Ziyosfera

Sheptitskiy (shahar): Versiyalar orasidagi farq

UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Sheptitskiy (shahar)]]
{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi                = Sheptitskiy <!-- at least one of the first two fields must be filled in -->
| asl nomi            = {{lang|uk|Шептицький}}
| mavqe                = City
| tasvir              = {{Photomontage|position=center
| photo1a                      = Костел Св.Духа3.jpg
| photo2a                      = CzerwonogrodPalacPotockich.JPG
| photo2b                      = Храм Св.Йосафата.jpg
| photo3a                      = Панорама монастиря Юра. Червоноград.jpg
  | size                      = 270
  | spacing                    = 2
  | color                      = #FFFFFF
  | border                    = 0
  }}
| bayroq              = Flag of Chervonohrad.svg
| gerb                = Coat of Arms of Chervonohrad.svg
| asos solingan        = 1692
| aholi                = 65,180
| sanalgan yil        = 2021
| vaqt mintaqasi      = [[Eastern European Time|EET]]
| sayt                =
}}
'''Sheptitskiy''' ({{Lang-uk|Шептицький}}, pronounced [t͡ʃerwonoˈɦrɑd]; sobiq [[Polyak tili|polyak]] nomi: ''Krystynopol'', {{Lang-uk|Кристинопіль|'Krystynopil'}}) — konchilik shaharlari va [[Ukraina]] gʻarbidagi [[Lvov viloyati]]ning Sheptitskiy tumanining maʼmuriy markazi. Unda Ukrainaning aholi punkitlaridan biri boʻlgan Sheptitskiy shahar aholi punkitida ma'muriyati joylashgan<ref name="admreform_2020_chervonohrad">{{Veb manbasi|sarlavha=Червоноградская городская громада|url=https://gromada.info/ru/obschina/chervonograd/|nashriyot=Портал об'єднаних громад України|til=ru|qaralgan sana=2022-11-25|arxivsana=2022-11-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221127122039/https://gromada.info/ru/obschina/chervonograd/}}</ref>. Sheptitskiy taxminan [[Lvov]]dan shimoliy 62&nbsp;km, Sokaldan 7&nbsp;km, shimoli-sharqda 28&nbsp;km joylashgan. Shahrida 60,000 kishi istiqomat qiladi.
 
== Tarixi ==
[[Fayl:Палац_Потоцьких..JPG|thumb|Potokki saroyi]]
[[Fayl:Василіянський_монастир_.Нічне.JPG|thumb|Sheptitskiydagi Baziliya monastiri]]
Shahar 1692-yilda tashkil etilgan. 1772-yilgacha Gabsburglar imperiyasi tarkibiga kirgunga qadar [[Rech Pospolita|Polsha-Litva Hamdoʻstligidagi]] Polsha Qirolligi tarkibiga kirgan. Urushlararo davrda u Ikkinchi Polsha Respublikasiga, 1945-1951-yillarda esa Polsha Xalq Respublikasi tarkibiga kirgan. 1951-yilda hududiy almashinuvdan so'ng u Polshadan [[Ukraina Sovet Sotsialistik Respublikasi|Ukraina SSRga]] o'tdi. Nomi Sheptitskiyga o'zgartirildi.
 
1685-yil may oyida Crown hetman va [[Krakov]] vodiysi Feliks Kazimierz Potokki [[Gʻarbiy Bug|Bug daryosi]] bo'ylab yer sotib oldi. 1692- yilda u "Novyi Dvir" (so'zma-so'z "Yangi bog'", polyakcha: Nowy Dwór) qishlog'i yerlarida shaharga asos soldi va uni rafiqasi Krystyna Lubomirska ("-pol" [[Suffiks|qo'shimchasi]] [[Yunon tili|yunonchadan]] olingan) sharafiga "Kristynopol" deb nomladi. " [[polis]]<ref>{{Kitob manbasi|last=Karpluk|first=Maria|title=Mowa naszych przodków: podstawowe wiadomości z historii języka polskiego do końca XVIII w|date=1993|publisher=TMJP|page=46|language=pl}}</ref>"). Potokki shaharni o'zining oilaviy markaziga aylantirdi. U 1702-yil 22-sentyabrda shu yerda vafot etdi. Uning nabirasi Franciszek Salezy Potocki saroy qurdi va 1763-yilda Baziliyaliklar monastiriga (Avliyo Jorjning barokko cherkovi; 1946-yilgacha - Xudo Onasining ajoyib belgisi boʻlgan mo<nowiki>''</nowiki>jizalar joyi) asos soldi<ref name=":0">{{Jurnal manbasi|last=Syrtsov|first1=Oleksandr|date=June 2013|title=The Donbas of Halychyna|url=https://i.tyzhden.ua/content/photoalbum/2013/june/16/book%2011_2.pdf|journal=The Ukrainian Week|volume=№ 11 (53)|pages=34–35}}</ref>.
[[Fayl:Chervonograd_sancti_spiriti.jpg|thumb|Muqaddas Ruh cherkovi (1750-yillarda qurilgan).]]
 
== Iqtisodiyoti ==
[[Fayl:St._George's_Krystynopol.jpg|thumb|Aziz Volodymyr cherkovining ichki qismi (1770-yillarda qurilgan).]]
1951-yildan shahar yangi paydo boʻlgan ko'mir qazib olish havzasining markaziga aylantirilgan. Tog'-kon qazilma ishlaridan tashqari, boshqa korxonalarga quyidagilarni misol qilish mumkin:
 
* Temir-Beton quyish zavodi
* Yog'ochni qayta ishlash zavodi
* Tikuvchilik fabrikasi
* Paypoq fabrikasi
* Minalar
* Sut mahsulotlari
 
== Sheptitskiy ko'mir konlari ==
Sheptitskiy ko'mir qazib oluvchi shahar sifatida tanilgan. Hozir shahar chekkasida ko'plab ko'mir konlari mavjud. Bularga quyidagilar kiradi:
 
# Shaxta "Chervongradskaya"
# Shaxta "Velikomostivka"
# Shaxta "Mejirichanska"
# Shaxta "Nadiya"
# Shaxta "Stepova"
# Shaxta "Lisova"
# Shaxta "Vidrodjennya"
# Shaxta "Zarichna"
# Shaxta "Vizeyska"
 
== Ta'limi ==
 
* Lvov Milliy Politexnika Universitetining filiali
* Konchilik kolleji
 
== Aholisi ==
Sheptitskiy aholisi 1939-yildan beri sezilarli darajada oshdi.
 
* 1939-yil&nbsp;— 3,000 
* 1959-yil&nbsp;— 19,000 
* 1970-yil&nbsp;— 54,000
* 1974-yil&nbsp;— 61,000
* 1981-yil&nbsp;— 78,000
* 1989-yil&nbsp;— 89,000
* 2001-yil&nbsp;- 85,500
* 2005-yil&nbsp;- 83,400
* 2010-yil&nbsp;— 82,900<ref>{{Veb manbasi|url=http://populstat.info/Europe/ukrainet.htm|sarlavha=UKRAINE : Urban population|qaralgan sana=2010-12-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150317174727/http://populstat.info/Europe/ukrainet.htm|arxivsana=2015-03-17}}</ref>
* 2013-yil&nbsp;- 83,600
 
== Taniqli shaxslari ==
[[Fayl:Stanisław_Szczęsny_Potocki.jpg|thumb|1790 yildagi Stanislaw Szczęsny Potocki rasmi]]
 
* Janina Xurinovich (1894-1967) polshalik shifokor, neyrofiziolog va nevrolog.
* MamaRika (1989 yilda tug'ilgan) - ukrainalik qo'shiqchi va aktrisa.
* Franciszek Salezy Potocki (1700-1772) - polshalik zodagon, diplomat va siyosatchi.
* Stanisław Szczęsny Potocki (1751-1805) - Polsha zodagonlarining a'zosi, harbiy qo'mondon.<ref>{{Cite EB1911|wstitle=Potocki, Stanislaw Felix|volume=22|last=Bain|first=Robert Nisbet|authorlink=Robert Nisbet Bain|pages=208&ndash;209|short=1}}</ref>
* Frenk Taffel (1877-1947) jurnalist, Bet Jeykob (Atlanta) jamoatining asoschisi
* Vladimir Tixi (1970 yilda tug'ilgan) ukrainalik kinorejissyor, ssenariynavis va hujjatli va badiiy filmlar prodyuseri.
 
=== Sport faoliyati ===
 
* Volodymyr Dykiy (1962–2021) - 500 dan ortiq klub o'yinlariga ega sovet va ukrainalik futbolchi.
* Roman Xnativ (1973 yilda tug'ilgan) sobiq sovet va ukrainalik futbolchi, klublarda 354 marta o'ynagan.
* Tetyana Klimchenko (1994 yilda tug'ilgan) - ukrainalik professional velosipedchi.
* Nazar Kulchitskiy (1992 yilda tug'ilgan) - ukrainalik amerikalik erkin va folklor kurashchisi.
* Mykola Morozyuk (1988 yilda tug'ilgan) ukrainalik futbolchi, 330 dan ortiq klub o'yinlarida ishtirok etgan.
 
== Pochta indekslari ==
80100-80110
 
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
 
{{Turkumsiz|date=avgust 2024}}

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Sheptitskiy

Шептицький
City
Sheptitskiy
Bayroq
Sheptitskiy
Gerb
Asos solingan 1692
Aholisi
 (2021)
 65,180
Vaqt mintaqasi UTCEET

Sheptitskiy (ukraincha: Шептицький, pronounced [t͡ʃerwonoˈɦrɑd]; sobiq polyak nomi: Krystynopol, ukraincha: Кристинопіль) — konchilik shaharlari va Ukraina gʻarbidagi Lvov viloyatining Sheptitskiy tumanining maʼmuriy markazi. Unda Ukrainaning aholi punkitlaridan biri boʻlgan Sheptitskiy shahar aholi punkitida ma'muriyati joylashgan[1]. Sheptitskiy taxminan Lvovdan shimoliy 62 km, Sokaldan 7 km, shimoli-sharqda 28 km joylashgan. Shahrida 60,000 kishi istiqomat qiladi.

Tarixi

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Potokki saroyi
Sheptitskiydagi Baziliya monastiri

Shahar 1692-yilda tashkil etilgan. 1772-yilgacha Gabsburglar imperiyasi tarkibiga kirgunga qadar Polsha-Litva Hamdoʻstligidagi Polsha Qirolligi tarkibiga kirgan. Urushlararo davrda u Ikkinchi Polsha Respublikasiga, 1945-1951-yillarda esa Polsha Xalq Respublikasi tarkibiga kirgan. 1951-yilda hududiy almashinuvdan so'ng u Polshadan Ukraina SSRga o'tdi. Nomi Sheptitskiyga o'zgartirildi.

1685-yil may oyida Crown hetman va Krakov vodiysi Feliks Kazimierz Potokki Bug daryosi bo'ylab yer sotib oldi. 1692- yilda u "Novyi Dvir" (so'zma-so'z "Yangi bog'", polyakcha: Nowy Dwór) qishlog'i yerlarida shaharga asos soldi va uni rafiqasi Krystyna Lubomirska ("-pol" qo'shimchasi yunonchadan olingan) sharafiga "Kristynopol" deb nomladi. " polis[2]"). Potokki shaharni o'zining oilaviy markaziga aylantirdi. U 1702-yil 22-sentyabrda shu yerda vafot etdi. Uning nabirasi Franciszek Salezy Potocki saroy qurdi va 1763-yilda Baziliyaliklar monastiriga (Avliyo Jorjning barokko cherkovi; 1946-yilgacha - Xudo Onasining ajoyib belgisi boʻlgan mo''jizalar joyi) asos soldi[3].

Muqaddas Ruh cherkovi (1750-yillarda qurilgan).

Iqtisodiyoti

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Aziz Volodymyr cherkovining ichki qismi (1770-yillarda qurilgan).

