Eng kam rivojlangan mamlakatlar sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Least_Developed_Countries_Map_New.svg|alt=|thumb|400x400px|{{legend|#ff0000|Eng kam rivojlangan davlatlar (2020-yil BMT tasniflashiga koʻra)}}{{legend|#ffcc00|Sobiq eng kam rivojlangan davlatlar}}]]
'''Eng kam rivojlangan mamlakatlar''' ('''LDC''') yoki '''eng kam rivojlangan davlatlar''' — bu [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] tomonidan roʻyxatga olingan, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning eng past koʻrsatkichlariga ega boʻlgan rivojlanayotgan davlatlar. LDC tushunchasi 1960-yillarning oxirida paydo boʻlgan va 1971-yil 18-noyabrdagi 2768-sonli (XXVI) rezolyutsiyasida LDCning birinchi guruh davlatlari roʻyxatga olingan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.unitar.org/resource/sites/unitar.org.resource/files/document-pdf/GA-2767-XXVI.pdf|sarlavha=Identification of the least developed among the developing countries|qaralgan sana=2011-01-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110709182754/http://www.unitar.org/resource/sites/unitar.org.resource/files/document-pdf/GA-2767-XXVI.pdf|arxivsana=2011-07-09}}</ref>.

Agar davlat uchta mezonga javob bersa, eng kam rivojlangan davlatlar qatoriga kiradi<ref name="UN2018">{{Veb manbasi|url=https://www.un.org/development/desa/dpad/least-developed-country-category/ldc-criteria.html|sarlavha=Criteria For Identification Of LDCs|nashriyot=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs]], Development Policy and Analysis Division|qaralgan sana=2018-03-02}}</ref><ref name="Criteria">UN-OHRLLS [http://unohrlls.org/about-ldcs/criteria-for-ldcs/ Criteria for Identification and Graduation of LDCs] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190725125957/http://unohrlls.org/about-ldcs/criteria-for-ldcs/}}.</ref>:

* [[Qashshoqlik|Kambagʻallik]] — uch yil davomida oʻrtacha jon boshiga toʻgʻri keladigan yalpi milliy daromad (YaMM) asosida tartibga solinadigan mezon. 2018-yil holatiga koʻra, davlat roʻyxatga kiritilishi uchun aholi jon boshiga yalpi daromadi 1025 [[AQSh dollari|AQSh dollaridan]] kam boʻlishi kerak, undan chiqish uchun esa 1230 dollardan ortiq boʻlishi kerak;
* Inson resurslarining zaifligi ([[Ovqatlanish nutrisiologiyasi|ovqatlanish]], [[Sogʻliqni saqlash|sogʻliqni saqlash]], [[Taʼlim|taʼlim]] va kattalar [[Savodlilik|savodxonligi]] koʻrsatkichlari asosida);
* [[Iqtisodiy zaiflik indeksi|Iqtisodiy zaiflik]] (qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishining beqarorligi, tovarlar va xizmatlar eksportining beqarorligi, noanʼanaviy faoliyatning iqtisodiy ahamiyati, tovar eksportining kontsentratsiyasi va [[Tabiiy ofat|tabiiy ofatlar]] tufayli koʻchirilgan aholining foiziga asoslangan).

