Dodo sahifasining manbasini koʻrish

{{Taxobox
|color=#ebebd2
|name=Dodo
|fossil_range = {{Fossil range|0.0082|0|earliest=}}
|diversity_link=
|subdivision_ranks=Ostturlar
|image=Dronte dodo Raphus cucullatus.jpg
|image_caption=Dodo rekonstruktsiyasi
|status=EX
|regnum=Hayvonlar
|subregnum=[[Eumetazoa]]
|phylum=Xordalilar
|subphylum=[[Umurtqalilar]]
|classis=[[Qushlar]]
|subclassis=[[Yelpigʻich dumli qushlar]]
|infraclassis=[[Yangi tanglayli qushlar]]
|ordo=[[Kaptarsimonlar]]
|subordo=
|familia=[[Kaptarlar]]
|subfamilia={{extinct}}[[Drontlar]]
|genus={{extinct}}''Raphus''
|species={{extinct}}Dodo
|range_map=Mauritius_island_location.svg
|range_map_caption=Tarixiy areali
|binomial_authority=[[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]
|binomial={{extinct}}Raphus cucullatus
}}
'''Dodo,''' yoki '''Mavriki Dronti''' ([[Lotin tili|lot.]] ''Raphus cucullatus'') — [[Kaptarlar|Kaptarlar]] oilasining ''Raphus'' [[Monotip takson|monotip]] urugʻiga mansub qirilib ketgan [[Uchmaydigan qushlar|uchmaydigan qush]]. [[Hind okeani]]da joylashgan [[Mavritsiya|Mavrikiy]] orolining [[Endemiklar|endemigi hisoblangan]]. Dodo haqida birinchi hujjatlashtirilgan maʼlumot [[1598-yil]]da orolga kelgan gollandiyalik dengizchilar tufayli paydo boʻldi. Inson paydo boʻlishi bilan qush tez-tez och dengizchilar va ularning uy hayvonlari, shuningdek, boshqa [[Introduksiya|introduktsiya]] qilingan turlarning qurboniga aylandi. Ilmiy hamjamiyat tomonidan tan olingan tabiatdagi oxirgi kuzatuv [[1662-yil]]da qayd etilgan.  Qirilib ketgani darhol sezilmadi va uzoq vaqt davomida koʻplab tabiatshunoslar dodoni afsonaviy mavjudot deb hisoblashardi, to XIX asrning 40-yillarida, [[Evropa]]ga XVII asrning boshlarida olib kelingan qoldiqlari oʻrganilmaguncha.  Shu bilan birga, dodolarning kaptarlar bilan turdoshligi birinchi marta koʻrsatilgan.  Oʻshandan beri Mavrikiy orolida, asosan, Mar aux Sanges botqogʻi hududidan qushlarning koʻp sonli qoldiqlari topilgan. Dodoning eng yaqin genetik qarindoshi qirilib ketgan [[Rodriges dronti]] edi. Bu ikki tur kaptarlar oilasing, drontlar ost oilasiga birlashtiriladi. Dodoning eng yaqin yashab keluvchi qarindoshi [[Nikobar kaptari]]dir. Bir vaqtlar yaqin atrofdagi [[Reunion oroli]]da oq dodo mavjud deb oʻylashgan, ammo keyinchalik bu taxmin yoʻq boʻlib ketgan [[Reunion ibis|Reunion ibisi]]<nowiki/>ning oq dodolarga oʻxshatib chizilganiga asoslangan chalkashlik ekanligi isbotlangan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.britannica.com/animal/dodo-extinct-bird|sarlavha=Encyclopedia Britannica}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://wildfauna.ru/ptica-dodo|sarlavha=Wild Fauna}}</ref>.

Ushbu turning kashf etilganidan beri bir asrdan kamroq vaqt ichida yoʻq boʻlib ketishi ilmiy jamoatchilikga hayvonlarning yoʻq boʻlib ketishida odamlarning tasiri borligi maʼlum boʻldi. Dodo [[Lyuis Kerroll]]ning „[[Alisa mo'jizalar mamlakatida]]“ ertagi qahramoni tufayli keng mashhur boʻldi.  Qush [[Mavrikiy]] davlatining ramzlaridan biriga aylandi: uning surati mamlakat gerbidan joy olgan. Mahalliy aholi dodo qoldiqlarini tumor va suvenir sifatida keng qoʻllashadi.



Dodoning tashqi koʻrinishi faqat XVII asrning tasvirlari va yozma manbalaridan maʼlum.  Tirik namunalardan koʻchirilgan va bugungi kungacha saqlanib qolgan sanoqli rasmlar bir-biridan farq qilganligi sababli, qushning aniq tashqi koʻrinishi nomaʼlumligicha qolmoqda.  Shunga oʻxshab, uning xulq-atvori haqida ishonch bilan biron nima aytishning iloji yoʻq.[[File:Ma - Raphus cucullatus - GMZ 1.jpg| | thumb| left]]Qushning topilgan qoldiqlari dodoning balandligi taxminan 1 metr boʻlganini va 10-18 kg ogʻirlikda boʻlishi mumkinligini koʻrsatadi. Dodoning hayotda paydo boʻlishi faqat [[XVII asr|XVII]]-asrdagi chizmalar, rasmlar va yozma maʼlumotlardan uning jigarrang-kulrang patlari, sariq [[oyoq]]lari, bir tutam [[dum pat]]lari, kulrang, yalangʻoch bosh va qora, sariq va yashil tumshugʻi bilan tasvirlangan. U [[meva]]larni oʻz ichiga olgan ovqatni hazm qilish uchun toshlaridan foydalangan va uning asosiy yashash joyi Mavrikiyning quruqroq qirgʻoq hududlaridagi oʻrmonlar boʻlgan deb ishoniladi. Bir hisobda uning dberiyaji bitta tuxumdan iboratligi aytiladi. Taxminlarga koʻra, [[Mavrikiy]]da moʻl-koʻl oziq-ovqat manbalarining mavjudligi va yirtqichlarning nisbiy yoʻqligi tufayli dodo uchishni bilishi shart boʻlmagan. Dodo tarixda semiz va qoʻpol boʻlib tasvirlangan boʻlsada, endi u oʻz [[ekotizim]]iga yaxshi moslashgan deb taxmin qilinadi<ref>https://warbletoncouncil.org/pajaro-dodo-755</ref>.[[File:Dodo skeleton.jpg| thumb| Dodo skeleti, Zoologiya muzeyi, [[Kembrij]]. ]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Qushlar]]
[[Turkum:Biologiya]]
[[Turkum:Yo‘qolib ketgan hayvonlar]]
{{chala}}