Davy medali sahifasining manbasini koʻrish

Davy medali – [[London Qirollik Jamiyati]] tomonidan kimyoning istalgan sohasidagi muhim izlanishlar uchun topshiriladigan sovrin. [[Humphry Davy]] sharafiga nomlangan sovringa qoʻshimcha sifatida, dastlab £1000 (hozirda £2000) qiymatida pul koʻrinishida sovrin topshiriladi. Qirollik Jamiyati izlanishlariga koʻra, 2022-yil holatida 22 nafar kimyo yoʻnalishidagi Nobel mukofoti laureatlari Davy medaliga ega boʻlishgan.

== Sovrin tarixi ==
Birinchi marta medal 1877 yilda spektral analiz boʻyicha izlanishlari uchun Robert Wilhelm Bunsen va Gustav Robert Kirchhoffga topshirilgan va shu kungacha 140 nafar olimlar bu sovrin bilan mukofatlangan. Sovrin Qirollik Jamiyatining boshqa (masalan Hughes) sovrinlardan farqli oʻlaroq har yili uzilishlarsiz topshiriladi.

Baʼzi yillarda bir yilning oʻzida bir necha olim ushbu medal bilan taqdirlangan. Masalan: 1882-yilda Dmitriy Mendeleyev va Julius Lothar Meyer elementlarning atom massasi va davriy xossalarini kashf etganlari uchun; 1883-yilda Marcelin Barthelot va Julius Thomsen termo-kimyo yoʻnalishidagi izlanishlari uchun; 1893-yilda Jacobus Henricus vanʼt Hoff va Joseph Achille Le Bel assimmetrik uglerod nazariyasi va uning optik aktiv uglerod biirikmalari konstitutsiyasini tushuntirishdagi vazifasini kashf etganlari uchun; 1903-yilda Pierre Curie va Marie Curie radiy elementi ustidagi izlanishlari uchun va 1968-yilda John Cornforth va George Joseph Popják hamkorlikda poliizeprenoidlar va steroidlarda kechadigan biosintez jarayonini tushuntirganliklari uchun Davy medali bilan taqdirlanishgan.

== Sovrin laureatlari ==
=== XX asr ===
{| class="wikitable sortable collapsible collapsed" style="background:#fff; font-size:100%; width:100%"
|-
! colspan="4" style="background:#C0C0C0;"| Davy medali sovrindorlari roʻyhati
|-
!width="2%"|Yil
!width="27%" class="unsortable"|Ism
!width="70%" class="unsortable"|Taqdirlash sababi
!width="1%" class="unsortable"|Manba
|-
!1877
| [[Robert Wilhelm Bunsen]] va [[Gustav Robert Kirchhoff]]
| Spektral analizdagi izlanishlari va kashfiyotlari uchun
|<ref>{{книга |год=2004 |заглавие=Chemistry: Foundations and Applications |ссылка=https://archive.org/details/chemistryfoundat03lago |страницы=[https://archive.org/details/chemistryfoundat03lago/page/n178 151] |издательство=Gale (publisher)|Macmillan Reference USA|en|Gale (publisher)}} Lagowski, J. J.</ref>
|-
!1878
| [[Louis Paul Cailletet]] va [[Raoul Pictet]]
| Doimiy gazlar kondensatsiyasi ustidagi izlanishlari uchun (bir-biridan alohida lekin bir vaqtda)
|<ref>{{книга |год=1901 |заглавие=Annual Report of the Board of Regents of the Smithsonian Institution |страницы=131 |издательство=United States National Museum |язык=en}}</ref>
|-
!1879
| [[Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran]]
| Galliyni kashf etgani uchun
|<ref>{{книга |год=1912 |заглавие=Nature |страницы=352 |издательство=[[Nature Publishing Group|Nature Publishing Group]] |язык=und |автор=Lockyer, Norman}}</ref>
|-
!1880
| [[Charles Friedel]]
| Kremniyning organik birikmalari ustidagi va boshqa izlanishlari uchun
|<ref>{{книга |год=1961 |заглавие=Name reactions in organic chemistry |страницы=101 |издательство=[[Academic Press]] |язык=und |автор=Surrey, Alexander Robert}}</ref>
|-
!1881