2020-yil dekabr oyi holatiga koʻra, 46 ta davlat hali ham LDC sifatida tasniflangan, oltitasi esa 1994—2020-yillarda bu roʻyxatdan chiqqan<ref name="un">{{Veb manbasi|url=https://www.un.org/development/desa/dpad/least-developed-country-category/ldcs-at-a-glance.html|sarlavha=LDCs at a Glance|sana=25 May 2008|nashriyot=Department of Economic and Social Affairs|qaralgan sana=2020-12-04}}</ref>. [[Jahon savdo tashkiloti]] (JST) BMT roʻyxatini tan oladi va shunday deydi: „JST doirasida qoʻllanilayotgan choralar eng kam rivojlangan mamlakatlarga JSTning boshqa aʼzolariga eksportni koʻpaytirishga va investitsiyalarni jalb qilishga yordam berishi mumkin. Koʻpgina rivojlanayotgan mamlakatlarda bozorga yoʻnaltirilgan islohotlar iqtisodiy oʻsishni tezlashtirdi, eksportni xilma-xil qildi va mamlakatning koʻp tomonlama savdo tizimida yanada samarali ishtirok etishiga olib keldi“<ref name="wtoldc">{{Veb manbasi|sarlavha=Doha WTO Ministerial 2001: Briefing Notes Least Developed Countries - Towards free market access for least-developed countries|url=https://www.wto.org/english/thewto_e/minist_e/min01_e/brief_e/brief03_e.htm|nashriyot=World Trade Organization}}</ref>.

== Umumiy maʼlumot ==
[[Fayl:Poverty_headcount_ratio_at_1.90_a_day.png|thumb| Qashshoqlik darajasi kuniga 1,90 dollarni tashkil etadi]]
[[Fayl:G33_member_states.png|thumb| G33 davlatlari: qishloq xoʻjaligi boʻyicha rivojlanayotgan davlatlar koalitsiyasi]]
LDC mezonlari har uch yilda bir marta [[Birlashgan millatlar tashkilotining iqtisodiy va ijtimoiy kengashi|BMT iqtisodiy va ijtimoiy kengashi]] (ECOSOC)ning Rivojlanish siyosati qoʻmitasi (CDP) tomonidan koʻrib chiqiladi. Uch yilda bir marta oʻtkazilgan koʻrib chiqishda davlatning koʻrsatkichlari ikki marta ketma-ket ushbu mezonlardan yaxshilansa, ular LDC tasnifidan chiqarilishi mumkin<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.un.org/development/desa/dpad/least-developed-country-category/ldc-graduation.html|sarlavha=Graduation from the LDC category Department of Economic and Social Affairs|sana=March 5, 2010|ish=Economic Analysis & Policy Division Dept of Economic & Social Affairs United Nations}}</ref>. Birlashgan Millatlar Tashkilotining eng kam rivojlangan davlatlar, dengizga chiqish imkoniyati boʻlmagan rivojlanayotgan davlatlar va rivojlanayotgan kichik orollar boʻyicha Oliy vakillik idorasi (UN-OHRLLS) bu ishni amalga oshiradi va kam rivojlangan davlatlar uchun advokatlik xizmatlarini taqdim etadi. Eng kam rivojlangan davlatlarni tasniflashda 2020-yil dekabr holatiga koʻra 46 ta davlat ishtirok etgan<ref name="un"/>.

2011-yil may oyida boʻlib oʻtgan Birlashgan Millatlar Tashkilotining LDC boʻyicha toʻrtinchi konferensiyasida delegatlar kelgusi oʻn yil ichida mavjud LDC davlatlarining kamida yarmini ijtimoiy va iqtisodiy tomondan rivojlanishga qaratilgan maqsadini maʼqulladilar<ref name="Goal2021">{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/global-development/poverty-matters/2011/may/06/goal-halve-ldcs-10-years-conference|sarlavha=Goal to halve number of LDCs in next 10 years|ish=The Guardian|sana=2011-05-06|qaralgan sana=2011-05-13}}
</ref>. 2018-yil holatiga koʻra, 2024-yilda oʻn yoki undan ortiq davlat LDC safidan chiqishi kutilgan edi, bu boʻyicha [[Bangladesh]] va [[Jibuti]] 2018-yilda allaqachon barcha mezonlarga javob bergan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.nextbigfuture.com/2018/06/ten-fewer-least-developed-countries-by-2024.html|sarlavha=Ten Fewer Least Developed Countries by 2024|muallif=Wang|ism=Brian|sana=11 June 2018|ish=nextbigfuture.com|qaralgan sana=21 December 2018}}</ref>.

