Chatbot


Чатбот (асл номи — чаттербот)[1] — матн ёки овозли ҳаракатлар орқали инсон суҳбатига тақлид қилиш учун мўлжалланган дастурий таъминот ёки веб-интерфейс[2][3][4]. Замонавий чатботлар одатда онлайн бўлиб, фойдаланувчи билан унинг она тилида суҳбатни давом эттирадиган ва одамнинг суҳбатлашаётгандаги хатти-ҳаракатларига тақлид қилишга қодир бўлган генератив сун'ий интеллект тизимларидан фойдаланади. Бундай чатботлар чуқур о'рганиш ва табиий тилни қайта ишлашдан фойдаланади, лекин оддийроқ чатботлар ўнлаб йиллар давомида фойдаланиб келинмоқда.
2022-йил охиридан бошлаб ОпенАИ’нинг ЧатГПТ`си[5][6] машҳурлашиб кетгани туфайли бу соҳа кенг эътиборни қозонди, сўнгра Миcрософт’нинг Cопилот’и ва Гоогле’нинг Гемини’си каби муқобиллар пайдо бўлди[7]. Бундай мисоллар сўнгги пайтларда бундай маҳсулотларни ГПТ-4 ёки Гемини тил моделлари каби кенг асосли катта тил моделларига асослаш амалиётларини кўпайтиради. Улар аниқ вазифалар ёки иловаларни (яъни, одамлар суҳбатини) симуляция қилиш мақсад қилиб созланади.
Чатботлар узоқ вақтдан бери турли хил виртуал ёрдамчилар сифатида мижозларга хизмат кўрсатиш ва қўллаб-қувватлаш соҳаларида фойдаланиб келинмоқда[8]. Саноатнинг кенг доирасини қамраб олган компаниялар бундай соҳаларда илғор ишланмаларни кучайтириш учун энг янги генератив сун'ий интеллект технологияларидан фойдаланишни бошладилар.
Тарихи
1950-йилда ақл мезони сифатида ҳозир Туринг тести деб аталадиган нарса таклиф қилинган Алан Турингнинг „Ҳисоблаш машиналари ва онг“ номли машҳур мақоласи[9] нашр этилди. Мезон компютер дастурининг судя билан реал вақт режимида ёзма суҳбатда одамга тақлид қилиш қобилиятига боғлиқ. Туринг томонидан таклиф қилинган тестнинг машҳурлиги Жосепҳ Wеизенбаумнинг 1966-йилда нашр этилган фойдаланувчиларни ҳақиқий инсон билан суҳбатлашаётганига ишонтиришга қодир бўлган ЭЛИЗА дастурига катта қизиқиш уйғотди. Аммо Wеизенбаумнинг ўзи ЭЛИЗА чинакам ақлли эканлигини даъво қилмади:
Сунъий интеллектда машиналар ажойиб тарзда ўзини тутиши учун яратилган, кўпинча ҳатто энг тажрибали кузатувчини ҳам ҳайратда қолдириши мумкин. Аммо маълум бир дастурнинг кодлари очиқлангандан сўнг, унинг ички ишлаш механизми тушунтирилгач, унинг сеҳри йўқ бўлиб кетади; у оддий процедуралар тўпламига ўхшаб қолади. Кузатувчи ўзига ўзи айтади: „Мен ҳам буни ёза олардим“. Шу фикр билан у кўриб чиқилаётган дастурни „ақлли“ деб ҳисобламай қўяди. Ушбу мақоланинг мақсади дастурни „тушунтириш“ учун айнан шундай қайта баҳолашга сабаб бўлишдир[10].
ЭЛИЗАънинг асосий ишлаш усули киришдаги сўзлар ёки ибораларни таниб олиш ва суҳбатни мазмунли кўринишда давом эттирадиган тегишли олдиндан тайёрланган ёки олдиндан дастурлаштирилган жавобларни (масалан, „ОНА“ сўзини ўз ичига олган ҳар қандай матнга „ОИЛАИНГИЗ ҲАҚИДА КЎПРОҚ АЙТИНГ“ билан жавоб бериш орқали) чиқаришни ўз ичига олади[10].
Интерфейс дизайнерлари одамларнинг компютер билан ёзишмаларини ҳақиқий суҳбат деб ишонишга тайёрлигидан, ҳатто у жуда оддий матнларни мослаштиришга асосланган бўлса ҳам, фойдали мақсадларда фойдаланиш мумкинлигини тушунишди. Аксарият одамлар инсонга ўхшаш дастурлардан фойдаланишни афзал кўрадилар ва бу чатбот услубидаги дастурлар фойдаланувчилардан маълумот олиш учундир. Шундай қилиб, онлайн ёрдам тизимлари фойдаланувчиларга керак бўлган ёрдам соҳасини аниқлаш учун чатбот усулларидан мақсадли фойдаланиши мумкин, бу эса расмий қидирув ёки меню тизимидан кўра „дўстона“ интерфейсни таъминлаши мумкин.
Ривожланиши
ЭЛИЗА (1966) ва ПАРРЙ (1972) энг машҳур биринчи чатботлар сирасига киради[11][12][13][14]. Сўнгги машҳур дастурларга А.Л.И.C.Э., Жабберwаcкй ва Д. У. Д. Э. Киради. ЭЛИЗА ва ПАРРЙ фақат матн терилган суҳбатни симуляция қилиш учун ишлатилган бўлса-да, энди кўплаб чатботлар ўйинлар ва веб-қидирув қобилиятлари каби бошқа функсионал хусусиятларни ўз ичига олади. 1984-йилда Раcтер чатботи томонидан ёзилган „Полициячининг соқоли ярим олинган“ номли китоб нашр этилди[15].
1978-йилдан[16] 1983-йилгача[17] Жанет Колоднер бошчилигидаги CЙРУС лойиҳаси Cйрус Ванcе (АҚШ 57-Давлат котиби)га тақлид қилувчи чатботни яратди. Бот вазиятга қараб фикрлашдан фойдаланган ва Унитед Пресс Интернатионал хабарларини таҳлил қилиш орқали ҳар куни ўз маълумотлар базасини янгилаган. 1980-йил апрел ойида Cйрус Ванcе кутилмаганда истеъфога чиққанидан сўнг дастур янгиликларни қайта ишлай олмади ва жамоа унинг вориси Эдмунд Маскиэни тақлид қилган бошқа чатботни яратди[18][17].
