Chumolixoʻr sahifasining manbasini koʻrish

{{Avtomatik taksonquti
| range_map =
| range_map_caption =
| nomi = Chumolixoʻrlar
| tasvir = DirkvdM tamandua.jpg
| izoh = 
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Xordalilar]]
| sinf = [[Sut emizuvchilar]]
| turkum =
| oila = ''Chumolixoʻrlar''
| urugʻ = ''Chumolixoʻr''
| sarlavha = Xalqaro ilmiy nomi
| sarlavha_matn = ''Vermilingua'', [[1811]]
}}
'''Chumolixoʻrlar''' ({{Lang-la|Vermilingua}} ) - [[Chalatishlilar|tishsiz]] sutemizuvchilar turkumiga mansub boʻlib chumolixo'rlarning ikkita oilaga ajratilgan. Toʻgʻridan-toʻgʻri chumolixoʻrlarning 3 ta zamonaviy avlodlariga: [[gigant chumolixoʻrlar]], [[tamandua]] va [[pakana chumolixoʻrlar]], shuningdek, 3 ta yoʻqolib ketgan avlodlari kiradi{{Sfn|Miranda et al.|2017}}. Eng qadimgi chumolixoʻrlar Messel karerining eotsen qatlamlarida topilgan. Chumolixoʻrlarning evolyutsion tarmogʻi taxminan 30 million yil oldin ajratilgan{{Sfn|Miranda et al.|2017}}.

[[Fayl:Tamandua1.jpg|thumb|right|Tamandua (chumolixoʻr)]]
== Tashqi koʻrinishi ==

Chumolixoʻrlarning barcha avlodlarining tashqi koʻrinishi umumiy xususiyatlarga ega boʻlsa-da (choʻzilgan tana, uzun dum, choʻzilgan bosh suyagi, tanasiga nisabatan katta tirnoqlari), ularning oʻlchamlari kattalik tartibida farqlanadi. Agar katta yoshli gigant chumolixoʻrning massasi taxminan 40&nbsp;kg tana uzunligi 110-130 sm va dumi uzunligi 95 sm boʻlsa, tamanduaning massasi 4–5&nbsp;kg ni tashkil qilib tana uzunligi 54–88 sm va dumi uzunligi 40–49 sm va katta yoshli pakana chumolixoʻrning massasi zoʻrgʻa 400 g ga etadi, tana uzunligi 16-20 sm va dumi uzunligi 18 sm.

== Yashash doirasi ==
Chumolixoʻr turkumining barcha avlodlari vakillari [[Markaziy Amerika|Markaziy]] va [[Janubiy Amerika]]da yashaydi, faqat tamandua shimolda tarqalishi [[Kolumbiya]]ning janubi bilan tugaydi.

== Hayot tarzi ==
Ular mayda [[hasharotlar]] bilan oziqlanadi. Barcha chumolixoʻrlar chumolilar, ulkan chumolixoʻrlar va tamandua [[termitlar]] bilan oziqlanadilar, ushbu holat (termitlar bilan oziqlanish) hali pakana chumolixoʻrlar orasida qayd etilmagan. Gigant va pakana chumolixoʻrlar asosan tunda faollashadilar, tamandualar kechasi ham, kunduzi ham faol boʻlishi mumkin. Gigant chumolixoʻrlar daraxtlarga chiqa olmaydi va faqat quruqlikdagi hayot tarzini olib boradi, tamandualar quruqlikda ham daraxtlarda ham aralash turmush tarzini olib boradi, pakana chumolixoʻrlar esa faqat daraxtlarda yashaydi.

== Koʻpayishi ==
Chumolixoʻrlarning barcha turlarining urgʻochilari odatda bitta nasl berishadi. Barcha chumolixoʻrlar oʻz bolalarini orqalarida koʻtarib yurishadi, odatda gigant chumolixoʻrlarda va tamanduada bolani urgʻochilar olib yursa, daraxtlarda yashovchi pakana chumolixoʻrlar bolani ikkala ota-ona ham koʻtarib yurishda ishtirok etadi<ref name="ben">{{Veb manbasi|muallif=Bartoz S., Cerda A.|sarlavha=Silky Anteater|nashriyot=Benedictine University|sana=2009|url=http://www.ben.edu/museum/exhibitdetail.cfm?datapageID=305767|kirish sanasi=2019-07-14}}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> .

== Adabiyotlar ==

* Miranda Flávia R., Casali Daniel M., Perini Fernando A., Machado Fabio A., Santos Fabrício R. Taxonomic review of the genus Cyclopes Gray, 1821 (Xenarthra: Pilosa), with the revalidation and description of new species (англ.) // Zoological Journal of the Linnean Society. — 2017. — 11 December (vol. 183, no. 3). — P. 687—721. — ISSN 0024-4082. — doi:10.1093/zoolinnean/zlx079.

== Havolalar ==

[[Turkum:Alifbo boʻyicha hayvonlar]]