Hozirgi vaqtda ushbu mezonlarga javob beradigan bir davlat va LDC maqomi mezonlariga ilgari javob bergan, ammo CDP maʼlumotlarining toʻgʻriligiga shubha qilib, indeksga kiritilishdan bosh tortgan ikkita davlat mavjud: [[Gana]] (endi 1994-yildagi mezonlarga javob bermagan), [[Papua Yangi Gvineya]] (2009-yildagi mezonlarga javob bermagan) va [[Zimbabve]]<ref>{{Kitob manbasi|url=https://www.worldcat.org/oclc/1088728737|title=Handbook on the least developed country category : inclusion, graduation, and special support measures.|date=October 2018|others=United Nations. Economic and Social Council. Committee for Development Policy, United Nations. Department of Economic and Social Affairs|isbn=978-92-1-104692-2|edition=Third|location=New York|oclc=1088728737}}</ref>.

== Nomning qoʻllanilishi va qisqartmalar ==
Eng kam rivojlangan davlatlarni [[Rivojlanayotgan mamlakat|rivojlanayotgan davlatlardan]], „kam rivojlangan davlatlar“, „kamroq rivojlangan davlatlar“ yoki boshqa shunga oʻxshash atamalar bilan ajratish mumkin.

„Iqtisodiy jihatdan kam rivojlangan davlat“ (LEDC) atamasi bugungi kunda ham qoʻllanadi. Biroq, „eng kam rivojlangan davlat“ va „iqtisodiy jihatdan kam rivojlangan davlat“ (ikkalasi ham LDC deb qisqartirilishi mumkin) oʻrtasidagi chalkashliklarga yoʻl qoʻymaslik uchun hamda uni dengizga chiqish imkoni boʻlmagan rivojlanayotgan davlatlar (uni LLDC deb qisqartirish mumkin) nomi bilan adashtirmaslik uchun „rivojlanayotgan davlat“ odatda „kam rivojlangan davlat“ atamasidan ustun qoʻyiladi.

2018-yilda oʻtkazilgan Birlashgan Millatlar Tashkiloti tahlili davomida BMT kam rivojlangan mamlakatlarni uchta mezon asosida belgiladi. Ushbu mezonlardan biri aholi jon boshiga toʻgʻri keladigan yalpi milliy daromadning (YaMD) uch yillik oʻrtacha koʻrsatkichi 1025 AQSH dollaridan past boʻlgan mamlakatlar edi. Aholisi 75 milliondan ortiq davlatlar bundan mustasno hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.un.org/development/desa/dpad/least-developed-country-category/ldc-criteria.html|sarlavha=Criteria For Identification Of LDCs|sana=4 March 2010|nashriyot=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs]], Development Policy and Analysis Division|qaralgan sana=2018-03-02}}</ref>.

== BMT konferensiyalari ==
[[Fayl:Deputy_Foreign_Minister_Spyros_Kouvelis_at_the_4th_UN_Conference_on_Least_Developed_Countries_(5709246557).jpg|right|thumb| Gretsiya tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari Spyros Kouvelis BMTning eng kam rivojlangan davlatlar boʻyicha 4-konferensiyasida]]
Birlashgan Millatlar Tashkilotining LDC boʻyicha beshta konferensiyasi boʻlib oʻtgan va ular har oʻn yilda bir marta oʻtkazilgan. Birinchi ikki konferensiya 1981— va 1991-yillarda [[Parij|Parijda]] boʻlgan, uchinchisi 2001-yilda [[Bryussel|Bryusselda]] oʻtkazilgan.