Сунъий интеллект тадқиқотининг тегишли соҳаларидан бири бу табиий тилни қайта ишлашдир. Одатда, заиф сунъий интеллект соҳаларида талаб қилинадиган тор функсиялар учун махсус яратилган махсус дастурий таъминот ёки дастурлаш тиллари қўлланади. Масалан, А. Л. И. C. Э. АИМЛ[3] деб номланган белгилаш тилидан фойдаланади, бу унинг сўзлашув агенти сифатидаги функсиясига хосдир ва ўшандан бери Алиcебоц деб аталадиган бошқа турли ишлаб чиқувчилар томонидан қабул қилинган. Шунга қарамай, А. Л. И. C. Э. ҳалигача ҳеч қандай фикрлаш қобилиятига эга бўлмаган ЭЛИЗА 1966-йилда қўллаган услуб — белгиларни мослаштириш техникасига асосланган. Бу кучли сунъий интеллект эмас, бу ақл ва мантиқий фикрлаш қобилиятини талаб қилади.
Жабберwаcкй статик маълумотлар базасидан бошқариладиган эмас, балки реал вақтда фойдаланувчи ўзаро таъсирига асосланган янги жавоблар ва контекстни ўрганади. Баъзи янги чатботлар, реал вақт режимида ўрганишни ўсиб борувчи алгоритмлар билан бирлаштиради, бу уларнинг ҳар бир суҳбат асосида мулоқот қилиш қобилиятини оптималлаштиради. Шундай бўлса-да, ҳозирча умумий мақсадли суҳбатдош сунъий интеллект мавжуд эмас ва баъзи дастурий таъминот ишлаб чиқувчилари фақат маълумотларни қидиришга эътибор беришади.
Чатбот мусобақалари Туринг тестига ёки аниқроқ мақсадларга қаратилган. Ҳар йили иккита танлов — Лоэбнер мукофоти ва Чаттербох Чалленге (иккинчиси 2015-йилдан бери офлайн, аммо материалларни ҳали ҳам веб-архивлардан топиш мумкин) ўтказилади[19].
Чатботлар тил модели сифатида сунъий нейрон тармоқлардан фойдаланиши мумкин. Мисол учун, трансформатор архитектурасидан фойдаланадиган генератив олдиндан ўқитилган трансформаторлар (генеративе пре-траинед трансформер ГПТ) мураккаб чатботларни яратиш учун одатий ҳолга айланди. Ўз номидаги „олдиндан ўқитиш“ катта матнли корпусда бошланғич ўқитиш жараёнига ишора қилади, бу модел учун чекланган миқдордаги вазифага оид маълумотлар билан қуйи оқимдаги вазифаларни яхши бажариш учун мустаҳкам пойдевор яратади. ГПТ чатботига мисол ЧатГПТ[20]. Унинг тўғрилиги ва „галлюцинация“га мойиллиги, яъни ишонч билан ёлғон маълумот чиқариш ва ҳатто мавжуд бўлмаган манбаларга иқтибос келтириши танқид қилинишига қарамай, ЧатГПТ ўзининг батафсил жавоблари ва тарихий билимлари билан эътиборни тортди. Яна бир мисол, Миcрософт томонидан ишлаб чиқилган БиоГПТ, у биотиббиёт саволларига жавоб беришга қаратилган[21][22]. 2023-йил ноябр ойида Амазон одамларнинг иш жойида фойдаланиши учун „Қ“ деб номланган янги чатботни эълон қилди[23].
ДБпедиа 2017-йилги ГСоC давомида Фаcебоок Мессенгер орқали мулоқот қилиши мумкин бўлган чатбот яратди[24][25][26].
Илова
Хабарлашув иловалари
Кўпгина компанияларнинг чатботлари хабар алмашиш иловаларида ёки оддийгина СМС орқали ишлайди. Улар Б2C мижозларга хизмат кўрсатиш, сотиш ва маркетинг учун ишлатилади[27].
2016-йилда Фаcебоок Мессенгер дастурчиларга чатботларни ўз платформаларида жойлаштиришга рухсат берди. Биринчи олти ойда Мессенгер учун 30 000 та бот яратилган бўлса, 2017-йил сентябрига келиб уларнинг сони 100 000 тага етди[28].
2017-йил сентабр ойидан буён бу WҳацАпп’даги тажриба дастурининг бир қисми сифатида ҳам мавжуд. КЛМ ва Аэромехиcо авиакомпаниялари синовда иштирок этишларини эълон қилишди[29][30][31][32] ; иккала авиакомпания ҳам аввалроқ Фаcебоок Мессенгер платформасида мижозларга хизмат кўрсатишни ишга туширган эди
Кўп банклар, суғурта компаниялари, медиа компаниялари, электрон тижорат компаниялари, авиакомпаниялар, меҳмонхона тармоқлари, чакана сотувчилар, соғлиқни сақлаш провайдерлари, давлат ташкилотлари ва ресторан тармоқлари оддий саволларга жавоб бериш, мижозларнинг фаоллигини ошириш[33], реклама қилиш ва улардан буюртма беришнинг қўшимча усулларини таклиф қилади[34]. Чатботлар қисқа сўров жавобларини тўплаш учун бозор тажрибасида ҳам қўлланади[35].
2017-йилги тадқиқотлар шуни кўрсатдики, компанияларнинг 4%и чатботлардан фойдаланган[36] 2016-йилги тадқиқотларга кўра, корхоналарнинг 80%и 2020-йилга келиб шундай бизнесга эга бўлишни ният қилганликларини айтишган[37].
