Cola acuminata sahifasining manbasini koʻrish

{| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%"
! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''Cola acuminata''
|-
| colspan="2" style="text-align: center" |[[File:Cola_acuminata,_flower_of_the_Kola_Nut_tree_(9906050364).jpg|frameless]]
|- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)"
|-
! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Ilmiy tasniflash
|-
|
|Oʻsimliklar
|-
|
|Yuksak oʻsimliklar
|-
|
|Gulli oʻsimliklar
|-
|
|Ikki urugʻpallalilar
|-
|
|[[Rosids]]
|-
|
|[[Malvales]]
|-
|
|[[Malvaceae]]
|-
|
|[[Cola (plant)|''Cola'']]
|-
|
|<div class="species" style="display:inline">'''''C.&nbsp;acuminata'''''</div>
|-
! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Binar nomi
|-
| colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Cola acuminata''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Heinrich Wilhelm Schott|Schott]] & [[Stephan Ladislaus Endlicher|Endl.]]</div>
|- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)"
|-
! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Sinonimlar
|-
| colspan="2" style="text-align: left" |
''Sterculia acuminata''
|}

'''''Cola acuminata''''' — tropik Afrikada oʻsuvchi [[Gulxayridoshlar|Malvaceae]] oilasiga kiruvchi ''Cola'' turkumiga mansub [[Tur (biologiya)|tur]] . U odatda oʻzining mevasi, kola yongʻogʻi bilan mashhur boʻlib, dastlab [[Coca-Cola]] kabi ishlab chiqarilgan ichimliklarda kola taʼmini berish uchun ishlatilgan<ref name="pff">{{Veb manbasi|sarlavha=''Cola acuminata'' - (P.Beauv.) Schott & Endl.|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Cola+acuminata|nashriyot=Plants For A Future|kirish sanasi=23 December 2019|sana=2012}}</ref><ref name="bbc">{{Yangiliklar manbasi |last=Veronique Greenwood |date=23 September 2016 |title=The little-known nut that gave Coca-Cola its name |work=BBC News - Future |url=https://www.bbc.com/future/article/20160922-the-nut-that-helped-to-build-a-global-empire |access-date=23 December 2019 |quote=These days, the Coca-Cola recipe is a closely guarded secret. But it's said to no longer contain kola nut extract, relying instead on artificial imitations to achieve the flavour}}</ref>.

== Tavsif ==
Kola daraxti asosan pasttekisliklarda oʻsadi, oʻrta boʻyli, shoxlari past, poʻstlogʻi kulrang yoki toʻq yashil, barglari toʻq yashil, gullari hasharotlar tomonidan changlanadi<ref name="pff"/>. Daraxt neytral kislotalilik bilan yaxshi quritilgan nam, qumli, loy yoki loy tuproqlarni afzal koʻradi<ref name="pff" />. U yuqori quyosh nurini talab qiladi va qurgʻoqchilikka chidamli<ref name="pff" />.

== Mevalar ==
Mevalari qoʻpol, uzunligi 20 smgacha va katta, tekis va yorqin qizil rangli urugʻlarni oʻz ichiga oladi, odatda kola yongʻoqlari deb nomlanadi<ref name="bbc"/>. Urugʻda 1,25 — 2,4 % [[kofein]] mavjud boʻlib, chaynab yoki maydalab isteʼmol qilinadi, hushyorlikni oshirish, charchoqni kamaytirish va chidamlilikni oshirish uchun ichimliklarga qoʻshilishi mumkin<ref name="pff"/>.

== Foydalanadi ==
Cola mevalari [[Gʻarbiy Afrika]] oʻrmonlaridan yigʻib olinadi<ref name="bbc"/>. Mevalarda taxminan 2 % katexin — kofein, teobromin va kolatin mavjud. Urugʻlari qovuriladi va maydalanadi. Keyin esa chaynalishi yoki choy va sut kabi ichimliklarga qoʻshilishi mumkin<ref name="bbc" />. Butun yongʻoqlar chaynalganida, ular achchiq taʼmga ega boʻladi, lekin ovqatdagi va boshqa ichimliklarga qoʻshilganda shirin taʼm beradi<ref name="pff"/>.

Afrikada kola yongʻoqlari anʼanaviy tibbiyotda yoki oziq-ovqat boʻyoqlari sifatida foydalanilishj mumkin, yogʻochi esa yoqilgʻi sifatida yoki mebel, uylar va qayiqlar yasash uchun ishlatiladi<ref name="pff"/>.

== Galereya ==
<gallery>
Fayl:Cola acuminata - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-183.jpg|alt=Cola acuminata in flower : coloured plate from Köhler's Medizinal-Pflanzen|''Kola acuminata'' gullari
Fayl:Koeh-190.jpg|''Kola acuminata'' mevasi
Fayl:Pg157 Sterculia cola ou Sterculia acuminata.jpg|''C. acuminata'' anatomiyasining botanika chizmasi, ''du Niger au golfe de Ginedan'' olingan podaning siğil tashqi ko'rinishini ko'rsatuvchi chizma, [[Louis Gustave Binger|Lui Gustav Binger]]
Fayl:Cola MS 6687.JPG|Kola yong'oqlari Burkina-Fasoning [[Ouagadougou|Uagadugu]] shahridagi markaziy bozorda sotuvga yoyilgan
Fayl:Cola acuminata - African kola nut seeds, with twigs.jpg|''C. acuminata'' dan yig'ib olingan quritilgan kola yong'oqlari va [[Chewing stick|chaynash tayoqlari]]
</gallery>

== Manbalar ==
{{manbalar}}

 {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}