Dmitriy Svishevskiy
Дмитрий Тимофеевич Свишевский (1840—1922) – рус генерал-муҳандиси[3][4], Туркистон юришлари иштирокчиси, Россия империяси Ҳарбий кенгаши аъзоси.
| Дмитрий Свишевский | |
|---|---|
|
Генерал-маёр Д. Т. Свишевский (1892-йилдаги фотосурат) | |
| Асл исми | русча: Дмитрий Тимофеевич Свищевский |
| Таваллуди |
1840-йил 11-феврал[1] Херсон губернияси, Россия империяси |
| Вафоти | 1922-йил |
| Қўшин турлари | муҳандислик қўшинлари |
| Хизматдаги йиллари | 1844—1916 |
| Унвони | генерал-муҳандис[2] |
| Қўмондонлик қилган | Оренбург (Туркистон) муҳандислик кампанияси 5-муҳандислик баталёни 2-муҳандис бригадаси |
| Жанг/уруш |
Кавказ уруши, Туркистон юришлари, Хива юриши (1873), рус-турк уруши (1877—1878) |
Биографияси
1840-йил 11-февралда Херсон губерниясида туғилган, Каменец-Подолск губерниясининг меросхўр зодагонларидан, Кременчуг пиёда полкининг командири, полковник Тимофей Иванович Свишевскийнинг ўғли[1]. 1-кадет корпусида таълим олган[5], у ердан 1859-йил 16-июнда Николаев муҳандислик академиясига ўқишга топширган ҳолида Павловский қутқарув полкига прапоршик сифатида хизматга юборилган.
1861]—1863-йилларда Свишевский Кавказга юборилган. У ерда Самур пиёда полкининг 6-захира баталёнига ўтказилган ва тоғликларга қарши юришларда қатнашган; 1863-йил 6-декабрда лейтенант унвони берилган. Хизматдан қайтгач, Николаев муҳандислик академиясида ўқишни давом эттирган, шундан сўнг 1865-йил 12-августда 2-Кавказ сапёр баталёнида хизматга тайинланиб, тез орада Туркистонга жўнатилган.
1866-йилнинг бошида Свишевский Оренбург (кейинчалик Туркистон) сапёрлар кампаниясига ва Туркистон вилоятидаги ҳарбий губернатор ва қўшинлар қўмондони ихтиёрига ўтказилган. Ўша йили Бухоро ва Қўқон хонликларига қарши юришда қатнашиб, май ойида Хўжандни эгаллашда ўзини кўрсатган; генерал Романовский ушбу шаҳарга қилинган ҳужуми ҳақидаги ҳисоботида: „Лейтенант Свишевский ҳақида, колонна бошлиғи полковник Краевский алоҳида мақтов билан гапирарди“ деб ёзган.
1866-йил 2-октабрда Свишевский Оренбург сапёрлар кампаниясининг командири этиб тайинланган ва шу ойда яна жонбозлик кўрсатиб ажралиб турган: Ўратпага қамал ва ундан сўнг ҳужум пайтида артиллерия батареяларини жиҳозлаб, мина ўрнатган. Жанакорган қал’аси ва Жиззахга ҳужум пайтида тайёргарлик билан тезда ҳозир бўлган. Жиззахни эгаллашдаги хизматлари учун унга „Жасорати учун“ ёзуви туширилган олтин қилич берилган. Ўша йили ҳарбий хизматлари учун штаб капитанлиги унвонига сазовор бўлган.

(1872-йилдаги фотосурат).
1868-йилда Свишевский яна Бухоро амирига қарши юришда қатнашган, бу эса Бухоро амирлигини тўлиқ бостирилишига олиб келган; бу юришдаги хизматлари учун капитан лавозимига тайинланган.
Туркистон ҳарбий округи қўшинларида хизматини давом эттирган Свишевский 1872-йил 25-декабрда подполковник унвонига кўтарилган ва 1873-йилда Туркистон отряди сафида Хива хонлигига қарши юришда қатнашган[6]. Свишевский Туркистонда хизмат қилаётиб, Тошкентнинг янги шаҳар қисмида сув қувурлари қурилишига раҳбарлик қилган, шунингдек, минтақадаги мавжуд йўлларни тузатиш ва янги йўллар қуриш билан шуғулланган.