Компаниянинг ички платформалари
Бошқа компаниялар мижозларни қўллаб-қувватлаш, Инсон ресурслари ёки ҳатто буюмлар интернети (ИоТ) лойиҳаларида қўллаяптилар. Хабар қилинишича, Оверстоcк.cом, биринчи навбатда, таътлини сўрашда оддий, аммо кўп вақт талаб қиладиган жараёнларни автоматлаштириш учун Мила номли чатботни ишга туширган[38]. Ллойдс Банкинг Гроуп, Роял Банк оф Сcотланд, Ренаулт ва Cитроëн каби бошқа йирик компаниялар энди биринчи алоқа нуқтасини таъминлаш учун одамлар билан алоқа марказлари ўрнига автоматлаштирилган онлайн ёрдамчилардан фойдаланмоқда[39]. Касалхоналар ва авиация ташкилотларида бўлгани каби йирик компанияларда ИТ архитекторлари ташкилотдаги билим ва тажрибани янада самаралироқ очиш ва алмашиш ҳамда эксперт хизмат кўрсатиш столлари жавобларидаги хатоларни сезиларли даражада камайтириш учун фойдаланиладиган ақлли чатботлар учун мос ёзувлар архитектурасини лойиҳалаштирмоқда[40].
Мижозларга хизмат кўрсатиш
Чатботлар мижозларга хизмат кўрсатишда муқобил манба сифатида қаралиши учун катта имкониятларга эга[41]. Кўпгина юқори технологияли банк ташкилотлари технологиядан мижозларига тезроқ ва арзонроқ ёрдам кўрсатиш учун чатботлар каби автоматлаштирилган сунъий интеллектга асосланган ечимларни мижозларга хизмат кўрсатиш тизимига интеграция қилишга интилмоқда. Хусусан, чатботлар одатда электрон почта, телефон ёки СМС каби бошқа алоқа воситалари ўрнини босувчи диалогни самарали ўтказиши мумкин. Банк соҳасида уларнинг асосий қўлланиши кўп бериладиган саволларга жавоб берадиган мижозларга тезкор хизмат кўрсатиш, транзаксияларни қўллаб-қувватлаш билан боғлиқ.
Чуқур о'рганиш усуллари чатбот иловаларига киритилиши мумкин, бу фойдаланувчилар ва мижозларга хизмат кўрсатиш агентлари ўртасидаги суҳбатларни, ижтимоий тармоқларда хариталаш имконини беради[42].
Бир қатор тадқиқотлар мижозларга хизмат кўрсатиш нархининг сезиларли даражада пасайиши ҳақида хабар беради, бу эса келгуси ўн йил ичида миллиардлаб доллар иқтисодий тежашга олиб келади[43]. 2019-йилда Гартнер 2021-йилга келиб, бутун дунё бўйлаб мижозларга хизмат кўрсатиш бўйича ўзаро алоқаларнинг 15 фоизи тўлиқ АИ томонидан бошқарилишини башорат қилган[44]. Жунипер Ресеарч томонидан 2019-йилда ўтказилган тадқиқот чатботъга асосланган ўзаро алоқалар натижасида чакана савдо кўрсаткичи 2023-йилга келиб 112 миллиард долларга етишини тахмин қилмоқда[45].
Соғлиқни сақлаш
Чатботлар соғлиқни сақлаш соҳасида ҳам пайдо бўлмоқда[46][47]. Тадқиқотлар шуни кўрсатдики, Қўшма Штатлардаги шифокорлар чатботлар шифокор учрашувларини режалаштириш, тиббий клиникаларни жойлаштириш ёки дори-дармонлар ҳақида маълумот бериш учун энг фойдали бўлишига ишонишади[48].
ЧатГПТ ГПТ чатботи скрининг ва эмлаш каби саломатликни мустаҳкамлаш ва касалликларнинг олдини олиш билан боғлиқ фойдаланувчи сўровларига жавоб бера олади[49]. WҳацАпп Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) билан ҳамкорликда фойдаланувчиларнинг CОВИД-19 бўйича саволларига жавоб берадиган чатбот хизматини яратди[50].
2020-йилда Ҳиндистон ҳукумати МйГов Cорона Ҳелпдеск [51] номли чатботни ишга туширди. Бот Wҳацапп орқали ишлади ва одамларга Коронавирус (CОВИД-19) пандемияси ҳақида маълумот олишга ёрдам берди[52][53].
Баъзи беморлар гуруҳлари ҳали ҳам чатботлардан фойдаланишни истамайдилар. Аралаш усуллар бўйича ўтказилган тадқиқот шуни кўрсатдики, одамлар технологик мураккабликни яхши тушунмасликлари, ҳамдардликнинг йўқлиги ва киберхавфсизлик билан боғлиқ хавотирлар туфайли соғлиғи учун чатботлардан фойдаланишда ҳали ҳам иккиланишади[54]. Таҳлил шуни кўрсатдики, 6%и соғлиқни сақлаш бўйича чатбот ҳақида эшитган ва 3%и ундан фойдаланиш тажрибасига эга бўлса, 67%и 12 ой ичида улардан фойдаланиш эҳтимоли бор деб ҳисобланган. Иштирокчиларнинг аксарияти саломатлик ҳақида умумий маълумот олиш (78%), тиббий қабулни брон қилиш (78%) ва маҳаллий соғлиқни сақлаш хизматларини қидириш (80%) учун соғлиқни сақлаш чатботидан фойдаланишади. Бироқ, соғлиқни сақлаш бўйича чатбот тиббий тестлар натижаларини излаш ва жинсий саломатлик каби мутахассислардан маслаҳат олиш учун камроқ мос деб қабул қилинди.
Сиёсат
Янги Зеландияда САМ чатботи — семантик таҳлил машинаси[55]нинг қисқартмаси (Тоучтеч’дан Ник Геррицен[56] томонидан яратилган) — ишлаб чиқилган. Машина ўз сиёсий фикрларини, иқлим ўзгариши, соғлиқни сақлаш ва таълим каби мавзуларда баҳам кўриш учун мўлжалланган. У Фаcебоок Мессенгер орқали одамлар билан гаплашади[57][58][59][60].
2022-йилда „Леадер Ларс“ ёки „Ледер Ларс“ чатботи Дания парламент сайловларида иштирок этиш учун Синтетик партияга номзод қилиб кўрсатилди[61] ва компютер Ларс рассомлар жамоаси томонидан қурилган[62]. Раҳбар Ларс аввалги виртуал сиёсатчилардан сиёсий партияни бошқариши ва ўзини обектив номзод сифатида кўрсатмаслиги билан ажралиб турарди[63]. Ушбу чатбот бутун дунё бўйлаб фойдаланувчилар билан сиёсат бўйича танқидий мунозаралар олиб борди[64].