| {{Nobel mukofoti|1905|kimyo|nocat=1}}[[Adolf von Baeyer]]
| Indigo sintezi uchun
|<ref>{{книга |год=1970 |заглавие=Dictionary of Scientific Biography |страницы=389 |издательство=American Council of Learned Societies |язык=und |автор=Gillispie, Charles Coulston}}</ref>
|-
!1882
| [[Dmitriy Mendeleyev]] va [[Lothar Meyer]]
| atom ogʻirliklari oʻrtasidagi davriy nisbatlarni ochishgani uchun
|<ref>{{книга |год=1969 |заглавие=Theoretical Inorganic Chemistry |страницы=79 |издательство=Reinhold Book Corporation |язык=und |автор=Clyde Day, Marion}}</ref>
|-
!1883
| [[Marcellin Berthelot]] va [[Julius Thomsen]]
| Termokimyo sohasidagi izlanishlari uchun
|<ref>{{kitob manbasi |year=1883|title=Science |publisher=Highwire Press |accessdate=13-iyul 2024-yil}}</ref>
|-
!1884
| [[Adolph Wilhelm Hermann Kolbe]]
| Spirtlarning izomeriyasi ustida olib borgan izlanishlari uchun
|<ref>{{книга |год=1884 |заглавие=The Lancet |страницы=939 |издательство=J. Onwhyn |издание=2nd |язык=und}}</ref>
|-
!1885
| [[Jean Servais Stas]]
| Aniq atom massalarni hisoblagani uchun
|<ref>{{книга |год=1885 |заглавие=The Academy |страницы=360 |издание=28-nashr |язык=und}}</ref>
|-
!1886
| [[Jean Charles Galissard de Marignac]]
| Atom massalari ustida olib borgan izlanishlari uchun
|<ref>{{книга |год=1895 |заглавие=Memoirs and Proceedings&nbsp;— Manchester Literary and Philosophical Society |издательство=Manchester Literary and Philosophical Society |издание=39-nashr |язык=en}}</ref>
|-
!1887
| [[John Alexander Reina Newlands]]
| Kimyoviy elementlarning davriy qonunini ishlab chiqqani uchun
|<ref name="AHSS">{{книга |год=2004 |заглавие=A History of Science in Society: From Philosophy to Utility |ссылка=https://archive.org/details/historyofscience0000edea_x0m9 |страницы=[https://archive.org/details/historyofscience0000edea_x0m9/page/120 120] |издательство={{Нп3|Broadview Press}} |isbn=1551116669 |yazik=en |avtor=Ede, Andrew; Lesley B. Cormack}}</ref><ref>{{книга |год=2003 |заглавие=Edward Frankland: Chemistry, Controversy and Conspiracy in Victorian England |страницы=460 |издательство=[[Издательство Кембриджского университета|Cambridge University Press]] |isbn=0521545811 |язык=en |автор=Russell, Colin A.}}</ref>
|-
!1888
| [[Sir William Crookes]]
| Vakuumda elektr razryadi taʼsiri ostidagi kimyoviy moddalarning tabiati ustidagi izlanishlari uchun
|<ref>{{книга |год=1968 |заглавие=Famous Chemists |страницы=267 |издательство=Ayer Publishing |isbn=0836909445 |язык=und |автор=Tilden, W. A.}}</ref>
|-
!1889
| [[Sir William Henry Perkin]]
| Kimyoviy birikmalar
|<ref name="harrow">{{книга |год=1920 |заглавие=Eminent Chemists of Our Time |ссылка=https://archive.org/details/eminentchemists00harrgoog |страницы=[https://archive.org/details/eminentchemists00harrgoog/page/n38 13] |издательство=D. van Nostrand |isbn=0836905148 |язык=und |автор=Harrow, Benjamin}}</ref>
|-
!1890
| {{Nobel mukofoti|1902|kimyo|nocat=1}}[[Hermann Emil Fischer|Emil Fischer]]
| Organik kimyodagi kashfiyotlari va karbogidratlarni oʻrgangani uchun
|<ref>{{книга |год=2007 |заглавие=Chemical Discovery and Invention&nbsp;— In the Twentieth Century |страницы=476 |издательство=Read Books |isbn=1406758051 |язык=en |автор=Tilden, William A.}}</ref>
|-
!1891
| [[Victor Meyer]]
