Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Elliptik silindrning elektr maydoni

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Elliptik silindrning elektr maydoni

Cheksiz uzun silindr sirti boʻylab zaryadlar bir jinsli taqsimlangan boʻlsin. Zaryadlarning sirt zichligi ρ{\displaystyle \rho}. Shu bir jinsli cheksiz uzun silindr sirtidagi elektr maydonini hisoblaymiz.

Ellipsning x va z oʻqlari boʻyicha yarim oʻqlari a va b ga teng deylik. U holda, zaryadlar hosil qiladigan potensial quyidagi koʻrinishda boʻladi:

φ(x,z)=ρ∫−aadx′∫−b1−x′2a2b1−x′2a2dz′ln⁡1(x−x′)2+(z−z′)2{\displaystyle \varphi(x,z)=\rho\int\limits_{-a}^{a}dx' \int\limits_{-b\sqrt{1-\frac{x'^{2}}{a^{2}}}}^{b\sqrt{1-\frac{x'^{2}}{a^{2}}}}dz'\ln\frac{1}{(x-x')^{2}+(z-z')^{2}}}

Endi esa, zaryadlar silindrdan tashqarida hosil qilgan maydonning z oʻqi boʻyicha tashkil etuvchisini koʻrib chiqamiz: x2a2+z2b2=1+δ(0<δ≪1){\displaystyle \frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{z^{2}}{b^{2}}=1+\delta \ \ \ \ \ (0<\delta\ll 1)} Uni quyidagicha ifodalashimiz mumkin: E1(x,z)≡−∂φ∂z=ρ∫−aadx′∫−b1−x′2a2b1−x′2a2dz′∂∂z′ln⁡1(x−x′)2+(z−z′)2=ρ∫−aadx′ln⁡(x−x′)2+(z+b1−x′2a2)2(x−x′)2+(z−b1−x′2a2)2{\displaystyle E_{1}(x,z)\equiv-\dfrac{\partial\varphi}{\partial z}=\rho\int\limits_{-a}^{a}dx' \int\limits_{-b\sqrt{1-\frac{x'^{2}}{a^{2}}}}^{b\sqrt{1-\frac{x'^{2}}{a^{2}}}} dz'\dfrac{\partial}{\partial z'} \ln{\frac{1}{(x-x')^{2}+(z-z')^{2}}}= \rho\int\limits_{-a}^{a}dx\prime\ln{\frac{(x-x')^{2}+ \left(z+b\sqrt{1-\frac{x'^{2}}{a^{2}}}\right)^{2}}{(x-x')^{2}+ \left(z-b\sqrt{1-\frac{x'^{2}}{a^{2}}}\right)^{2}}}} Bu integralni hisoblash uchun yangi oʻzgaruvchilar kiritamiz: x=acos⁡ψ,x′=acos⁡ψ′,b/a=ε,δ+sin⁡2ψ=sin⁡2φ{\displaystyle x=a\cos\psi, x'=a\cos\psi', b/a=\varepsilon, \delta+\sin^{2}\psi=\sin^{2}\varphi}

U holda 1−x′2a2=sin⁡ψ′,z=bsin⁡φ{\displaystyle \sqrt{1-\frac{x'^{2}}{a^{2}}}=\sin\psi',\ z=b\sin\varphi} boʻladi hamda Ez=aρ∫0πsin⁡ψ′dψ′ln⁡(cos⁡ψ′−cos⁡ψ)2+ε2(sin⁡ψ′+sin⁡φ)2(cos⁡ψ′−cos⁡ψ)2+ε2(sin⁡ψ′−sin⁡φ)2=aρ∫0πsin⁡ψ′dψ′ln⁡sin⁡2ψ′+ψ2sin⁡2ψ′−ψ2+ε2sin⁡2ψ′+φ2cos⁡2ψ′−φ2sin⁡2ψ′+ψ2sin⁡2ψ′−ψ2+ε2sin⁡2ψ′+φ2sin⁡2ψ′−φ2{\displaystyle E_{z}=a\rho\int\limits_{0}^{\pi} \sin\psi' d\psi' \ln\frac{(\cos\psi'-\cos\psi)^{2}+\varepsilon^{2}(\sin\psi'+\sin\varphi)^{2}} {(\cos\psi'-\cos\psi)^{2}+\varepsilon^{2}(\sin\psi'-\sin\varphi)^{2}} =a\rho \int\limits_{0}^{\pi} \sin\psi' d\psi' \ln \frac{\sin^{2}\frac{\psi'+\psi}{2}\sin^{2}\frac{\psi'-\psi}{2}+ \varepsilon^{2}\sin^{2}\frac{\psi'+\varphi}{2}\cos^{2} \frac{\psi'-\varphi}{2}} {\sin^{2}\frac{\psi'+\psi}{2}\sin^{2}\frac{\psi'-\psi}{2}+ \varepsilon^{2}\sin^{2}\frac{\psi'+\varphi}{2}\sin^{2} \frac{\psi'-\varphi}{2}}}