Ҳиндистонда штат ҳукумати ўзининг Аапле Саркар платформаси учун давлат хизматларига оид маълумотлар билан суҳбатлашиш имконини берадиган[65][66] чатботни ишга туширди[67].
Ҳукумат
Чатботлардан ҳукумат идораларининг турли даражаларида, жумладан, маҳаллий, миллий ва минтақавий контекстларда фойдаланилган. Чатботлар фуқаролик ва иммиграция, суд маъмуриятлари, молиявий ёрдам ва муҳожирларнинг ҳуқуқлари бўйича сўровлар каби хизматларни тақдим этиш учун ишлатилади. Масалан, ЭММА АҚШда фуқаролик ва иммиграция хизматлари бўйича ҳар ой 500 000 дан ортиқ сўровларга жавоб беради[68].
Ўйинчоқлар
Чатботлар ўйинчоқлар каби ҳисоблаш учун мўлжалланмаган қурилмаларга ҳам киритилган[69].
Ҳелло Барбиэ — бу қўғирчоқнинг Интернетга уланган версияси бўлиб, у ТойТалк компанияси томонидан тақдим этилган чатботдан фойдаланади[70].
Менинг дўстим Кайла қўғирчоғи 18 дюймли (46 см) қўғирчоқлар қатори сифатида сотилган бўлиб, у боланинг нутқини таниб олиш ва суҳбатлашиш учун Андроид ёки иОС мобил иловаси билан биргаликда нутқни аниқлаш технологиясидан фойдаланади. Ҳелло Барбиэ қўғирчоғи каби, у қўғирчоқнинг Блуэтоотҳ стекидаги заифликлар ва боланинг нутқидан тўпланган маълумотлардан фойдаланиши туфайли баҳс-мунозараларга сабаб бўлди.
ИБМнинг Wацон компютери CогниТойс[69] каби компаниялар учун чатботга асосланган ўқув ўйинчоқлари учун асос сифатида ишлатилган, таълим мақсадларида болалар билан мулоқот қилиш учун мўлжалланган[71].
Хавфли жиҳатлари
Зарарли чатботлар тез-тез инсон хатти-ҳаракати ва суҳбатларига тақлид қилиш орқали суҳбат хоналарини спам ва рекламалар билан тўлдириш ёки одамларни банк ҳисоб рақамлари каби шахсий маълумотларни ошкор қилиш учун ишлатилади. Улар одатда Яҳоо! Мессенгер, Wиндоwс Ливе Мессенгер, АОЛ Инстант Мессенгер ва бошқа тезкор хабар алмашиш протоколларидан фойдаланади. Танишувлар хизмати веб-сайтида сохта шахсий рекламада фойдаланилган чатбот ҳақида ҳам эълон қилинган ҳисобот мавжуд[72].
Тай, олдинги маълумотлардан ўрганиш учун мўлжалланган сунъий интеллект чатботи Тwиттерда интернет троллари томонидан нишонга олингани сабабли катта баҳс-мунозараларга сабаб бўлди. Ишга туширилганидан кўп ўтмай, ботдан фойдаланилди ва „Ортимдан такрорла“ функсияси билан у Тwиттер фойдаланувчиларига ирқчилик, сексист ва баҳсли жавобларни чиқаришни бошлади[73]. Бу шуни кўрсатадики, бот тажрибадан самарали ўрганган бўлса-да, нотўғри фойдаланишнинг олдини олиш учун тегишли ҳимоя ўрнатилмаган[74].
Маълумотлар хавфсизлиги
Ма'лумотлар хавфсизлиги чатбот технологияларининг асосий муаммоларидан биридир. Хавфсизлик таҳдидлари ва тизим заифликлари кўпинча ёмон ниятли фойдаланувчилар томонидан фойдаланиладиган заиф томонлардир. Чатботларни ўқитиш ва ривожлантириш учун жуда қимматли бўлган фойдаланувчи маълумотлари ва ўтмишдаги ёзишмаларни сақлаш ҳам хавфсизликка таҳдидларни келтириб чиқариши мумкин[75] . Агар учинчи томон иловалари эгалари фойдаланувчи маълумотларига нисбатан чатботникидан фарқ қиладиган сиёсатларга эга бўлса, учинчи томон тармоқларида ишлайдиган чатботлар турли хил хавфсизлик муаммоларига дуч келиши мумкин[75]. Хавфсизлик таҳдидларини ҳимоя механизмларини киритиш орқали камайтириш ёки олдини олиш мумкин. Фойдаланувчининг аутентификацияси, чатнинг охиригача шифрланиши ва ўз-ўзини йўқ қилувчи хабарлар хавфсизликка потенциал таҳдидларга қарши туриш учун самарали ечимлардир[75].
Чатботларнинг чекловлари
Чатботларни яратиш ва жорий этиш ҳали ҳам сунъий интеллект ва машинани о'рганиш билан боғлиқ бўлган ривожланаётган соҳадир, шунинг учун тақдим этилган ечимлар аниқ афзалликларга эга бўлса-да, функсионаллик ва фойдаланиш ҳолатлари бўйича баъзи муҳим чекловларга эга. Бироқ, бу вақт ўтиши билан ўзгариб бормоқда.
Энг кенг тарқалган чекловлар қуйида келтирилган[76]:
- Кириш/чиқиш маълумотлар базаси ўзгармас ва чекланган бўлгани учун чатботларга сақланмаган савол берилганда, жавоб беролмай қолиши мумкин.
- Чатботнинг самарадорлиги кўп жиҳатдан тилни қайта ишлашга боғлиқ ва аксент ва хатолар каби қоидабузарликлар туфайли чекланишлар мавжуд.
- Чатботлар бир вақтнинг ўзида бир нечта саволлар билан ишлай олмайдилар ва шунинг учун суҳбатлашиш имкониятлари чекланган[76].