2011-yil 9—13-may kunlari Turkiyaning [[Istanbul]] shahrida BMTning kam rivojlangan davlatlar boʻyicha toʻrtinchi konferensiyasi (LDC-IV) boʻlib oʻtdi. Unda BMT rahbari [[Pan Gi Mun]] hamda 50 ga yaqin bosh vazir va davlat rahbarlari ishtirok etdi. Konferensiya 2022-yilda eng kam rivojlangan davlatlarning yarmini LDC toifasidan chiqarish maqsadida oʻtkazilgan edi. 2010-yilda tuzilgan [[Seul]] taraqqiyot konsensusida boʻlgani kabi, bu davlatlarni ham ishlab chiqarish qobiliyati va jismoniy infratuzilmasini oshirishga katta eʼtibor qaratildi, biroq bir qancha NNTlar xususiy sektorga eʼtibor qaratilishidan mamnun emas edi<ref name="Goal2021"/><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/global-development/2011/may/13/least-developed-countries-ambitious-plan|sarlavha=Least developed countries: UN conference endorses ambitious plan to lift millions out of poverty|ish=The Guardian|sana=2011-05-13|qaralgan sana=2011-05-13}}
</ref>.

== Savdo ==
[[Jahon savdo tashkiloti|Jahon savdo tashkilotining]] (JST) Dohadagi muzokaralari mavzusi rivojlanish bosqichi deb nomlanishi tufayli global savdo qoidalari va LDC bilan bogʻliq muammolar ommaviy axborot vositalari hamda siyosatchilarning katta eʼtiborini qozondi. Jahon savdo tashkilotining Gonkongdagi vazirlar yigʻilishida, agar bu bilan bogʻliq ishlar yakunlansa, LDC davlatlari AQSH bozorlariga 100 foiz bojsiz, kvotasiz kirish imkoniyatiga ega boʻlishlariga kelishib olindi. Biroq, NNTlar tomonidan tuzilgan bitim tahlili shuni koʻrsatdiki, taklif qilingan LDC bitimi matnida bu taklifni toʻliq 100 foiz amalga oshira olmaslikka qaratilgan jiddiy muammolar mavjud va hatto LDCning boy davlatlar bozorlariga joriy bojsiz kirishi taklifini yoʻqqa chiqarib tashlashi mumkin<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.citizen.org/hot_issues/issue.cfm?ID=1389|sarlavha=Public Citizen Global Trade Watch Global Trade Watch — Hot Issue June 21 — Study shows WTOʻs Doha Round proposal would leave many poor countries worse off|nashriyot=Citizen.org|qaralgan sana=2014-07-28}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.unnayan.org/Other/Unnayan_Onneshan_TNLP_Hong_Kong.pdf|sarlavha=Archived copy|qaralgan sana=2006-07-26|arxivsana=2011-04-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110401030510/http://www.unnayan.org/Other/Unnayan_Onneshan_TNLP_Hong_Kong.pdf}}</ref>. Ushbu muammolardan norozilik baʼzi iqtisodchilarni [[Hong Kong|Gonkong]] kelishuvini qayta koʻrib chiqishga chaqirishiga olib keldi. 