| Yuqori haroratda bugʻning zichligini aniqlash ustidagi izlanishlari uchun
|<ref name="AHSS" />
|-
!1892
| [[Francois Marie Raoult]]
| Eritmalarni muzlatish va eritmalarning bugʻlarining bosimi ustidagi izlanishlari uchun
|<ref>{{книга |год=1902 |заглавие=Journal of the Chemical Society |страницы=977 |издательство=Chemical Society of Great Britain |язык=und}}</ref>
|-
!1893
| {{Nobel mukofoti|1901|kimyo|nocat=1}}[[Jacobus Henricus van 't Hoff]] va [[Joseph Le Bel]]
| Assimmetrik uglerod nazariyasi va uning optik aktiv uglerod biirikmalari konstitutsiyasini tushuntirishdagi vazifasini kashf etganlari uchun
|<ref>{{книга |год=1920 |заглавие=Eminent Chemists of Our Time |ссылка=https://archive.org/details/eminentchemists00harrgoog |страницы=93 |издательство=D. van Nostrand company |издание=2nd |язык=und |автор=Harrow, Benjamin}}</ref>
|-
!1894
| [[Per Theodor Cleve]]
| Kamyob yer metallarining ustidagi izlanishlari uchun
|<ref>{{книга |год=1895 |заглавие=Nature |страницы=137 |издательство=[[Nature Publishing Group|Nature Publishing Group]] |язык=und}}</ref>
|-
!1895
| {{Nobel mukofoti|1904|хим|nocat=1}}[[Sir William Ramsay]]
| Argon kashf etilishidagi qoʻshgan hissasi va yer minerallarining gazsimon qismlariga taaluuqli kashfiyotlari uchun
|<ref>{{книга |год=1919 |заглавие=The Scientific Monthly |ссылка=https://archive.org/details/scientificmonth01sciegoog/page/173 |страницы=173 |издательство=[[Американская ассоциация содействия развитию науки|American Association for the Advancement of Science]] |издание=9th |язык=und}}</ref>
|-
!1896
| {{Nobel mukofoti|1905|хим|nocat=1}}[[Henri Moissan]]
| Ftorni ajratib olganligi va qiyin eruvchan metallar va ularning birikmalarini olishda elektr pechini ishlatishni yoʻlga qoʻyganligi uchu
|<ref>{{книга |издание=81st |заглавие=Daedalus: Proceedings of the American Academy of Arts and Sciences |год=1988 |ссылка=https://archive.org/details/threedecadesofda00step |страницы=[https://archive.org/details/threedecadesofda00step/page/78 78] |издательство=American Academy of Arts and Sciences |язык=en}}</ref>
|-
!1897
| [[John Hall Gladstone]]
| Kimyo faniga qoʻshgan katta hissasi va kimyoda optik usuldan foydalanish sohasidagi muhim ishlari uchun
|<ref>{{книга |год=1891 |заглавие=Annual Register |страницы=66 |издательство=Annual Register |язык=und |автор=Burke, Edmund; James Dodsley}}</ref>
|-
!1898
| [[Johannes Wislicenus]]
| Organik kimyoga, ayniqsa stereokimyoviy izomeriyaga qoʻshgan hissasi uchun
|<ref>{{книга |год=1903 |заглавие=Nature |страницы=229 |издательство=[[Nature Publishing Group|Nature Publishing Group]] |издание=67th |язык=und}}</ref>
|-
!1899
| [[Edward Schunck]]
| Maren, indigo va xlorofillning ustida olib borgan izlanishlari uchun
|<ref>{{книга |год=1899 |заглавие=Science |ссылка=https://archive.org/details/science55sciegoog |страницы=[https://archive.org/details/science55sciegoog/page/n850 821] |издательство=Moses King |издание=10th |язык=und}}</ref>
|-
!1900
| [[Guglielmo Koerner]]
| Aromatik birikmalar nazariyasidagi muhim ishlari uchun
|<ref>{{книга |год=1901 |заглавие=Popular Science Monthly |издательство=McClure, Phillips and Co. |издание=58th |язык=und}}</ref>
|}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Medallar]]
[[Turkum:Mukofotlar]]
[[Turkum:Kimyo]]
[[Turkum:Kimyoga oid chala maqolalar]]