- Чатботлар ўқитиш учун катта ҳажмдаги суҳбат маълумотларини талаб қилади. Фойдаланувчи киритган маълумотлар асосида сўзма-сўз янги жавобларни яратиш учун чуқур ўрганиш алгоритмларига асосланган генератив моделлар одатда табиий тилдаги ибораларнинг катта маълумотлар тўпламида ўрганилади[3].
- Чатботлар фойдаланувчи билан мавзу бўйича олдинга ва орқага бориши керак бўлган чизиқли бўлмаган суҳбатларни бошқаришда қийналади[77].
Чатботлар ва ишлар
Чатботлар корхоналарда тобора кўпроқ мавжуд ва кўпинча маҳоратга асосланган билимларни талаб қилмайдиган вазифаларни автоматлаштириш учун ишлатилади. Хабар алмашиш иловалари ва телефон қўнғироқлари орқали мижозларга хизмат кўрсатиш билан бирга, чатботларни жойлаштириш ташкилотларга сармоядан аниқ даромад келтирадиган ҳолатлар сони ортиб бормоқда. Cалл-марказ ходимлари, айниқса, сунъий интеллект томонидан бошқариладиган чатботлар томонидан ишларидан айрилиб қолишлари мумкин[78].
Чатбот ишлари
Чатбот дастурчилари мижозларга хизмат кўрсатиш ёки бошқа алоқа жараёнларини автоматлаштирадиган иловаларни яратади ва уларга хизмат кўрсатади. Уларнинг вазифалари керак бўлганда кодни кўриб чиқиш ва соддалаштиришни ўз ичига олади. Улар, компанияларга ўз операцияларида ботларни қўллашда ёрдам бериши мумкин.
Форрестер томонидан ўтказилган тадқиқот (2017-йил июн) 2019-йилга келиб барча иш ўринларининг 25 фоизи сунъий интеллект технологиялари таъсирида бўлишини башорат қилган[79].
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Маулдин, Мичаэл (1994), „ЧаттерБоц, ТинйМудс, анд тҳе Туринг Тест: Энтеринг тҳе Лоэбнер Призе Cомпетитион“, Проcеэдингс оф тҳе Элевентҳ Натионал Cонференcе он Артифиcиал Интеллигенcе, АААИ Пресс, 13 Деcембер 2007да асл нусхадан архивланди, қаралди: 5 Марч 2008
- ↑ „Wҳат ис а чатбот?“. течтаргет.cом. 2010-йил 2-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 30-январ.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Cалдарини, Гуэндалина; Жаф, Сардар; МcГаррй, Кеннетҳ (2022). "А Литературе Сурвей оф Реcент Адванcес ин Чатбоц". Информатион (МДПИ) 13 (1): 41. дои:10.3390/инфо13010041.
- ↑ Адамопоулоу, Элени; Моуссиадес, Лефтерис (2020). "Чатбоц: Ҳисторй, течнологй, анд апплиcатионс". Мачине Леарнинг wитҳ Апплиcатионс 2: 100006. дои:10.1016/ж.млwа.2020.100006.
- ↑ Ҳу, Крйстал. „ЧатГПТ сец реcорд фор фастест-гроwинг усер басе - аналйст ноте“ (2023-йил 2-феврал).
- ↑ Ҳинес, Кристи „Ҳисторй Оф ЧатГПТ: А Тимелине Оф Тҳе Метеориc Рисе Оф Генеративе АИ Чатбоц“ (эн). Сеарч Энгине Жоурнал (2023-йил 4-июн). Қаралди: 2023-йил 17-ноябр.
- ↑ „ЧатГПТ вс. Бинг вс. Гоогле Бард: Wҳич АИ ис тҳе Мост Ҳелпфул?“.
- ↑ „2017 Мессенгер Бот Ландсcапе, а Публиc Спреадшеэт Гатҳеринг 1000+ Мессенгер Боц“ (2017-йил 3-май). 2019-йил 2-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 1-феврал.
- ↑ Туринг, Алан (1950), „Cомпутинг Мачинерй анд Интеллигенcе“, Минд, 59 (236): 433–460, дои:10.1093/минд/лих.236.433
- ↑ 10,0 10,1 Wеизенбаум, Жосепҳ (Жануарй 1966), „ЭЛИЗА – А Cомпутер Програм Фор тҳе Студй оф Натурал Лангуаге Cоммуниcатион Бетwеэн Ман Анд Мачине“, Cоммуниcатионс оф тҳе АCМ, 9 (1): 36–45, дои:10.1145/365153.365168
- ↑ Гüзелдере, Гüвен; Франчи, Стефано (24 Жулй 1995), „Cонструcтионс оф тҳе Минд“, Станфорд Ҳуманитиэс Ревиэw, СЕҲР, Станфорд Университй, 4 (2), 11 Жулй 2007да асл нусхадан архивланди, қаралди: 5 Марч 2008
- ↑ Cомпутер Ҳисторй Мусеум (2006), „Интернет Ҳисторй – 1970'с“, Эхҳибиц, Cомпутер Ҳисторй Мусеум, 21 Фебруарй 2008да асл нусхадан архивланди, қаралди: 5 Марч 2008
- ↑ Сондҳеим, Алан Ж (1997), <неттиме> Импортант Доcуменц фром тҳе Эарлй Интернет (1972), неттиме.орг, 13 Жуне 2008да асл нусхадан архивланди, қаралди: 5 Марч 2008
- ↑ Нетwорк Wоркинг Гроуп (1973), „РФC 439, ПАРРЙ Энcоунтерс тҳе ДОCТОР“, Интернет Энгинеэринг Таск Форcе, Интернет Соcиэтй, дои:10.17487/РФC0439, 20 Фебруарй 2008да асл нусхадан архивланди, қаралди: 5 Марч 2008 – Трансcрипт оф а сессион бетwеэн Паррй анд Элиза. (Тҳис ис нот тҳе диалогуэ фром тҳе ИCCC, wҳич тоок плаcе 24–26 Оcтобер 1972, wҳереас тҳис сессион ис фром 18 Септембер 1972.)
- ↑ Тҳе Полиcеманъс Беард ис Ҳалф Cонструcтед (Wайбаcк Мачине сайтида 4 Фебруарй 2010 санасида архивланган). эверйтҳинг2.cом. 13 Новембер 1999
- ↑ Колоднер, Жанет Л. Меморй организатион фор натурал лангуаге дата-басе инқуирй. Адванcед Ресеарч Прожеcц Агенcй, 1978.
