Davy medali
Давй медали – Лондон Қироллик Жамияти томонидан кимёнинг исталган соҳасидаги муҳим изланишлар учун топшириладиган соврин. Ҳумпҳрй Давй шарафига номланган совринга қўшимча сифатида, дастлаб £1000 (ҳозирда £2000) қийматида пул кўринишида соврин топширилади. Қироллик Жамияти изланишларига кўра, 2022-йил ҳолатида 22 нафар кимё йўналишидаги Нобел мукофоти лауреатлари Давй медалига эга бўлишган.
Соврин тарихи
Биринчи марта медал 1877 йилда спектрал анализ бўйича изланишлари учун Роберт Wилҳелм Бунсен ва Густав Роберт Кирчҳоффга топширилган ва шу кунгача 140 нафар олимлар бу соврин билан мукофатланган. Соврин Қироллик Жамиятининг бошқа (масалан Ҳугҳес) совринлардан фарқли ўлароқ ҳар йили узилишларсиз топширилади.
Баъзи йилларда бир йилнинг ўзида бир неча олим ушбу медал билан тақдирланган. Масалан: 1882-йилда Дмитрий Менделеев ва Жулиус Лотҳар Меер элементларнинг атом массаси ва даврий хоссаларини кашф этганлари учун; 1883-йилда Марcелин Бартҳелот ва Жулиус Тҳомсен термо-кимё йўналишидаги изланишлари учун; 1893-йилда Жаcобус Ҳенриcус ванът Ҳофф ва Жосепҳ Ачилле Ле Бел ассимметрик углерод назарияси ва унинг оптик актив углерод биирикмалари конституциясини тушунтиришдаги вазифасини кашф этганлари учун; 1903-йилда Пиэрре Cуриэ ва Мариэ Cуриэ радий элементи устидаги изланишлари учун ва 1968-йилда Жоҳн Cорнфортҳ ва Георге Жосепҳ Попжáк ҳамкорликда полиизепреноидлар ва стероидларда кечадиган биосинтез жараёнини тушунтирганликлари учун Давй медали билан тақдирланишган.
Соврин лауреатлари
ХХ аср
| Давй медали совриндорлари рўйҳати | |||
|---|---|---|---|
| Йил | Исм | Тақдирлаш сабаби | Манба |
| 1877 | Роберт Wилҳелм Бунсен ва Густав Роберт Кирчҳофф | Спектрал анализдаги изланишлари ва кашфиётлари учун | [1] |
| 1878 | Лоуис Паул Cаиллетет ва Раоул Пиcтет | Доимий газлар конденсацияси устидаги изланишлари учун (бир-биридан алоҳида лекин бир вақтда) | [2] |
| 1879 | Паул-Éмиле Леcоқ де Боисбаудран | Галлийни кашф этгани учун | [3] |
| 1880 | Чарлес Фриэдел | Кремнийнинг органик бирикмалари устидаги ва бошқа изланишлари учун | [4] |
| 1881 | Индиго синтези учун | [5] | |
| 1882 | Дмитрий Менделеев ва Лотҳар Меер | атом оғирликлари ўртасидаги даврий нисбатларни очишгани учун | [6] |
| 1883 | Марcеллин Бертҳелот ва Жулиус Тҳомсен | Термокимё соҳасидаги изланишлари учун | [7] |
| 1884 | Адолпҳ Wилҳелм Ҳерманн Колбе | Спиртларнинг изомерияси устида олиб борган изланишлари учун | [8] |
| 1885 | Жеан Серваис Стас | Аниқ атом массаларни ҳисоблагани учун | [9] |
| 1886 | Жеан Чарлес Галиссард де Маригнаc | Атом массалари устида олиб борган изланишлари учун | [10] |
| 1887 | Жоҳн Алехандер Реина Неwландс | Кимёвий элементларнинг даврий қонунини ишлаб чиққани учун | [11][12] |
| 1888 | Сир Wиллиам Cроокес | Вакуумда электр разряди таъсири остидаги кимёвий моддаларнинг табиати устидаги изланишлари учун | [13] |
| 1889 | Сир Wиллиам Ҳенрй Перкин | Кимёвий бирикмалар | [14] |
| 1890 | Органик кимёдаги кашфиётлари ва карбогидратларни ўргангани учун | [15] | |
| 1891 | Виcтор Меер | Юқори ҳароратда буғнинг зичлигини аниқлаш устидаги изланишлари учун | [11] |
| 1892 | Франcоис Мариэ Раоулт | Эритмаларни музлатиш ва эритмаларнинг буғларининг босими устидаги изланишлари учун | [16] |
| 1893 | Ассимметрик углерод назарияси ва унинг оптик актив углерод биирикмалари конституциясини тушунтиришдаги вазифасини кашф этганлари учун | [17] | |
| 1894 | Пер Тҳеодор Cлеве | Камёб ер металларининг устидаги изланишлари учун | [18] |
| 1895 | Аргон кашф этилишидаги қўшган ҳиссаси ва ер минералларининг газсимон қисмларига таалууқли кашфиётлари учун | [19] | |
| 1896 | Фторни ажратиб олганлиги ва қийин эрувчан металлар ва уларнинг бирикмаларини олишда электр печини ишлатишни йўлга қўйганлиги учу | [20] | |
| 1897 | Жоҳн Ҳалл Гладстоне | Кимё фанига қўшган катта ҳиссаси ва кимёда оптик усулдан фойдаланиш соҳасидаги муҳим ишлари учун | [21] |
| 1898 | Жоҳаннес Wислиcенус | Органик кимёга, айниқса стереокимёвий изомерияга қўшган ҳиссаси учун | [22] |
| 1899 | Эдwард Счунcк | Марен, индиго ва хлорофиллнинг устида олиб борган изланишлари учун | [23] |
| 1900 | Гуглиэлмо Коэрнер | Ароматик бирикмалар назариясидаги муҳим ишлари учун | [24] |
Манбалар
- ↑ Чемистрй: Фоундатионс анд Апплиcатионс. Гале (публишер), 2004 — 151-бет. Лагоwски, Ж. Ж.
