Doppler sovutish
Допплер совутиш - бу моддани совутиш учун атомларнинг ҳаракатини ушлаб туриш ва секинлаштириш учун ишлатилиши мумкин бо'лган механизм. Бу атама ба'зан лазерли совутиш билан синоним сифатида ишлатилади, аммо лазерли совутиш бошқа усулларни о'з ичига олади.
Тарих-Допплер совутиш бир вақтнинг о'зида 1975 йилда икки гуруҳ томонидан таклиф қилинган, биринчиси Давид Ж. Wинеланд ва Ҳанс Георг Деҳмелт[1] ва иккинчиси Теодор В. Ҳанш ва Артур Леонард Счаwлоw эди[2]. У биринчи марта 1978 йилда Wинеланд, Друллингер ва Wаллс томонидан намойиш этилган ва ко'п о'тмай Нойхаузер, Хоҳенстатт, Тосчек ва Деҳмелт томонидан намойиш этилган.
Атом тузилиши-Фақат ба'зи атомлар ва ионлар лазерни совутиш учун мос оптик о'тишларга эга, чунки 300 нм дан анча қисқа то'лқин узунликларида зарур бо'лган лазер қувватини ишлаб чиқариш жуда қийин. Бундан ташқари, атом қанчалик нозик тузилишга эга бо'лса, унинг юқори ҳолатдан фотон чиқариши ва асл ҳолатига қайтмаслик, уни қоронг'и ҳолатга келтириш ва совутиш жараёнидан олиб ташлаш учун ко'проқ усуллар мавжуд. Бу атомларни ҳаяжонланган ҳолатга қайтариш учун бошқа лазерлардан фойдаланиш ва яна бир марта уриниб ко'риш мумкин, аммо о'та нозик тузилиш қанчалик мураккаб бо'лса, шунчалик ко'п (тор диапазонли, частотали қулфланган) лазерлар талаб қилинади.
Частотани блокировка қилувчи лазерлар ҳам мураккаб, ҳам қиммат бо'лгани учун, бир нечта қо'шимча лазерни қайта ишлашга муҳтож бо'лган атомлар камдан-кам совутилади; умумий рубидий магнит-оптик тузоқ, масалан, битта қайта помпаланадиган лазерни талаб қилади. Бу молекулаларнинг умуман лазер билан совутилишининг сабаби ҳамдир: молекулалар о'та нозик тузилишга қо'шимча равишда ровиброник бирикмаларга ҳам эга ва шунинг учун ҳам ҳаяжонланган айланиш ёки тебраниш ҳолатларига тушиши мумкин. Бироқ, молекулаларнинг лазер билан совутилиши аввал СрФ молекулалари ва кейин Cа ва ЙО каби бошқа диатомиклар билан ко'рсатилди.
Конфигурацияси-Атомнинг учта ҳаракат эркинлик даражасини совутиш учун барча учта Декарт о'лчамидаги лазер нурларининг қарши тарқаладиган то'пламларидан фойдаланиш мумкин. Кенг тарқалган лазерли совутиш конфигурациясига оптик пекмез, магнит-оптик тузоқ ва Зеэман секинроқ киради.Ион тузог'ида тутилган атом ионларини битта лазер нури билан совутиш мумкин, агар бу нур учта ҳаракат эркинлиги даражасида компонентга эга бо'лса. Бу нейтрал атомларни ушлаб туриш учун зарур бо'лган олтита нурдан фарқли о'лароқ. Дастлабки лазерли совутиш тажрибалари ион тузоқларидаги ионлар устида о'тказилди. (Назарий жиҳатдан нейтрал атомлар чуқур тузоққа тушиб қолса, уларни битта нур билан совутиш мумкин эди, лекин амалда нейтрал тузоқлар ион тузоқларига қараганда анча саёзроқдир ва нейтрал атомни ядродан чиқариб юбориш учун битта орқага қайтиш ҳодисаси етарли бо'лиши мумкин.