- ↑ 17,0 17,1 Колоднер, Жанет Л. (1 Оcтобер 1983). "Маинтаининг организатион ин а дйнамиc лонг-терм меморй" (эн). Cогнитиве Сcиэнcе 7 (4): 243–280. дои:10.1016/С0364-0213(83)80001-9. ИССН 0364-0213. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/cогнитиве-сcиэнcе_оcтобер-деcембер-1983_7_4/паге/243.
- ↑ Деннетт, Даниэл C. (2004), Теусчер, Чристоф (муҳ.), „Cан Мачинес Тҳинк?“, Алан Туринг: Лифе анд Легаcй оф а Греат Тҳинкер (инглизча), Берлин, Ҳеиделберг: Спрингер, 295–316-бет, дои:10.1007/978-3-662-05642-4_12, ИСБН 978-3-662-05642-4, қаралди: 23 Жулй 2023
- ↑ „Чат Робоц Симиулате Пеопле“ (2015-йил 11-октябр).
- ↑ „Wҳат ис ЧатГПТ? - МагиcБуддй“. МагиcБуддй (2023). 2023-йил 1-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 1-август.
- ↑ Луо, Ренқиан; Сун, Лиаи; Хиа, Йингcе; Қин, Тао; Зҳанг, Шенг; Поон, Ҳоифунг; Лиу, Тиэ-Ян (2022). "БиоГПТ: генеративе пре-траинед трансформер фор биомедиcал техт генератион анд мининг". Бриэф Биоинформ 23 (6). дои:10.1093/биб/ббаc409. ПМИД 36156661.
- ↑ Бастиан, Маттҳиас. „БиоГПТ ис а Миcрософт лангуаге модел траинед фор биомедиcал таскс“. Тҳе Деcодер (2023-йил 29-январ). 2023-йил 7-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 7-феврал.
- ↑ Новет, Жордан „Амазон анноунcес Қ, ан АИ чатбот фор бусинессес“ (эн). CНБC (2023-йил 28-ноябр). Қаралди: 2023-йил 28-ноябр.
- ↑ „ДБпедиа Чатбот“. чат.дбпедиа.орг. 2019-йил 8-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 9-сентябр.
- ↑ „Меэт тҳе ДБпедиа Чатбот | ДБпедиа“. wики.дбпедиа.орг (2018-йил 22-август). 2019-йил 2-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 2-сентябр.
- ↑ „Меэт тҳе ДБпедиа Чатбот“. дбпедиа.орг (2018-йил 22-август). 2019-йил 2-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 2-сентябр.
- ↑ Беавер, Лауриэ. „Тҳе Чатбоц Эхплаинер“. БИ Интеллигенcе (2016-йил 1-июл). 2019-йил 3-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 4-ноябр.
- ↑ „Фаcебоок Мессенгер Ҳиц 100,000 боц“ (2017-йил 18-апрел). 2017-йил 22-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 22-сентябр.
- ↑ „КЛМ cлаимс аирлине фирст wитҳ WҳацАпп Бусинесс Платформ“. www.пҳоcусwире.cом. 2020-йил 5-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 12-декабр.
- ↑ Форбес Стафф. „Аэромéхиcо те атендерá пор WҳацАпп дуранте 2018“ (2017-йил 26-октябр). 2018-йил 2-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 2-июл.
- ↑ „Подрáс ҳаcер 'чеcк ин' й cонсултар ту вуэло cон Аэромéхиcо а травéс де WҳацАпп“ (2017-йил 27-октябр). 2018-йил 10-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 2-июл.
- ↑ „Буилдинг фор Пеопле, анд Ноw Бусинессес“. WҳацАпп.cом. 2018-йил 9-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 2-июл.
- ↑ „Ше ис тҳе cомпанй'с мост эффеcтиве эмплоеэ“. Нордеа Неwс (2017-йил 1-сентябр). 2023-йил 23-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 23-март.
- ↑ „Беттер белиэве тҳе бот боом ис блоwинг уп биг фор Б2Б, Б2C бусинессес“. ВентуреБеат (2016-йил 24-июл). 2017-йил 3-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 30-август.
- ↑ Дандапани, Арундати „Редесигнинг Cонверсатионс wитҳ Артифиcиал Интеллигенcе (Чаптер 11)“, . Тҳе Эссентиал Роле оф Лангуаге ин Сурвей Ресеарч. РТИ Пресс, 30 Април 2020 — 221–230-бет. ДОИ:10.3768/ртипресс.бк.0023.2004. ИСБН 978-1-934831-24-3.
- ↑ Cапан, Фарук. „Тҳе АИ Револутион ис Ундерwай!“. www.ПМ360онлине.cом (2017-йил 18-октябр). 2018-йил 8-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 7-март.
- ↑ „80% оф бусинессес wант чатбоц бй 2020“. Бусинесс Инсидер (2016-йил 15-декабр). 2018-йил 8-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 7-март.
- ↑ Греэнфиэлд, Ребеccа. „Чатбоц Аре Ёур Неwест, Думбест Cо-Wоркерс“ (2016-йил 5-май). 2017-йил 6-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 6-март.
- ↑ „Фаcебоок опенс иц Мессенгер платформ то чатбоц“ (2016-йил 12-апрел). 2017-йил 23-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 22-июн.
- ↑ „Чатбот Референcе Арчитеcтуре“ (2019-йил 1-январ). 2019-йил 15-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 14-январ.
- ↑ Фøлстад, Асбжøрн; Нордҳеим, Cеcилиэ Бертинуссен; Бжøркли, Cато Алехандер (2018). Бодрунова, Светлана С.. эд. "Wҳат Макес Усерс Труст а Чатбот фор Cустомер Сервиcе? Ан Эхплораторй Интервиэw Студй" (эн). Интернет Сcиэнcе (Чам: Спрингер Интернатионал Публишинг): 194–208. дои:10.1007/978-3-030-01437-7_16. ИСБН 978-3-030-01437-7. ҳттпс://линк.спрингер.cом/чаптер/10.1007/978-3-030-01437-7_16.
