўлиб, у ногиронлиги бўлган спортчиларга махсус мосламалар ёрдамида чанғи мусобақаларида иштирок этиш имконини беради.
 Демино чанғи марафони (2015-йил) | |
| Энг юқори бошқарувчи ташкилот | ФИС |
|---|---|
| Бошқа ном(лар)и | Кросс, ХC чанғиси, Скандинавия чанғиси |
| Характеристикалари | |
| Аралаш жинс | Эркаклар ва аёллар учун алоҳида тадбирлар |
| Туркум | Шимолий чанғи спорти |
| Анжом | Чанғи, таёқча, поябзал, боғловчи |
| Олимпик ўйин | 1924 (эркак), 1952 (аёл) |
| Паралимпик ўйин | 1976 |
ХВИИИ асрда Норвегия армиясининг бўлинмалари спорт мақсадида (ва совринлар учун) чанғи учишган. ХХ асрнинг иккинчи ярмидан бошлаб, чанғи техникаси классик услубдаги қадамма-қадам ҳаракатланишдан ривожланиб, махсус жиҳозланган кенг йўлакли курсларда бажариладиган скейт чанғи услубини ўз ичига ола бошлади. Шу билан бир вақтда, чанғи жиҳозлари ҳам такомиллашди: ёғоч ва бошқа табиий материаллардан ясалган чанғи ва таёқлар ўрнини шиша толаси, углерод толаси ва полиэтилен пластмасса каби сунъий материаллардан тайёрланган жиҳозлар эгаллади[1].
Спортчилар чидамлилик, куч, тезлик, маҳорат ва эгилувчанликни турли даражадаги шиддатда ривожлантириш учун машқ қиладилар. Мавсумдан ташқари тайёргарлик кўпинча қуруқликда, баъзан эса роликли чанғиларда ўтказилади. Чанғи спорти бўйича мусобақаларни ташкил этишдан мақсад ушбу тадбирларни ҳам томошабинлар, ҳам телевидение орқали кузатувчилар учун қизиқарли қилишдир. Чидамлилик, куч ва тезликни талаб қиладиган бошқа спорт турларидаги каби, айрим спортчилар тақиқланган самарадорликни оширувчи дори воситаларидан фойдаланишни маъқул кўрганлар.
Саломатлик учун хавфлар
Чанғида югуриш жароҳатлар ёки бахциз ҳодисалар хавфи паст бўлган спорт тури сифатида танилган[2]. Кўпинча кузатиладиган жароҳатлар орасида медиал тибиал стресс синдроми, ахилл пайидаги муаммолар, бел оғриғи (айниқса, ёш катта спортчилар орасида), тўпиқ бойламларининг чўзилиши ва синиши, мушакларнинг ёрилиши, тизза бойламларининг чўзилиши ва бош бармоқнинг тирсак коллатерал бойламининг шикастланиши бор[3] .
Бундан ташқари, паст ҳароратдаги жисмоний зўриқишлар астмани келтириб чиқариши мумкин[4].
Овқатланиш бузилиши хавфи ҳақида бу ерга қаранг.
Манбалар
- ↑ Кузмин, Леонид (2006). Инвестигатион оф тҳе мост эссентиал фаcторс инфлуэнcинг ски глиде (ПДФ) (Лиcентиате тҳесис). Лулеå Университй оф Течнологй. 8 Фебруарй 2006да асл нусхадан (ПДФ) архивланди. Қаралди: 20 Оcтобер 2012.
- ↑ „Wинтерспортартен им Рисико-Чеcк“ (де). суэддеуцче.де (2021-йил 19-октябр). Қаралди: 2025-йил 7-июл.
- ↑ П. Ренстром, Р. Ж. Жоҳнсон (1989). "Cросс-cоунтрй скиинг инжуриэс анд биомечаниcс". Спорц Медиcине (Ауcкланд, Н.З.) (ПубМед) 8 (6): 346–370. дои:10.2165/00007256-198908060-00004. ПМИД 2694282.
- ↑ Флориан Ҳаупт, Жонас Краус. „Эин Ланд им Стурзфлуг“ (де). спиэгел.де (2025-йил 22-март). Қаралди: 2025-йил 7-июл.
Ҳаволалар
 |
Викиомборда „Чанғи пойгаси“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |