Chester W. Nimitz sahifasining manbasini koʻrish

'''Chester William Nimitz''' ({{IPAc-en|ˈ|n|ɪ|m|ɪ|t|s}}; 1885-yil 24-fevral; 1966-yil 20-fevral) Qoʻshma Shtatlar dengiz flotining flot admirali edi. U AQSh Tinch okeani floti bosh qoʻmondoni va Tinch okeani hududlari bosh qoʻmondoni sifatida Ikkinchi Jahon urushi dengiz tarixida muhim rol oʻynagan, Ikkinchi Jahon [[Ikkinchi Jahon urushi|urushi]] paytida [[Birlashgan millatlar|Ittifoqdoshlarning]] havo, quruqlik va dengiz kuchlariga qoʻmondonlik qilgan<ref name="nimitzBook">{{Kitob manbasi|last=Potter|first=E. B.|url=https://archive.org/details/nimitz00pott/page/45|title=Nimitz|publisher=Naval Institute Press|year=1976|isbn=0-87021-492-6|location=Annapolis, MD|pages=58–61}}</ref>.

Nimitz AQSh dengiz flotining [[Suv osti kemasi|suv osti kemalari]] boʻyicha yetakchi rahbari edi. U hayotining dastlabki yillarida suv osti kemalarida malaka oshirgan, keyinchalik bu kemalarning harakatlanishini benzindan dizelga oʻzgartirilishini nazorat qiladi va keyinchalik dunyodagi birinchi yadroviy suv osti kemasi USS ni qurish uchun ruxsat olishda muhim rol oʻynaydi. Uning harakatlantiruvchi tizimi keyinchalik AQShda [[Dizel|dizel bilan ishlaydigan]] suv osti kemalarining faoliyatini butunlay oʻzgartiradi. 1939-yilda dengiz flotining Navigatsiya byurosi boshligʻi Nimitz 1945-yildan 1947-yilgacha dengiz operatsiyalari boshligʻi boʻlib ishlagan. U flot admirali unvonida xizmat qilgan Qoʻshma Shtatlarning omon qolgan soʻnggi zobiti edi. USS sinfida yetakchi kema boʻlgan USS supertashuvchisi uning nomi bilan atalgan.

== Hayoti va taʼlimi ==
Asli kelib chiqishi nemis boʻlgan texaslik Nimitz 1885-yil 24-fevralda [[Fredericksburg (Texas)|Texasning Frederiksburg shahrida]]<ref>Potter, p. 26.</ref> Anna Josephine (Henke) va Chester Chester Bernhard Nimitz oilasida tug‘ilgan. Nimitz tugʻilgan va yashagan bobosining mehmonxonasi hozirda Tinch okeani urushi milliy muzeyi sifatida faoliyat olib boradi. Uning otasi Nimitz tugʻilishidan olti oy oldin 1884-yil 14-avgustda vafot etgan. 1890-yilda Anna Chester B. Nimitzning ukasi William Nimitzga (1864-1943) turmushga chiqadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://digitalarchive.pacificwarmuseum.org/digital/collection/p16769coll6|sarlavha=Nimitz Family Photographs|ish=Pacific War Museum|qaralgan sana=2022-08-03|arxivsana=2022-08-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220803111015/https://digitalarchive.pacificwarmuseum.org/digital/collection/p16769coll6}}</ref>. Unga tarbiyasida ota tomondan bobosi nemis Charles Henry Nimitz katta taʼsir koʻrsatgan va unga „dengiz — hayotning oʻzi kabi qatʼiy vazifani bajaruvchi“ deb oʻrgatgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gerald R. Ford: Remarks at the U.S.S. Nimitz Commissioning Ceremony in Norfolk, Virginia|url=http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=4890|muallif=John Woolley|nashriyot=The American Presidency Project|kirish sanasi=May 10, 2007}}</ref>. Uning bobosi 1851-yilda Texasda maxsus jamoa qoʻriqchisi boʻlgan va keyin [[AQShda fuqarolar urushi|Fuqarolar urushi]] paytida Konfederatsiya shtatlari armiyasida Gillespie kompaniyasi kapitani boʻlib xizmat qilgan<ref>National Park Service Civil War Soldiers and Sailors database. </ref>. 

Dastlab, Nimitz armiya ofitseri boʻlish umidida West Pointga murojaat qilgan, ammo hech qanday natija boʻlmagan. Uning kongressmeni James L. Slayden unga Qoʻshma Shtatlar Harbiy-dengiz akademiyasida bitta ofitser oʻni borligini va uni eng yaxshi malakali nomzod sifatida koʻrsatishini aytgan. Nimitz bu uning qoʻshimcha taʼlim olishi uchun yagona imkoniyati ekanligini his qilgan. U 1901-yilda Texasning 12-kongress okrugidan Harbiy-dengiz akademiyasiga tayinlangan va 1905-yil 30-yanvarda 11-sinfni tamomlagan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Fleet Admiral Chester W. Nimitz Biographical Sketch|url=http://www.nimitz-museum.org/nimitzbio.htm|nashriyot=The National Museum of the Pacific War|kirish sanasi=May 10, 2007|arxivurl=https://web.archive.org/web/20070424172641/http://www.nimitz-museum.org/nimitzbio.htm <!-- Bot retrieved archive -->|arxivsana=April 24, 2007}}</ref>. 

== Vafoti ==
[[Fayl:Chester_Nimitz_headstone_front.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Chester_Nimitz_headstone_front.JPG/170px-Chester_Nimitz_headstone_front.JPG|thumb|Oltin darvoza milliy qabristonidagi Nimitzning qabri]]
1965-yil oxirida Nimitz [[Zotiljam|pnevmoniya]] bilan asoratlangan insultni boshdan kechiradi. 1966-yil yanvar oyida u [[Oakland (California)|Oklenddagi]] AQSh harbiy-dengiz kasalxonasini (Oak Knoll) tark etib, uyiga qaytadi. U 20-fevral kuni kechqurun [[San Francisco boʻgʻozi|San-Fransisko koʻrfazidagi]] Yerba Buena orolidagi uyida, 81 yoshga toʻlishidan toʻrt kun oldin vafot etadi<ref name="fltadmdi">{{Yangiliklar manbasi |date=February 21, 1966 |title=Fleet Adm. Nimitz dies of stroke |page=1 |work=Spokesman-Review |agency=Associated Press |location=(Spokane, Washington) |url=https://news.google.com/newspapers?id=YrNWAAAAIBAJ&pg=5885%2C1747469}}</ref>.  Uning dafn marosimi 24-fevral kuni — 81 yoshga toʻlgan kuni — qoʻshni dengiz stansiyasi Treasure orolining ibodatxonasida boʻlib oʻtadi va Nimitz San-Brunodagi Oltin darvoza milliy qabristoniga toʻliq harbiy sharaf bilan dafn qilinadi<ref name="ergpfhfn">{{Yangiliklar manbasi |date=February 24, 1966 |title=Private funeral held for Nimitz |page=1A |work=Eugene Register-Guard |agency=Associated Press |location=(Oregon) |url=https://news.google.com/newspapers?id=ZqxVAAAAIBAJ&pg=1609%2C4923352}}</ref><ref name="Potter-p472">Potter. — p.472.</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=February 25, 1966 |title=Nimitz's Funeral Is Held On Coast; Admiral Declined Arlington Burial to Lie With Men |work=[[The New York Times]] |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9B06E1DA173AEF34BC4D51DFB466838D679EDE&legacy=true |url-access=subscription |access-date=June 3, 2018}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Lembke, Daryl E. |date=February 25, 1966 |title=Adm. Nimitz Buried in Simple Rites |page=4 |work=[[Los Angeles Times]]}}</ref><ref>Borneman. </ref>.

== Harbiy darajalari ==

: [[Fayl:Navyacademylogo.jpg|70x70px]]Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz akademiyasi harbiy kemachisi - 1905-yil yanvar

{| class="wikitable" width="100%"
!Ensin
! Kichik leytenant
! Leytenant
! Komandir leytenanti
! Komandir
! Kapitan
|-
! O-1
! O-2
! O-3
! O-4
! O-5
! O-6
|-
| align="center" width="16%" |[[Fayl:US_Navy_O1_insignia.svg|103x103px]]
| align="center" width="16%" |[[Fayl:US_Navy_O2_insignia.svg|103x103px]]
| align="center" width="16%" |[[Fayl:US_Navy_O3_insignia.svg|103x103px]]
| align="center" width="16%" |[[Fayl:US_Navy_O4_insignia.svg|103x103px]]
| align="center" width="16%" |[[Fayl:U.S. Navy O-5 insignia.svg|103x103px]]
| align="center" width="16%" |[[Fayl:US_Navy_O6_insignia.svg|103x103px]]
|-
! 1907-yil 7-yanvar
! Bu darajani olmagan
! 1910-yil 31-yanvar
! 1916-yil 29-avgust
! 1918-yil 1-fevral
! 1927-yil 2-iyun
|}
{| class="wikitable" width="100%"
!Komodor
! Kontradmiral
! Vitse-admiral
! Admiral
! Flot admirali
|-
! O-7
! O-8
! O-9
! O-10
! Maxsus daraja
|-
| align="center" width="16%" |[[Fayl:US_Navy_O7_insignia.svg|103x103px]]
| align="center" width="16%" |[[Fayl:US_Navy_O8_insignia.svg|103x103px]]
| align="center" width="16%" |[[Fayl:US_Navy_O9_insignia.svg|103x103px]]
| align="center" width="16%" |[[Fayl:US_Navy_O10_insignia.svg|103x103px]]
| align="center" width="16%" |[[Fayl:US_Navy_O11_insignia.svg|103x103px]]
|-
! Bu darajani olmagan
! 1938-yil 23-iyun
! Bu darajani olmagan
! 1941-yil 31-dekabr
! 1944-yil 19-dekabr
|}

* Nimitz hech qachon kichik leytenant unvoniga ega boʻlmagan, chunki u ensin sifatida uch yillik xizmat qilganidan soʻng toʻliq leytenant etib tayinlangan. Maʻmuriy sabablarga koʻra, Nimitzning dengiz flotida u xuddi shu kuni kichik leytenant va leytenant unvoniga koʻtarilgan.
* Nimitz toʻgʻridan-toʻgʻri kapitanlikdan kontradmiral darajasiga koʻtarilgan. Nimitz xizmati davomida faqat kontradmiral unvoni mavjud boʻlgan, keyinchalik komodor unvoni qoʻshilgan.
* Kongressning buyrugʻi bilan u vitse-admiral unvonini oʻtkazib yuboradi va 1941-yil dekabrda admiral boʻladi.
* Nimitzning flot admirali unvoni 1946-yil 13-mayda Amerika Qoʻshma Shtatlari Harbiy-dengiz kuchlari tomonidan umrbodga berilgan<ref>Archival service record of Chester Nimitz, „Awards and dates of rank“, [[National Personnel Records Center]], released 2008</ref>.

{|
|[[Fayl:U.S._Navy_-_Submarine_Warfare_Insignia_(Gold_Dolphins).gif|110x110px]]
| Submarine Warfare belgisi
|-
|{{Ribbon devices|number=3|type=award-star|ribbon=Navy Distinguished Service ribbon.svg|width=60}}
| Harbiy dengiz flotining uchta oltin yulduzli xizmatlari uchun medali
|-
|[[Fayl:Distinguished_Service_Medal_ribbon.svg|60x60px]]
| Harbiy xizmat uchun medal
|-
|[[Fayl:Silver_Lifesaving_Medal_ribbon.svg|60x60px]]
| Hayotni qutqaruvchi kumush medali
|-
|{{Ribbon devices|number=6|type=service-star|ribbon=World War I Victory Medal ribbon.svg|width=60}}
| Birinchi jahon urushidagi gʻalaba medali dengiz floti kotibi yulduzi bilan
|-
|[[Fayl:American_Defense_Service_Medal_ribbon.svg|60x60px]]
| Amerika mudofaa xizmati medali
|-
|[[Fayl:Asiatic-Pacific_Campaign_Medal_ribbon.svg|60x60px]]
| Osiyo-Tinch okeani medali
|-
|[[Fayl:World_War_II_Victory_Medal_ribbon.svg|60x60px]]
| Ikkinchi jahon urushi gʻalaba medali
|-
|{{Ribbon devices|number=1|type=service-star|ribbon=National Defense Service Medal ribbon.svg|width=60}}
| Xizmat yulduzi bilan Milliy Mudofaa xizmati medali
|}

=== Xorijiy mukofotlar ===

==== Orderlar ====
{|
|[[Fayl:Order_of_the_Bath_UK_ribbon.svg|60x60px]]
| Birlashgan Qirollik — [[Hammom ordeni|Bath ordeni]] 
|-
|[[Fayl:Legion_Honneur_GO_ribbon.svg|60x60px]]
| Fransiya — [[Faxriy legion ordeni]] (fransuzcha: ''Grand-Officier de la Légion d’honneur'')
|-
|[[Fayl:NLD_Order_of_Orange-Nassau_-_Knight_Grand_Cross_BAR.png|60x60px]]
| Niderlandiya — Orange-Nassau ordeni (Gollandiya: ''Ridder Grootkruis in de Orde van Oranje Nassau'')
|-
|[[Fayl:GRE_Order_of_George_I_-_Grand_Cross_BAR.png|60x60px]]
| Gretsiya — George I ordeni
|-
|[[Fayl:Order_of_Precious_Tripod_with_Special_Grand_Cordon_ribbon.png|60x60px]]
| Xitoy — Pao Tingning Grand Kordoni (Tripod) maxsus klassi
|-
|[[Fayl:Guatemalan_Armed_Forces_Cross.jpg|60x60px]]
| Gvatemala — Birinchi darajali harbiy xizmatlari uchun (ispancha: ''La Cruz del Merito Militar de Primera Clase'')
|-
|[[Fayl:Order_of_Carlos_Manuel_de_Céspedes_-_Grand_Cross_(Cuba)_-_ribbon_bar_v._1926.png|60x60px]]
| Kuba — Carlos Manuel de Sespedes ordeni
|-
|[[Fayl:ARG_Order_of_the_Liberator_San_Martin_-_Knight_BAR.png|60x60px]]
| Argentina — ozod qiluvchi general San Martin ordeni (ispancha: ''Orden del Libertador San Martin'')
|-
|[[Fayl:Order_of_Abdón_Calderón_1st_Class_(Ecuador)_-_ribbon_bar.png|60x60px]]
| Ekvador — Abdon Kalderon ordeni (1-darajali)
|-
|[[Fayl:BEL_Kroonorde_Grootkruis_BAR.svg|60x60px]]
| Belgiya — [[Toj ordeni (Belgiya)|Toj ordeni]] (fransuzcha: ''Grand Croix de l’ordre de la Couronne avec palme'')
|-
|[[Fayl:Cavaliere_di_gran_Croce_BAR.svg|60x60px]]
| Italiya — Italiya Harbiy ordeni (italyancha: ''Cavaliere di Gran Croce'')
|-
|[[Fayl:Order_of_Naval_Merit_-_Knight_(Brazil)_-_ribbon_bar.png|60x60px]]
| Braziliya — Dengiz xizmatlari uchun ordeni (portugalcha: ''Ordem do Mérito Naval'')
|}

==== Koʻkrak nishonlari====
{|
|[[Fayl:Philippine_Medal_of_Valor_ribbon.jpg|60x60px]]
| [[Filippin]] — Filippin Jasorat medali
|-
|[[Fayl:Croix_de_Guerre_1940-1945_with_palm_(Belgium)_-_ribbon_bar.png|60x60px]]
| Belgiya — Croix de guerre (fransuzcha: ''Croix de Guerre Avec Palme'')
|}

==== Xizmat medallari ====
{|
|[[Fayl:Ribbon_-_Pacific_Star.png|60x60px]]
| Buyuk Britaniya — Tinch okeani yulduzi
|-
|{{Ribbon devices|number=1|type=service-star|ribbon=Phliber rib.svg|width=60}}
| Filippin — bitta bronza xizmat yulduzi bilan ozodlik medali
|}

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:1966-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:1885-yilda tugʻilganlar]]