- ↑ Ху, Анбанг; Лиу, Зҳе; Гуо, Юфан; Синҳа, Вибҳа; Аккиражу, Рама (2017-05-02). "А Неw Чатбот фор Cустомер Сервиcе он Соcиал Медиа". Проcеэдингс оф тҳе 2017 CҲИ Cонференcе он Ҳуман Фаcторс ин Cомпутинг Сйстемс. CҲИ '17 (Неw Ёрк, НЙ, УСА: Ассоcиатион фор Cомпутинг Мачинерй): 3506–3510. дои:10.1145/3025453.3025496. ИСБН 978-1-4503-4655-9. ҳттпс://дои.орг/10.1145/3025453.3025496.
- ↑ Ҳингражиа, Мирант. „Ҳоw Чатбоц аре Трансформинг Wалл Стреэт анд Маин Стреэт Банкс?“. Марутитеч. 2019-йил 1-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 1-апрел.
- ↑ „Ҳоw то Манаге Cустомер Сервиcе Течнологй Инноватион“. www.гартнер.cом. 2019-йил 11-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 2-январ.
- ↑ Смитҳ, Сам. „Чатбот Интераcтионс то Реач 22 Биллион бй 2023, ас АС АИ Офферс Cомпеллинг Неw Энгагемент Солутионс“. Жунипер Ресеарч (2019-йил 8-май). 2020-йил 2-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 2-январ.
- ↑ Ларсон, Селена „Баиду ис брингинг АИ чатбоц то ҳеалтҳcаре“. CНН Моней (2016-йил 11-октябр). 2020-йил 3-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 3-январ.
- ↑ „АИ чатбоц ҳаве а футуре ин ҳеалтҳcаре, wитҳ cавеац“. АИ ин Ҳеалтҳcаре. 2023-йил 23-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 17-сентябр.
- ↑ Паланиcа, Адам; Фласчнер, Петер; Тҳоммандрам, Анирудҳ; Ли, Мичаэл; Фоссат, Ян (3 Жануарй 2019). "Пҳйсиcианс' Перcептионс оф Чатбоц ин Ҳеалтҳ Cаре: Cросс-Сеcтионал Wеб-Басед Сурвей". Жоурнал оф Медиcал Интернет Ресеарч 21 (4): э12887. дои:10.2196/12887. ПМИД 30950796.
- ↑ Бисwас, Сом С. (2023-05-01). "Роле оф Чат ГПТ ин Публиc Ҳеалтҳ" (эн). Анналс оф Биомедиcал Энгинеэринг 51 (5): 868–869. дои:10.1007/с10439-023-03172-7. ИССН 1573-9686. ҳттпс://дои.орг/10.1007/с10439-023-03172-7.
- ↑ Аҳаскар, Абҳижит „Ҳоw WҳацАпп чатбоц аре ҳелпинг ин тҳе фигҳт агаинст Cовид-19“. Минт (2020-йил 27-март). 2020-йил 23-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 23-июл.
- ↑ „Индиа'с Cоронавирус Чатбот он WҳацАпп Cроссес 1.7 Cроре Усерс ин 10 Дайс“. НДТВ Гадгец 360 (2020-йил 1-апрел). 2020-йил 21-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 23-июл.
- ↑ Куруп, Ражеш „CОВИД-19: Говт оф Индиа лаунчес а WҳацАпп чатбот“. Бусинесс Лине (2020-йил 21-март). 2020-йил 23-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 23-июл.
- ↑ „Ин фоcус: Мумбаи-басед Ҳаптик wҳич девелопед Индиа'с оффиcиал WҳацАпп чатбот фор Cовид-19“. Ҳиндустан Тимес (2020-йил 7-апрел). 2020-йил 23-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 23-июл.
- ↑ Надарзйнски, Том; Милес, Оливер; Cоwиэ, Аимеэ; Ридге, Дамиэн (1 Жануарй 2019). "Аccептабилитй оф артифиcиал интеллигенcе (АИ)-лед чатбот сервиcес ин ҳеалтҳcаре: А михед-метҳодс студй". Дигитал Ҳеалтҳ 5: 2055207619871808. дои:10.1177/2055207619871808. ПМИД 31467682.
- ↑ „Сам, тҳе виртуал политиcиан“. Туиа Инноватион. 2019-йил 1-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 9-сентябр.
- ↑ Wеллингтон, Виcториа Университй оф „Меэт тҳе wорлд'с фирст виртуал политиcиан“. Виcториа Университй оф Wеллингтон (2017-йил 15-декабр). 2020-йил 3-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 3-январ.
- ↑ Wагнер, Мег „Тҳис виртуал политиcиан wанц то рун фор оффиcе“. CНН (2017-йил 23-ноябр). 2019-йил 1-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 9-сентябр.
- ↑ „Талк wитҳ тҳе фирст-эвер робот политиcиан он Фаcебоок Мессенгер“. Энгадгет (2017-йил 25-ноябр). 2019-йил 4-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 9-сентябр.
- ↑ Пракаш, Абишур „АИ-Политиcианс: А Револутион Ин Политиcс“. Медиум (2018-йил 8-август). 2019-йил 10-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 1-сентябр.
- ↑ „САМ wебсите“. 2021-йил 11-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 23-май.
- ↑ Стернберг, Сараҳ. „Данскере вил инд пå ден политиске сcене мед кунстиг интеллигенс“ (2022-йил 20-июн). 2022-йил 20-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 20-июн.
- ↑ Диwакар, Амар. „Cан ан АИ-лед Даниш партй ушер ин ан аге оф алгоритҳмиc политиcс?“ (2022-йил 22-август). 2022-йил 22-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 22-август.
- ↑ Хианг, Члоэ. „Тҳис Даниш Политиcал Партй Ис Лед бй ан АИ“ (2022-йил 13-октябр). 2022-йил 13-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 13-октябр.
- ↑ Ҳеаринг, Алиcе „А.И. чатбот ис леадинг а Даниш политиcал партй анд сеттинг иц полиcиэс. Ноw усерс аре гриллинг ит фор иц станcе он политиcал ландминес“. Фортуне (2022-йил 14-октябр). 2022-йил 22-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 8-декабр.
