Ellen Karolina Sofiya Kay sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi}}

'''Ellen Karolina Sofiya Kay''' (shved. <span style="font-style:italic;" lang="sv">Ellen Karolina Sofiya Key</span>; [[1849]]-[[11-dekabr|yil 11-dekabr]], Sundsholm-[[1926]]-[[25-aprel|yil 25-aprel]], Strand) - [[Shvetsiya|shved]] [[Yozuvchi|yozuvchisi]] .

== Biografiyasi ==
Ellen Kay Sundholmda Shvetsiya fermerlik partiyasi asoschisi Emil Kay oilasida tugʻilgan. Uning onasi Sofi Pussi Kay Shvetsiya shimolidagi aristokratlar oilasidan edi. Ellen Kay uyda ta'lim olgan, onasi unga savodxonlik va arifmetikadan, otasi esa chet tillaridan dars bergan. Ellen bolaligidan koʻp oʻqigan, u [[Henrik Ibsen|Henrik Ibsenning]], xususan, "Per Gyunt", "Sevgi komediyasi" va "Brandt" pyessalari unga katta qiziqish uygʻotgan. Ellen yigirma yoshga toʻlganda, uning otasi Riksdagga partiyasiga gubernator etib saylangan va oilasi Stokgolmga koʻchib oʻtgan.

Ellen onalikni ogʻir ish deb hisoblagan va yerlardan qat'i nazar, davlat onalar va bolalarni qoʻllab-quvvatlashi kerakligini ta'kidlagan. Uning ushbu gʻoyalari koʻplab mamlakatlarning ijtimoiy qonunchiligiga sezilarli ta'sir koʻrsatgan.

[[1874|1874-yilda]] u [[Daniya|Daniyaga]] joʻnab ketgan va u yerda kambagʻal qishloqlar uchun xalq institutlarida dars berdi. U oʻz vatani Shvetsiyada oʻz xalq institutini tashkil etishni orzu qilgan, ammo buning oʻrniga [[1880]]-yilda Stokgolmdagi Anna Uitlokning qizlar maktabida oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

U oʻzining adabiy faoliyatida ayolning huquq va burchlari, ayollar mehnati, keksa va yosh avlodning oʻzaro munosabatlari, onalik tuygʻulari, shaxs va jamiyatning oʻzaro ta'siri haqidagi savollar bilan shugʻullangan. Hech qanday guruh yoki partiyaga qoidalariga rioya qilmasdan, u har doim oʻzining maxsus yoʻlidan borishga intilgan. Uning asosiy asarlari "Sevgi va nikoh toʻgʻrisida" va "Bolalik davri" ("''Barnets arhundrade''",[[1900]]-yil, ruscha tarjimasi 1905-yil). Oʻz gʻoyalarini Yevropa jamiyatida yoyish uchun Kay [[1903|1903-yilda]] [[Germaniya]] va [[Avstriya]] boʻylab sayohat qilgan va u yerda oʻziga yaqin mavzularda ommaviy ma'ruzalar oʻqigan.

Ellen Kayning bir nechta maqolalari 1906-yilda Yevgeniy Jurakovskiyning "Zamonaviy hayot tragikomediyasi" kitobida ilova sifatida paydo boʻlgan. "Kelajak ayoli", "Jasorat", "Ibsenning individualligi haqida", Olga Takke tomonidan tarjima qilingan. U haqida "Qabrga gulchambar (Elen Kay xotirasiga)" esdalik maqolasi rus diasporasining publitsist va jamoat arbobi Ilya Markovich Trotskiy tomonidan yozilgan.

U, shuningdek, "estetika orqali etika" falsafiy kontseptsiyasining muallifi edi. Unda u toʻlaqonli, qulay muhitda yashovchi odam oʻzini-oʻzi bilishi va atrofidagi dunyo bilan aloqa topishi mumkinligini ta'kidladi. Bu qarash uning ijtimoiy-demokratik mafkuraga boʻlgan ishtiyoqi bilan bogʻliq edi.

*

== Manbalar ==

* Кей, Эллен // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Троцкий И. М. Венок на могилу (Памяти Эллен Кей) // Дни, № 997, 05 мая 1926. С. 2.
[[Turkum:1926-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:25-aprelda vafot etganlar]]
[[Turkum:1849-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:11-dekabrda tugʻilganlar]]