Checkpoint Charlie



Чеcкпоинт Чарлиэ (инглизча: Чеcкпоинт Чарлиэ, Чарли назорат пункти, C назорат пункти) Берлиндаги Фридрихштрассе кўчасида жойлашган чегара назорат пункти бо'либ, шаҳар Берлин девори томонидан иккига бо'линганидан кейин бунёд этилган. НАТО АҚШ Қуролли Кучларидаги уюшмаларга о'хшаб, о'з назорат пунктлари номларида лотин алифбоси ҳарфларидан кенг фойдаланган:
- Ҳелмстедт - Мариэнборн яқинидаги "А" (Алфа) назорат пункти - Г'арбий Германиядан Шарқий Германияга о'тиш учун;
- Дреwитз-Поцдамдаги "Б" (Браво) назорат пункти - Г'арбий Берлиндан ГДРга о'тиш ва ГДРдан Г'арбий Берлинга о'тиш учун;
- Фридрихстрасседаги "C" (Чарли) назорат пункти - Г'арбдан Шарқий Берлинга о'тиш учун.
Ушбу о'тиш жойи Иттифоқ қо'шинлари учун мо'лжалланганлиги сабабли, 1961-йил октябр ойида Фридрихштрассе назорат пункти "танклар то'қнашуви" деб ном олган воқеа жойига айланган. СССР ва АҚШ о'ртасидаги қарама-қаршиликлар рамзига айланган Чарли назорат пункти Берлиндаги энг машҳур назорат пункти ҳисобланади[1].
C назорат пунктида ГДРдан Г'арбий Берлинга қочишга уринишлар билан бог'лиқ драматик воқеалар содир бо'лган. 1962-йил 17-августда Г'арбликлар кўз олдида Питер Фехтер қон ё'қотишдан вафот этган. Полициячи Буркҳард Ниэринг 1974-йилда паспорт назорати ходимини гаровга олган ва қочишга уринаётганда о'лдирилган. 1986-йил 29-августда ГДРнинг учта фуқароси самосвалда чегара истеҳкомларини енгиб о'тишга муваффақ бо'лган. Чарли назорат пункти орқали со'нгги қочқин 1989-йил 18-августда о'з қизи билан чегарани иттифоқчи автомобил юкхонасида кесиб о'тган Ханс-Питер Спицнер бўлишган[2].
Текширув пункти 1990-йил 22-июнда ГДР ва Германия Федератив Республикасини бирлаштириш жараёни қизг'ин паллага кирган пайтда тантанали равишда ёпилган.
Чарли назорат пунктида жойлашган Берлин девори музейи ташриф буюрувчиларга Совуқ уруш, ГДР тоталитар режими ва Шарқий немисларнинг ГДРдан Германия Федератив Республикасига қочишга уринишлари ҳақида ҳикоя қилиб туради.
Ўтказиш пункти рўпарасида чегарачиларнинг ҳарбий кийимдаги улкан суратлари акс этган икки томонлама плакат осилган. Плакатнинг бир томонида америкалик аскар, иккинчи томонида совет аскар тасвирланган. Ко'п йиллар о'тгач, уларнинг исмлари ма'лум бо'лган: америкалик ҳарбий оркестрда хизмат қилган Жефф Харпер ва Германиядаги Совет қо'шинлари гуруҳининг 6-алоҳида гвардия моторли милтиқ бригадасида хизмат қилган Алексей Ситников.
Оммавий маданиятда
- Совуқ уруш давридаги турли жосуслик романларида, масалан, "Шпион пришедший с холода" ва "Бомба для председателя" каби романларида бир неча бор тасвирланган.
- 1983-йилда "Саккизоёқ" филмида Жеймс Бонд ( Рожер Мур о'йнаган) Чарли назорат пункти орқали Г'арбий Берлиндан Шарқий Берлинга саёҳат қилади.
- 2015-йилда "У.Н.C.Л.Э. агенти" филмида. "Наполеон Соло ( Генри Кавилл о'йнаган) Чарли назорат пункти орқали Г'арбий Берлиндан Шарқий Берлинга саёҳат қилган.
- Cалл оф Дутй: Блаcк Опс мултиплаерида Берлин девори харитаси мавжуд бо'либ, у ерда ҳаракат Чарли назорат пунктида содир бо'лади.
- 2015-йилда суратга олинган “Шпионский мост” филмида Фредерик Праёр (Уилл Рожерс ўйнаган) Чарли назорат пунктига олиб кетилади ва совет разведкачиси Рудолф Абелни америкалик учувчи Френсис Гари Пауэрсга алмаштиришдан олдин Шарқий Германия расмийлари томонидан қўйиб юборилади.
- 2023-йил 10-ноябрда россиялик реперлар Андрей Замай ва Рудбой худди шу номдаги “КПП Чарли” видеосини[сайт ишламайди] чиқаришган.

Манбалар
- ↑ „Бывший КПП на ул. Фридрихштрассе (Фриэдричстраßэ) — «Чекпойнт Чарли» (Чеcкпоинт Чарлиэ)“. 2007-йил 29-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 30-июн.
- ↑ Яппарова Л. Портрет «советского солдата» на берлинском чек-пойнте «Чарли» стал одним из символов холодной войны «Медуза» нашла этого солдата и выяснила, как сложилась его жизнь (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-11-22 санасида архивланган). // Медуза, 9 ноября 2020