Doktor Chiedu Osakve, 2001-yildan boshlab JST kotibiyatining Texnik hamkorlik boʻlimi direktori va Bosh direktorning rivojlanayotgan davlatlar masalalari boʻyicha maslahatchisi, 1999-yildan boshlab JSTning eng kam rivojlangan davlatlar boʻyicha maxsus koordinatori etib tayinlangan<ref>World Trade Organization, [http://www.wto.org/english/news_e/pres99_e/pr136_e.htm „Moore announces key appointments for development issues“], 1999 Press Releases, Press/136, 13 September 1999</ref>. U JST bilan birgalikda eng kam rivojlangan mamlakatlar uchun integratsiyalashgan harakat asosini tashkil etuvchi boshqa beshta agentlik bilan yaqin hamkorlikda ishladi. Ular bozorga kirish masalalari, rivojlanayotgan mamlakatlar uchun maxsus va tabaqalashtirilgan munosabat qoidalari, rivojlanayotgan mamlakatlarning koʻp tomonlama savdo tizimida ishtiroki hamda rivojlanish masalalari, xususan, rivojlanayotgan mamlakatlarning raqobat siyosatidagi manfaatlarini koʻrib chiqdilar<ref>Osakwe, Chiedu, [http://www.oecd.org/document/40/0,2340,en_2649_33721_35795688_1_1_1_1,00.html „Are WTO Members wrestling an octopus, did they set their sights too high?“], DAC News November-December 2005, [[Development Assistance Committee]], [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]].</ref>. Albertaning Kananaskis shahrida boʻlib oʻtgan 28-Katta sakkizlik sammitida Kanada Bosh vaziri [[Jean Chrétien|Jean Chretien]] bozorga kirish bilan bogʻliq tashabbusni taklif qildi va olib bordi, shunda oʻsha paytdagi 48 ta LDC „savdo-yordami“dan foyda olishi mumkin edi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Vasil|ism=Adria|url=http://stage81.nowtoronto.com/news/story.cfm?content=140356|sarlavha=NOW Toronto: "Roots runs away: Beaver-clad clothier blames feds' Africa trade aid for west-end plant closure" (February 12-19, 2004, VOL 23 NO 24 Vasil)|nashriyot=Stage81.nowtoronto.com|qaralgan sana=2014-07-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140714134510/http://stage81.nowtoronto.com/news/story.cfm?content=140356|arxivsana=2014-07-14}}</ref>. Bundan tashqari, Birlashgan Millatlar Tashkilotining „Barqaror taraqqiyotning 14-maqsadi“ Jahon savdo tashkilotining baliqchilikni subsidiyalash boʻyicha muzokaralarining ajralmas qismi sifatida LDC davlatlariga samarali maxsus va differensial imkoniyatlar berishni qoʻllab-quvvatlaydi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Goal 14 targets|url=https://www.undp.org/content/undp/en/home/sustainable-development-goals/goal-14-life-below-water/targets.html|qaralgan sana=2020-09-24|ish=UNDP|til=en|arxivsana=2020-09-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200930060036/https://www.undp.org/content/undp/en/home/sustainable-development-goals/goal-14-life-below-water/targets.html}}</ref>.

== Davlatlar roʻyxati ==
Quyidagi 46 ta davlat 2021-yil noyabr holatiga koʻra BMT tomonidan eng kam rivojlangan davlatlar roʻyxatiga kiritilgan<ref>BMT (2021) [https://www.un.org/development/desa/dpad/wp-content/uploads/sites/45/publication/ldc_list.pdf List of Least Developed Countries (as of 24 November 2021)]</ref>: [[Afgʻoniston]], [[Angola]], [[Bangladesh]], [[Benin]], [[Butan]], [[Burkina-Faso]], [[Burundi]], [[Kambodja]], [[Markaziy Afrika Respublikasi]], [[Chad]], [[Komor orollari]], [[Kongo Demokratik Respublikasi]], [[Jibuti]] , [[Eritreya]], [[Efiopiya]], [[Gambiya]], [[Gvineya]], [[Gvineya-Bisau]], [[Gaiti]], [[Kiribati]], [[Laos]], [[Lesoto]], [[Liberiya]], [[Madagaskar]], [[Malavi]], [[Mali]], [[Mavritaniya]], [[Mozambik]], [[Myanma]], [[Nepal]], [[Niger]], [[Ruanda]], [[San-Tome va Prinsipi]], [[Solomon orollari]], [[Somali]], [[Janubiy Sudan]], [[Sudan]], [[Sharqiy Timor]], [[Togo]], [[Tuvalu]], [[Uganda]], [[Tanzaniya]], [[Yaman]], [[Zambiya]].

=== Qitʼa yoki mintaqa boʻyicha ===
[[Afrika]]da 33 ta, [[Osiyo]]da 9 ta, [[Okeaniya]]da 3 ta va [[Amerika]]da 1 ta davlat eng kam rivojlangan davlatlar qatoriga kiritilgan.