1951-yildan shahar yangi paydo boʻlgan ko'mir qazib olish havzasining markaziga aylantirilgan. Tog'-kon qazilma ishlaridan tashqari, boshqa korxonalarga quyidagilarni misol qilish mumkin:

  • Temir-Beton quyish zavodi
  • Yog'ochni qayta ishlash zavodi
  • Tikuvchilik fabrikasi
  • Paypoq fabrikasi
  • Minalar
  • Sut mahsulotlari

Sheptitskiy ko'mir konlari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Sheptitskiy ko'mir qazib oluvchi shahar sifatida tanilgan. Hozir shahar chekkasida ko'plab ko'mir konlari mavjud. Bularga quyidagilar kiradi:

  1. Shaxta "Chervongradskaya"
  2. Shaxta "Velikomostivka"
  3. Shaxta "Mejirichanska"
  4. Shaxta "Nadiya"
  5. Shaxta "Stepova"
  6. Shaxta "Lisova"
  7. Shaxta "Vidrodjennya"
  8. Shaxta "Zarichna"
  9. Shaxta "Vizeyska"

Ta'limi

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  • Lvov Milliy Politexnika Universitetining filiali
  • Konchilik kolleji

Aholisi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Sheptitskiy aholisi 1939-yildan beri sezilarli darajada oshdi.

  • 1939-yil — 3,000 
  • 1959-yil — 19,000 
  • 1970-yil — 54,000
  • 1974-yil — 61,000
  • 1981-yil — 78,000
  • 1989-yil — 89,000
  • 2001-yil - 85,500
  • 2005-yil - 83,400
  • 2010-yil — 82,900[4]
  • 2013-yil - 83,600

Taniqli shaxslari

[tahrir | manbasini tahrirlash]
1790 yildagi Stanislaw Szczęsny Potocki rasmi
  • Janina Xurinovich (1894-1967) polshalik shifokor, neyrofiziolog va nevrolog.
  • MamaRika (1989 yilda tug'ilgan) - ukrainalik qo'shiqchi va aktrisa.
  • Franciszek Salezy Potocki (1700-1772) - polshalik zodagon, diplomat va siyosatchi.
  • Stanisław Szczęsny Potocki (1751-1805) - Polsha zodagonlarining a'zosi, harbiy qo'mondon.[5]
  • Frenk Taffel (1877-1947) jurnalist, Bet Jeykob (Atlanta) jamoatining asoschisi
  • Vladimir Tixi (1970 yilda tug'ilgan) ukrainalik kinorejissyor, ssenariynavis va hujjatli va badiiy filmlar prodyuseri.

Sport faoliyati

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  • Volodymyr Dykiy (1962–2021) - 500 dan ortiq klub o'yinlariga ega sovet va ukrainalik futbolchi.
  • Roman Xnativ (1973 yilda tug'ilgan) sobiq sovet va ukrainalik futbolchi, klublarda 354 marta o'ynagan.
  • Tetyana Klimchenko (1994 yilda tug'ilgan) - ukrainalik professional velosipedchi.
  • Nazar Kulchitskiy (1992 yilda tug'ilgan) - ukrainalik amerikalik erkin va folklor kurashchisi.
  • Mykola Morozyuk (1988 yilda tug'ilgan) ukrainalik futbolchi, 330 dan ortiq klub o'yinlarida ishtirok etgan.

Pochta indekslari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

80100-80110

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ „Червоноградская городская громада“ (ru). Портал об'єднаних громад України. 2022-yil 27-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 25-noyabr.
  2. ↑ Karpluk, Maria. Mowa naszych przodków: podstawowe wiadomości z historii języka polskiego do końca XVIII w (pl). TMJP, 1993 — 46-bet. 
  3. ↑ Syrtsov, Oleksandr (June 2013). „The Donbas of Halychyna“ (PDF). The Ukrainian Week. № 11 (53)-jild. 34–35-bet.
  4. ↑ „UKRAINE : Urban population“. 2015-yil 17-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 1-dekabr.
  5. ↑  Bain, Robert Nisbet (1911) "Potocki, Stanislaw Felix" Encyclopædia Britannica 22 (11chi nashri) 208–209 b  
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Chervonohrad?oldid=776796" dan olindi