- ↑ „Говернмент оф Маҳараштра лаунчес Аапле Саркар чатбот wитҳ Ҳаптик“. Тҳе Эcономиc Тимес. 2020-йил 16-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 23-июл.
- ↑ Аггарwал, Варун „Маҳараштра лаунчес Аапле Саркар чатбот“. Бусинесс Лине (2019-йил 5-март). 2020-йил 23-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 23-июл.
- ↑ „Маҳараштра говернмент лаунчес Аапле Саркар чатбот то провиде инфо он 1,400 публиc сервиcес“. CНБC ТВ18 (2019-йил 5-март). 2020-йил 23-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 23-июл.
- ↑ Сажани Сенадҳеэра, эт ал. (2024) Ундерстандинг Чатбот Адоптион ин Лоcал Говернменц: А Ревиэw анд Фрамеwорк, Жоурнал оф Урбан Течнологй, ДОИ: 10.1080/10630732.2023.2297665
- ↑ 69,0 69,1 Амй „Cонверсатионал Тойс – Тҳе Латест Тренд ин Спеэч Течнологй“. Виртуал Агент Чат (2015-йил 23-феврал). 2018-йил 21-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 11-август.
- ↑ Нагй, Эвиэ „Усинг Той-талк Течнологй, Неw Ҳелло Барбиэ Wилл Ҳаве Реал Cонверсатионс Wитҳ Кидс“. Фаст Cомпанй (2015-йил 13-феврал). 2015-йил 15-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 18-март.
- ↑ Такаҳаши, Деан „Элементал'с смарт cоннеcтед той тапс ИБМ'с Wацон суперcомпутер фор иц браинс“. Вентуре Беат (2015-йил 23-феврал). 2015-йил 20-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 15-май.
- ↑ Эпстеин, Роберт. „Фром Руссиа Wитҳ Лове: Ҳоw И гот фоолед (анд сомеwҳат ҳумилиатед) бй а cомпутер“. Сcиэнтифиc Америcан: Минд 16–17 (2007-йил 1-октябр). 2010-йил 19-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 9-декабр. Псйчологист Роберт Эпстеин репорц ҳоw ҳе wас инитиаллй фоолед бй а чаттербот посинг ас ан аттраcтиве гирл ин а персонал ад ҳе ансwеред он а датинг wебсите. Ин тҳе ад, тҳе гирл портраед ҳерселф ас беинг ин Соутҳерн Cалифорниа анд тҳен соон ревеалед, ин поор Энглиш, тҳат ше wас аcтуаллй ин Руссиа. Ҳе беcаме суспиcиоус афтер а cоупле оф монтҳс оф эмаил эхчангес, сент ҳер ан эмаил тест оф гиббериш, анд ше стилл реплиэд ин генерал термс. Тҳе датинг wебсите ис нот намед.
- ↑ Нефф, Гина; Нагй, Петер (2016-10-12). "Аутоматион, Алгоритҳмс, анд Политиcс| Талкинг то Боц: Сймбиотиc Агенcй анд тҳе Cасе оф Тай" (эн). Интернатионал Жоурнал оф Cоммуниcатион 10 (0): 17. ИССН 1932-8036. ҳттпс://ижоc.орг/индех.пҳп/ижоc/артиcле/виэw/6277.
- ↑ Бирд, Жордан Ж.; Экарт, Анико; Фариа, Диэго Р. „Леарнинг фром Интераcтион: Ан Интеллигент Нетwоркед-Басед Ҳуман-Бот анд Бот-Бот Чатбот Сйстем“, . Адванcес ин Cомпутатионал Интеллигенcе Сйстемс, 1ст, Адванcес ин Интеллигент Сйстемс анд Cомпутинг, Ноттингҳам, УК: Спрингер, Жуне 2018 — 179–190-бет. ДОИ:10.1007/978-3-319-97982-3_15. ИСБН 978-3-319-97982-3.
- ↑ 75,0 75,1 75,2 Ҳасал, Мартин; Ноwаковá, Жана; Аҳмед Сагҳаир, Кҳалифа; Абдулла, Ҳуссам; Снášэл, Вácлав; Огиэла, Лидиа (2021-10-10). "Чатбоц: Сеcуритй, приваcй, дата протеcтион, анд соcиал аспеcц" (эн). Cонcурренcй анд Cомпутатион: Праcтиcе анд Эхпериэнcе 33 (19). дои:10.1002/cпе.6426. ИССН 1532-0626. ҳттпс://онлинелибрарй.wилей.cом/дои/10.1002/cпе.6426.
- ↑ 76,0 76,1 Мароус, Жим. „Меэт 11 оф тҳе Мост Интерестинг Чатбоц ин Банкинг“ (2018-йил 14-март). 2019-йил 1-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 1-апрел.
- ↑ Грудин, Жонатҳан; Жаcқуэс, Ричард (2019), „Чатбоц, Ҳумбоц, анд тҳе Қуэст фор Артифиcиал Генерал Интеллигенcе“, Проcеэдингс оф тҳе 2019 CҲИ Cонференcе он Ҳуман Фаcторс ин Cомпутинг Сйстемс – CҲИ '19, АCМ CҲИ 2020, 209–219-бет, дои:10.1145/3290605.3300439, ИСБН 978-1-4503-5970-2
- ↑ „Ҳоw талкинг мачинес аре такинг cалл cентер жобс“. ББC Неwс (2018-йил 23-август). 2019-йил 1-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 1-апрел.
- ↑ „Ҳоw чатбоц аре киллинг жобс (анд cреатинг неw онес)“ (2017-йил 18-июн). 2019-йил 1-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 1-апрел.
- Сеарле, Жоҳн (1980), „Миндс, Браинс анд Програмс“, Беҳавиорал анд Браин Сcиэнcес, 3 (3): 417–457, дои:10.1017/С0140525Х00005756
- Шеват, Амир. Десигнинг боц: Cреатинг cонверсатионал эхпериэнcес, Фирст, Себастопол, CА: О'Реиллй Медиа, 2017. ИСБН 978-1-4919-7482-7. ОCЛC 962125282.
Ҳаволалар
Викиомборда „Чатбот“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.