Codiaeum variegatum
Cодиаэум вариэгатум (оловли кротон, боғ кротони ёки ранг- баранг кротон; син. Cротон вариэгатум Л.) — Cротон ўсимликлар туркумига мансуб ўсимлик тури. У 1753-йилда Карл Линней томонидан тасвирланган. Унинг ватани Индонезия, Малайзия, Австралия ва Тинч океанининг ғарбий ороллари бўлиб, очиқ ўрмонлар ва бутазорларда ўсади[1][2][3].
| Cодиаэум вариэгатум | |
|---|---|
| Илмий таснифлаш | |
| Ўсимликлар | |
| Юксак ўсимликлар | |
| Гулли ўсимликлар | |
| Икки уруғпаллалилар | |
| Росидс | |
| Малпигҳиалес | |
| Эупҳорбиаcеаэ | |
| Cодиаэум | |
C. вариэгатум
| |
| Бинар номи | |
| Cодиаэум вариэгатум | |
|
инcлудинг | |
Тавсиф
Бу тропик, доимий яшил, бир уйли бута бўйи 3 м (9.8 фт) гача ўсади, барглари навбатма-навбат жойлашган, узунлиги 5–30 cм (2.0–11.8 ин) кенглиги 0.5–8 cм (0.20–3.15 ин). Барг шакллари найзасимон, чўзинчоқ, эллиптик, лансецимон, тухумсимон тескари, тухумсимон спатуласи ёки скрипкасимон ва ранг-баранг яшил, сариқ ёки бинафша рангда бўлиши мумкин. Петиоле узунлиги 0,2 дан 2,5 см гача. Тўпгуллари узунлиги 8–30 cм (3.1–11.8 ин), алоҳида тўпгул устида эркак ва урғочи гуллар бор. Эркак гуллари оқ, бешта майда гулбарглари бор, гулчанглари тахминан 52х32 микрон ўлчамдаги. Аёл гуллари сарғиш, гулбарглари йўқ. Гуллаш даври одатда кузнинг бошига тўғри келади. Меваси кўсак. Кесилганида, кўплаб Эупҳорбиаcеаэ каби сутли шарбат чиқарилади[1][2][4].


Тропик иқлим шароитида кротонлар ўзларининг ажойиб барглари учун қадрланади. Улар қишда ҳарорат одатда 10 ° дан 13 ° C гача тушмайдиган очиқ ҳавода омон қоладилар, совуқроқ ҳарорат баргларнинг йўқолишига олиб келиши мумкин[2]. Совуқ иқлим шароитида ўсимликлар иссиқхоналарда ёки уй ўсимликлари сифатида ўстирилади. Ўстириладиган боғ кротонлари одатда ёввойи ўсимликдан кичикроқ, камдан-кам ҳолларда баландлиги 1,8 м дан ошади ва барг шакли ва рангининг хилма-хиллиги билан ажралиб туради[2][1].
Турлари
Бир неча юз навлар барглари учун танлаб олинган ва кўпайтирилади. Турига қараб, барглари тухумсимон, чизиқсимон, бутун чуқур бўлакли ёки ажинсимон, ранги яшил, оқ, бинафша, тўқ сариқ, сариқ, қизил ёки пушти рангга эга бўлиши мумкин. Оммабоп навлар орасида қизил ва яшил рангли барглари спирал тарзда ўралган „Спирале“ бор. Олтин томирлари ва қирралари бўлган кенг овал сариқ барглари бўлган „Андреанум“ баргларининг узунлиги 25[2].
Токсиклик
Кўпгина Эупҳорбиаcеаэ турлари каби, мева шарбати баъзи одамларда контакт дерматитга олиб келиши мумкин[5]. Пўстлоғи, илдизлари ва барглари заҳарли ҳисобланади. Токсин 5-десоксиингенол кимёвий бирикмасидир[6]. Ўсимлик таркибида кучли тозаловчи ва кансероген эканлигига шубҳа қилинган мой мавжуд[7]. Уруғларни истеъмол қилиш болалар учун ҳалокатли бўлиши мумкин[7].
Галерея
-
C. вариэгатум, Окинава префектурасининг Мияко-жима шаҳрида
-
C. вариэгатум, Окинава префектурасининг Мияко-жима шаҳрида
-
Ҳиндистоннинг Колката шаҳридаги намунадаги то'лиқ сариқ барглар
-
Cротон "Петра" ботаника бог'ида
-
Тор баргли нав
-
Яшил-сариқ барг нави
-
Аёл гуллари
-
Ёш мевалар
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Флора оф Чина: Cодиаэум вариэгатум
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Ҳухлей, А., эд. (1992). Неw РҲС Диcтионарй оф Гарденинг 1: 665. Маcмиллан.
- ↑ „Cодиаэум вариэгатум вар. Молуccанум | Атлас оф Ливинг Аустралиа“. 2015-йил 2-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-июн 2015-йил.
- ↑ Бингтао Ли & Мичаэл Г. Гилберт: Cодиаэум ин тҳе Флора оф Чина, Волуме 11, 2008, п. 268
- ↑ Оccупатионал cонтаcт дерматитис дуэ то cротон (Cодиаэум вариэгатум (Л.) А. Жусс вар. пиcтум (Лодд.) Муэлл. Арг.). Сенситизатион бй планц оф тҳе Эупҳорбиаcеаэ. Cонтаcт Дерматитис 1977 Деc. 3 (6): 289-92. абстраcт.
- ↑ Натионал Тропиcал Ботаниcал Гарден Cодиаэум вариэгатум (Эупҳорбиаcеаэ) Wебархив андозасида хато:
|урл=қийматини текширинг. Бўш. - ↑ 7,0 7,1 „Cротон (Cодиаэум Вариэгатум)“. Нова Сcотиа Мусеум. 2017-йил 7-ноябрда асл нусхадан архивланган.