δ→0{\displaystyle \delta\rightarrow 0} boʻlganda, φ→ψ{\displaystyle \varphi\rightarrow\psi}. Bu oʻtishning uzluksizligidan foydalanib integral ostidagi ifodani quyidagicha yozib olishimiz mumkin:

Ez=aρ∫0πsin⁡ψ′dψ′ln⁡sin⁡2ψ+ψ′2[sin⁡2ψ−ψ′2+ε2cos⁡2ψ−ψ′2]sin⁡2ψ−ψ′2[sin⁡2ψ+ψ′2+ε2cos⁡2ψ+ψ′2]=aρ∫0πsin⁡φdφ[1−cos⁡(φ+ψ)1−cos⁡(φ−ψ)1+ε2−1ε2+1cos⁡(φ−ψ)1+ε2−1ε2+1cos⁡(φ+ψ)]=aρ∫π+φπ−φsin⁡(φ+ψ)dφln⁡1+ε2−1ε2+1cos⁡φ1−cos⁡ψ+aρ∫ψπ+ψsin⁡(φ−ψ)dφln⁡1−cos⁡ψ1+ε2−1ε2+1cos⁡φ{\displaystyle E_{z}=a\rho\int\limits_{0}^{\pi} \sin\psi' d\psi' \ln \frac{\sin^{2}\frac{\psi+\psi'}{2}\left[ \sin^{2}\frac{\psi-\psi'}{2}+ \varepsilon^{2}\cos^{2}\frac{\psi-\psi'}{2} \right]} {\sin^{2}\frac{\psi-\psi'}{2} \left[ \sin^{2}\frac{\psi+\psi'}{2}+ \varepsilon^{2}\cos^{2}\frac{\psi+\psi'}{2} \right]} =a\rho\int\limits_{0}^{\pi} \sin\varphi d\varphi \left[ \frac{1-\cos(\varphi+\psi)} {1-\cos(\varphi-\psi)} \frac{1+\frac{\varepsilon^{2}-1} {\varepsilon^{2}+1}\cos(\varphi-\psi)}

{1+\frac{\varepsilon^{2}-1}
	{\varepsilon^{2}+1}\cos(\varphi+\psi)}	 

\right] =a\rho\int\limits_{\pi+\varphi}^{\pi-\varphi} \sin(\varphi+\psi)d\varphi\ln \frac{1+\frac{\varepsilon^{2}-1} {\varepsilon^{2}+1}\cos\varphi} {1-\cos\psi} +a\rho\int\limits_{\psi}^{\pi+\psi} \sin(\varphi-\psi)d\varphi\ln \frac{1-\cos\psi} {1+\frac{\varepsilon^{2}-1} {\varepsilon^{2}+1}\cos\varphi}}

Birinchi integralda integrallash oʻzgaruvchisini almashtiramiz: φ′=π−φ{\displaystyle \varphi\prime=\pi-\varphi}.