1875-йил 25-декабрда полковник унвонига кўтарилган Свишевский 1877—1878-йил]ларда Болқонда туркларга қарши курашган 5-муҳандислик баталёнининг командири этиб тайинланган. Ушбу кампания давомида Свишевский Слатинадан Дунай ва Зимницага қадар кўприк қурилиши учун муҳим маҳсулотларларини етказиб беришни назорат қилган ва Никополда Дунай бўйлаб ёйилган турк аскарлари қаршилигига қарамай кўприк қуришда давом этгани билан ажралиб турган; бу хизматлари учун унинг баталёни Георгий карнайлари билан тақдирланган. 1877-йил декабрда Шипка позициясини мустаҳкамлаш бўйича ишларга раҳбарлик қилиб, бунинг учун қироллик марҳаматига сазовор ҳам бўлади.
1888-йил 17-августда Свишевскийга генерал-маёр унвони берилган ва 2-инженерлар бригадасининг бошлиғи этиб тайинланган; 1896-йил 14-майда генерал-лейтенант[7] унвонини олган. 1898-йил 23-февралда Бош муҳандислик бошқармасининг муҳандислик қўмитаси доимий аъзоси этиб тайинланган ва ўша йилнинг 19-мартидан бошлаб муҳандислик қўшинларининг инспектори лавозимида фаолият бошлаган. 1906-йил 29-апрелда Қўшинлар таълими қўмитасининг доимий аъзоси этиб тайинланиши билан ҳамоҳанг тарзда аввалги лавозимларидаги фаолиятини ҳам давом эттирган. 1909-йил 7-августдан уруш вазирининг ихтиёрида бўлган ва 1909-йил 13-октябрда Ҳарбий кенгаш аъзоси этиб тайинланган. Ўша йилнинг 6-декабрида бош муҳандис лавозимига кўтарилган.
1916-йил 1-январда Свишевский қонун билан белгиланган Ҳарбий Кенгашда фаолиятининг олти йиллик муддати тугагандан сўнг, нафақага чиқарилган. 1922-йилда вафот этган[6].
Адабиётлар
- Исмаилов Э. Э. Золотое оружие с надписью «За храбрость». Списки кавалеров 1788—1913. — М., 2007. — 263, 497. — ИСБН 978-5-903473-05-2
- Пономарёв В. П., Шабанов В. М. Кавалеры Императорского ордена Святого Александра Невского, 1725—1917: биобиблиографический словарь в трёх томах. Том 3. — М., 2009. — С. 882. — ИСБН 978-5-89577-145-7
- «Разведчик». — 11 июля 1892 г. — № 100
- Туркестанский край. Сборник материалов для истории его завоевания. 1866 год. Ч. И (Т. 21). — Ташкент, 1915. — С. 148, 238, 274
- Туркестанский край. Сборник материалов для истории его завоевания. 1866 год. Ч. ИИ (Т. 22). — Ташкент, 1915. — С. 104, 143, 158—159
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „Дмитрий Тимофеевич Свищевский, инженер-генерал“. гени.cом. Қаралди: 21-октабр 2023-йил.
- ↑ Волков С. В. Генералитет Российской империи. Энциклопедический словарь генералов и адмиралов от Петра И до Николая ИИ. Том ИИ. Л—Я. — М., 2009. — С. 466.
- ↑ „Свищевский Дмитрий Тимофеевич“. русгенерал.ру. Қаралди: 21-октабр 2023-йил.
- ↑ „Список Инженер-генералы (Российская империя)“. азтекиум.пл. Қаралди: 21-октабр 2023-йил.
- ↑ „Полковник Дмитрий Тимофеевич Свищевский“. генрогге.ру. Қаралди: 21-октабр 2023-йил.
- ↑ 6,0 6,1 „Свищевский Дмитрий Тимофеевич (1849-1922), прадед Левковцева Г. М.“. левковцев-свисчевскй.народ.ру. Қаралди: 21-октабр 2023-йил.
- ↑ Список генералам по старшинству. Составлен по 15 апреля 1914 года. — Пг., 1914. — С. 83