Demiurg sahifasining manbasini koʻrish

[[File:Blake_ancient_of_days.jpg|thumb| [[William Blake]]. Yaratuvchi xudo. 1794]]
'''Demiurg''', yoki '''Yaratuvchi''' ({{Lang-grc| Δημιουργός}} — «usta; hunarmand; yaratuvchi, ijodkor, bunyodkor»; {{Lang-grc|δῆμος}} — «yer, xalq» + {{Lang-grc2|ἔργον}} — «ish, mehnat» soʻzlaridan iborat):
# [[Falsafa|Falsafada]] (asosan [[Platonizm|Platonizmda]]) —koinotni tartibsiz [[Xaos|xaos]]dan mukammal g‘oyalar (eydoslar) asosida shakllantirgan va tartibga solgan ilohiy kuch.
# [[Mifologiya|Mifiologiyada]] — yaratuvchi iloh. 
# [[Nasroniylik (Xristianlik)|Nasroniylikda]] — yaratuvchi manosida ishlatiladigan, [[Muqaddas uchlik|Xudoning isimlaridan biri]].
# [[Gnostitsizm|Gnostitsizmda]] — Yaldabaotning isimlaridan biri. Moddiy olamni yaratgan va Oliy xudo, Monadaga qarshi chiquvchi kuch<ref>Gilhus, Ingvild Sælid (1 October 1984). "The gnostic demiurge—An agnostic trickster". ''Religion''. '''14''' (4): 301–311. doi:10.1016/S0048-721X(84)80010-X.</ref>.  

== Mifologiyada ==
Mifologiyada Demiurg yaratuvchi va ko‘pincha kulol, temirchi yoki to‘quvchi kabi qiyofalarda namoyon bo‘ladi. Lekin Demiurgning vazifalari oddiy hunarmandchilik bilan cheklanmaydi. 

Masalan, yunon mifologiyasida temirchlik xudosi [[Gefest]] shunday bir qalqon yaratadiki, uni borliq timsoli sifatida talqin qilishadi<ref>''Germaine Aujac.''&nbsp;Chapter 8: The Foundations of Theoretical Cartography in Archaic and Classical Greece&nbsp;&#x2F;&#x2F;&nbsp;Сartography in prehistoric, ancient, and medieval europe and the mediterranean&nbsp;&#x2F;&nbsp;J. B. Harley, David Woodward.&nbsp;— University of Chicago Press, 1987.&nbsp;— Vol.&nbsp;1.&nbsp;— С.&nbsp;130—147.&nbsp;— 622&nbsp;с.</ref>.[ [[File:Angelo_monticelli_shield-of-achilles.jpg|thumb|Angelo Monticelli. [[Axill]] qalqoni. 1820]] Fin mifologiyasidagi uch oliy ilohdan biri bo‘lgan temirchi Seppo Ilmarinen quyosh va oyni zarb qilib yaratadi. Misr xudosi [[Xnum]] esa dunyo va insonlarni kulolchilik charxida yasaydi. Hind mifologiyasidagi [[Vishvakarman]] — haykaltarosh va duradgor — ilohiy olam yaratuvchisi sifatida e’zozlanadi. 

Aksaryat mifologiyalarda Demiurg obrazi Oliy osmon xudosi timsoli bilan qo‘shilib ketadi. Bunday xudo nafaqat ayrim buyumlar yoki jonzotlarni, balki butun borliqni yaratadi. Ko‘plab mifologiyalarda Demiurg vazifasini bir nechta xudolar olishi mumkin. [[Turk mifologiyasi|Turk mifologiyasida]] demiurglar uchta: [[Tangri|Koʻk Tangri]], [[Ulgen]] va [[Erlik]].  Koʻk Tangri borliqni yaratgan boʻlsa<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.britannica.com/topic/Tengrism |sarlavha=Tengrism |sana=12-yanvar 2024 |ish=Britannica}}</ref>, Ulgen va Erlik belashuv tarzida yer va jonzotlarni yaratishadi<ref>Çoban, Ramazan Volkan. ''Türk Mitolojisinde Kötülük Tanrısı Erlik'in İnanıştaki Yeri, Tasviri ve Kökeni (Turkish) {{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://www.academia.edu/2536321/T%C3%BCrk_Mitolojisinde_K%C3%B6t%C3%BCl%C3%BCk_Tanr%C4%B1s%C4%B1_Erlik_in_%C4%B0nan%C4%B1%C5%9Ftaki_Yeri_Tasviri_ve_K%C3%B6keni/ |qaralgan sana=2026-06-21 |arxivsana=2020-07-01 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200701032835/https://www.academia.edu/2536321/T%C3%BCrk_Mitolojisinde_K%C3%B6t%C3%BCl%C3%BCk_Tanr%C4%B1s%C4%B1_Erlik_in_%C4%B0nan%C4%B1%C5%9Ftaki_Yeri_Tasviri_ve_K%C3%B6keni/ }}''</ref>. 

Demiurg ko‘pincha oliy xudoning yordamchisi yoki uning irodasini amalga oshiruvchi kuch sifatida namoyon bo‘ladi.

== Manbalar ==

<references />
[[Turkum:Mifologiya]]
[[Turkum:Mifologiya loyihasi maqolalari]]