Natijada Ez=aρ∫ψπ+ψsin⁡(φ−ψ)dφ[ln⁡1+ε2−1ε2+1cos⁡φ1−ε2−1ε2+1cos⁡φ+ln⁡1−cos⁡φ1+cos⁡φ]=aρ[Φ(ψ,ε2−1ε2+1)+Φ(ψ,1)]{\displaystyle E_{z}=a\rho\int\limits_{\psi}^{\pi+\psi} \sin(\varphi-\psi)d\varphi \left[ \ln \frac{1+\frac{\varepsilon^{2}-1} {\varepsilon^{2}+1}\cos\varphi} {1-\frac{\varepsilon^{2}-1} {\varepsilon^{2}+1}\cos\varphi} +\ln \frac{1-\cos\varphi} {1+\cos\varphi} \right] =a\rho\left[\Phi \left( \psi,\frac{\varepsilon^{2}-1} {\varepsilon^{2}+1} \right) +\Phi(\psi,1) \right]}

bu yerda Φ(ψ,α)=∫ψπ+ψsin⁡(φ−ψ)dφln⁡1−αcos⁡φ1+αcos⁡φ{\displaystyle \Phi(\psi,\alpha)= \int\limits_{\psi}^{\pi+\psi} \sin(\varphi-\psi)d\varphi\ln \frac{1-\alpha\cos\varphi} {1+\alpha\cos\varphi}} Yuqoridagi integralni boʻlaklab integrallash mumkin: Φ(ψ,α)=−cos⁡(φ−ψ)ln⁡1−αcos⁡φ1+αcos⁡φ|ψπ+ψ+2π∫ψπ+ψcos⁡(φ+ψ)sin⁡φ1−α2cos⁡2φ+2αsin⁡ψ∫ψπ+ψsin⁡2φdφ1−α2cos⁡2φ{\displaystyle \Phi(\psi,\alpha)= -\cos(\varphi-\psi)\ln \frac{1-\alpha\cos\varphi} {1+\alpha\cos\varphi} \Big |_{\psi}^{\pi+\psi} +2\pi\int\limits_{\psi}^{\pi+\psi} \frac{\cos(\varphi+\psi)\sin\varphi} {1-\alpha^{2}\cos^{2}\varphi} +2\alpha\sin\psi\int\limits_{\psi}^{\pi+\psi} \frac{\sin^{2}\varphi d\varphi} {1-\alpha^{2}\cos^{2}\varphi}}

Koʻrinib turibdiki, yuqorida berilgan integraldagi birinchi had nolga teng. Ikkinchi hadda integral ostidagi funksiyaning (0,ψ){\displaystyle (0,\psi)} va (π,π+ψ){\displaystyle (\pi,\pi+\psi)} intervallardagi qiymati bir-biriga mos keladi. Natijada, Φ(ψ,α){\displaystyle \Phi(\psi,\alpha)} ni quyidagi koʻrinishda yozishimiz mumkin:

Φ(ψ,α)=2αsin⁡ψ∫0πsin⁡2φdφ1−α2cos⁡2φ{\displaystyle \Phi(\psi,\alpha)=2\alpha\sin\psi\int\limits_{0}^{\pi}\frac{\sin^{2}\varphi d\varphi}{1-\alpha^{2}\cos^{2}\varphi}}

α=1{\displaystyle \alpha=1} hol uchun integral oson hisoblanadi va 2πsin⁡ψ{\displaystyle 2\pi\sin\psi} ga teng. α≠1{\displaystyle \alpha\ne1} uchun esa

Φ(ψ,α)=2πsin⁡ψα[1−(1−α2)∫0πdφ1−α2cos⁡2φ]{\displaystyle \Phi(\psi,\alpha)=\frac{2\pi\sin\psi}{\alpha} \left[ 1-(1-\alpha^{2}) \int\limits_{0}^{\pi}\dfrac{d\varphi}{1-\alpha^{2}\cos^{2}\varphi} \right]}

yoki

Φ(ψ,α)=2πsin⁡ψα(1−1−α2){\displaystyle \Phi(\psi,\alpha)=\frac{2\pi\sin\psi}{\alpha} \left( 1-\sqrt{1-\alpha^{2}} \right)}

Shundan soʻng, (12) tenglamani (7)ifodagaa qoʻyamiz va (4)formulani hisobga olgan holda, elliptik silindr maydoni uchun quyidagi ifodani yozamiz:

Ex(x,z)=4πρab+azEz(x,z)=4πρbb+ax{\displaystyle E_{x}(x,z)=4\pi\rho\dfrac{a}{b+a}z


E_{z}(x,z)=4\pi\rho\dfrac{b}{b+a}x}


Yana qarang

Adabiyotlar

  • M.Reiser, IEEE Trans. Nucl. Sci., 13, 171 (1966)