- ↑ Аннуал Репорт оф тҳе Боард оф Регенц оф тҳе Смитҳсониан Институтион. Унитед Статес Натионал Мусеум, 1901 — 131-бет.
- ↑ Лоcкер, Норман. Натуре. Натуре Публишинг Гроуп, 1912 — 352-бет.
- ↑ Суррей, Алехандер Роберт. Наме реаcтионс ин органиc чемистрй. Аcадемиc Пресс, 1961 — 101-бет.
- ↑ Гиллиспиэ, Чарлес Cоулстон. Диcтионарй оф Сcиэнтифиc Биограпҳй. Америcан Cоунcил оф Леарнед Соcиэтиэс, 1970 — 389-бет.
- ↑ Cлйде Дай, Марион. Тҳеоретиcал Инорганиc Чемистрй. Реинҳолд Боок Cорпоратион, 1969 — 79-бет.
- ↑ Сcиэнcе. Ҳигҳwире Пресс, 1883.
- ↑ Тҳе Ланcет, 2нд, Ж. Онwҳйн, 1884 — 939-бет.
- ↑ Тҳе Аcадемй, 28-нашр, 1885 — 360-бет.
- ↑ Мемоирс анд Проcеэдингс — Манчестер Литерарй анд Пҳилосопҳиcал Соcиэтй, 39-нашр, Манчестер Литерарй анд Пҳилосопҳиcал Соcиэтй, 1895.
- ↑ 11,0 11,1 А Ҳисторй оф Сcиэнcе ин Соcиэтй: Фром Пҳилосопҳй то Утилитй. Андоза:Нп3, 2004 — 120-бет. ИСБН 1551116669.
- ↑ Русселл, Cолин А.. Эдwард Франкланд: Чемистрй, Cонтроверсй анд Cонспираcй ин Виcториан Энгланд. Cамбридге Университй Пресс, 2003 — 460-бет. ИСБН 0521545811.
- ↑ Тилден, W. А.. Фамоус Чемисц. Аер Публишинг, 1968 — 267-бет. ИСБН 0836909445.
- ↑ Ҳарроw, Бенжамин. Эминент Чемисц оф Оур Тиме. Д. ван Ностранд, 1920 — 13-бет. ИСБН 0836905148.
- ↑ Тилден, Wиллиам А.. Чемиcал Дисcоверй анд Инвентион — Ин тҳе Тwентиэтҳ Cентурй. Реад Боокс, 2007 — 476-бет. ИСБН 1406758051.
- ↑ Жоурнал оф тҳе Чемиcал Соcиэтй. Чемиcал Соcиэтй оф Греат Бритаин, 1902 — 977-бет.
- ↑ Ҳарроw, Бенжамин. Эминент Чемисц оф Оур Тиме, 2нд, Д. ван Ностранд cомпанй, 1920 — 93-бет.
- ↑ Натуре. Натуре Публишинг Гроуп, 1895 — 137-бет.
- ↑ Тҳе Сcиэнтифиc Монтҳлй, 9тҳ, Америcан Ассоcиатион фор тҳе Адванcемент оф Сcиэнcе, 1919 — 173-бет.
- ↑ Даэдалус: Проcеэдингс оф тҳе Америcан Аcадемй оф Арц анд Сcиэнcес, 81ст, Америcан Аcадемй оф Арц анд Сcиэнcес, 1988 — 78-бет.
- ↑ Бурке, Эдмунд; Жамес Додслей. Аннуал Регистер. Аннуал Регистер, 1891 — 66-бет.
- ↑ Натуре, 67тҳ, Натуре Публишинг Гроуп, 1903 — 229-бет.
- ↑ Сcиэнcе, 10тҳ, Мосес Кинг, 1899 — 821-бет.
- ↑ Популар Сcиэнcе Монтҳлй, 58тҳ, МcCлуре, Пҳиллипс анд Cо., 1901.
