UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Eman (daraxt)]] <!-- Odam tomonidan yaratildi -->
{{Maʼnolari|Eman (maʼnolari)}}
[[Fayl:Gustave_Courbet_-_Le_Gros_Chêne_(1843).jpg|thumb|[[Gustave Courbet]] (1843)]]
'''Eman''', dub, bolut ({{bt|Оиегсик.}}) — qoraqayindoshlar [[oila (biologiya)|oila]]siga mansub doim yashil [[daraxt]], baʼzan [[buta]]lar [[turkum]]i. [[Shimol]]iy yarim sharning [[moʻtadil mintaqa|moʻʼtadil]], [[subtropik mintaqalar|subtropik]] va [[tropik mintaqalar]]ida 450 ([[Shimoliy Amerika|Shimoliy]] va [[Markaziy Amerika]]da 200)dan ortiq [[tur (biologiya)|tur]]i bor. [[Rossiya]], [[Kavkaz]] va [[Gʻarb]]. [[Yevropa]]da tarqalgan bargi bandli oddiy yoki yozgi E. ({{bt|0. гоиг}}), qoyali yoki qishki Emanni, gruziya emani mongol emani va boshqalar emanzor [[oʻrmon]]lar hosil qiladi. [[Oʻzbekiston]]da emanning qizil E. turi [[ekinlarni ekish|ekiladi]]. [[Ildiz (oʻsimlik)|Ildiz]]i oʻqildiz (5 m chuqurlikka kirib boradi). Daraxtining balandligi 20–25 m, shoxshabbasi keng. [[Barg]]lari teskari tuxumsimon, oʻyma, [[novda]]lari qizgishqoʻngʻir [[rang]]da, tuksiz. [[Toʻpgul]]i [[kuchala]] yoki boshcha. [[Aprel]] [[oy (vaqt birligi)|oy]]ida gullab (15—60 yoshidan gullay boshlaydi), [[sentabr]]da [[urugʻ (oʻsimliklar)|urugʻ]]i pishadi. Mevasi yongoqcha (choʻchqayongʻoq). E. [[Yorugʻsevar oʻsimliklar|yorugʻsevar]], [[qurgʻoqchilik]]ka [[chidamlilik|chidamli]] daraxt. 400—1000 [[yil]]gacha yashaydi. [[Yogʻoch]]i [[aviatsiya]] va [[kema]]<nowiki/>sozlikda, [[qurilish]]da, [[mebel sanoati]]da, bochkasozlikda qimmatli [[xom ashyo]] hisoblanadi. [[Poʻstloq|Poʻstlogʻi]]dan [[teri oshlash]]da foydalaniladi. [[Shahar]] koʻchalari va [[xiyobon]]larda [[manzarali oʻsimliklar|manzarali oʻsimlik]] sifatida oʻstiriladi. E. ixrta oʻrmonlari tashkil qilishda 1-oʻrinni egallaydi, atrof muhitga sogʻlomlashtiruvchi taʼsiri boʻyicha boshqa oʻsimliklardan ustun turadi. E. toʻnkasidan oʻsib chiqadi va yongʻoqchasidan ([[kuz]]da ekib) koʻpaytiriladi. [[Koʻchat]]lari birikki yildan keyin ([[bahor]]da) koʻchirib oʻtqaziladi.
 
[[Fayl:Eman_daraxt.jpg|thumb|Eman daraxtining pastdan koʻrinishi]]
{{OʻzME}}
{{chala}}
 
[[Turkum:Ikki pallali oʻsimliklar]]
[[Turkum:Shimoliy Amerika florasi]]
[[Turkum:Eman]]
[[Turkum:Yog‘och]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Gustave Courbet (1843)

Eman, dub, bolut (Оиегсик.) — qoraqayindoshlar oilasiga mansub doim yashil daraxt, baʼzan butalar turkumi. Shimoliy yarim sharning moʻʼtadil, subtropik va tropik mintaqalarida 450 (Shimoliy va Markaziy Amerikada 200)dan ortiq turi bor. Rossiya, Kavkaz va Gʻarb. Yevropada tarqalgan bargi bandli oddiy yoki yozgi E. (0. гоиг), qoyali yoki qishki Emanni, gruziya emani mongol emani va boshqalar emanzor oʻrmonlar hosil qiladi. Oʻzbekistonda emanning qizil E. turi ekiladi. Ildizi oʻqildiz (5 m chuqurlikka kirib boradi). Daraxtining balandligi 20–25 m, shoxshabbasi keng. Barglari teskari tuxumsimon, oʻyma, novdalari qizgishqoʻngʻir rangda, tuksiz. Toʻpguli kuchala yoki boshcha. Aprel oyida gullab (15—60 yoshidan gullay boshlaydi), sentabrda urugʻi pishadi. Mevasi yongoqcha (choʻchqayongʻoq). E. yorugʻsevar, qurgʻoqchilikka chidamli daraxt. 400—1000 yilgacha yashaydi. Yogʻochi aviatsiya va kemasozlikda, qurilishda, mebel sanoatida, bochkasozlikda qimmatli xom ashyo hisoblanadi. Poʻstlogʻidan teri oshlashda foydalaniladi. Shahar koʻchalari va xiyobonlarda manzarali oʻsimlik sifatida oʻstiriladi. E. ixrta oʻrmonlari tashkil qilishda 1-oʻrinni egallaydi, atrof muhitga sogʻlomlashtiruvchi taʼsiri boʻyicha boshqa oʻsimliklardan ustun turadi. E. toʻnkasidan oʻsib chiqadi va yongʻoqchasidan (kuzda ekib) koʻpaytiriladi. Koʻchatlari birikki yildan keyin (bahorda) koʻchirib oʻtqaziladi.

Eman daraxtining pastdan koʻrinishi