[[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] maʼlumotlariga koʻra „eng kam rivojlangan davlatlar“ roʻyxatidagi baʼzi davlatlar dengizga chiqish imkoni boʻlmagan rivojlanayotgan davlatlar va rivojlanayotgan kichik orol davlatlarga boʻlingan<ref>{{Veb manbasi|sana=2008-05-25|sarlavha=LDCs at a Glance|url=https://www.un.org/development/desa/dpad/least-developed-country-category/ldcs-at-a-glance.html|qaralgan sana=2019-01-03|ish=United Nations Development Policy & Analysis Division}}</ref>:

==== Afrika ====
{{Col-begin}}
{{Col-break|width=32%}}
* {{Bayroq|Angola}}
* {{Bayroq|Benin}}
* {{Bayroq|Burkina Faso}}<ref name="landlocked">Shuningdek, dengizga chiqa olmaydigan rivojlanayotgan davlat]]</ref>
* {{Bayroq|Burundi}}<ref name="landlocked" />
* {{Bayroq|Central African Republic|name=Markaziy Afrika Respublikasi}}<ref name="landlocked" />
* {{Bayroq|Chad}}<ref name="landlocked" />
* {{Bayroq|Comoros}}<ref name="island">Shuningdek, rivojlanayotgan kichik orol davlat</ref>
* {{Bayroq|Democratic Republic of the Congo|name=Kongo Demokratik Respublikasi}}
* {{Bayroq|Djibouti|name=Jibuti}}
* {{Bayroq|Eritrea|name=Eritreya}}
* {{Bayroq|Ethiopia|name=Efiopiya}}<ref name="landlocked" />
{{Col-break|width=32%}}
* {{Bayroq|Gambia|name=Gambiya}}
* {{Bayroq|Guinea|name=Gvineya}}
* {{Bayroq|Guinea-Bissau|name=Gvineya Bissau}}
* {{Bayroq|Lesotho|name=Lesoto}}<ref name="landlocked" />
* {{Bayroq|Liberia|name=Liberiya}}
* {{Bayroq|Madagascar|name=Madagaskar}}
* {{Bayroq|Malawi|name=Malavi}}<ref name="landlocked" />
* {{Bayroq|Mali}}<ref name="landlocked" />
* {{Bayroq|Mauritania|name=Mavritaniya}}
* {{Bayroq|Mozambique|name=Mozambik}}
* {{Bayroq|Niger}}<ref name="landlocked" />
{{Col-break|width=32%}}
* {{Bayroq|Rwanda|name=Ruanda}}<ref name="landlocked" />
* {{Bayroq|Senegal}}
* {{Bayroq|Sierra Leone|name=Syerra Leone}}
* {{Bayroq|Somalia|name=Somali}}
* {{Bayroq|South Sudan|name=Janubiy Sudan}}<ref name="landlocked" />
* {{Bayroq|Sudan}}
* {{Bayroq|Tanzania|name=Tanzaniya}}
* {{Bayroq|Togo}}
* {{Bayroq|Uganda}}<ref name="landlocked" />
* {{Bayroq|Zambia|name=Zambiya}}<ref name="landlocked" />
{{Col-end}}

==== Amerika ====

* {{Bayroq|Gaiti}}

==== Osiyo ====
{{Col-begin}}
{{Col-break|width=32%}}
* {{Bayroq|Afghanistan|name=Afgʻoniston|2013}}<ref name="landlocked" />
* {{Bayroq|Bangladesh}}<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/development/desa/dpad/least-developed-country-category-bangladesh.html|title = Least Developed Country Category: Bangladesh Profile Department of Economic and Social Affairs|date = 25 December 2015}}</ref>
* {{Bayroq|Cambodia|name=Kambodja}}
* {{Bayroq|East Timor|name=Sharqiy Timor}}<ref name="island" />
* {{Bayroq|Laos|name=Laos}}<ref name="landlocked" />
{{Col-break|width=32%}}
* {{Bayroq|Myanmar|name=Myanma}}
* {{Bayroq|Nepal}}<ref name="landlocked"/>
* {{Bayroq|Yemen|name=Yaman}}
{{Col-end}}

==== Okeaniya ====
{{Col-begin}}
{{Col-break|width=32%}}
* {{Bayroq|Kiribati}}<ref name="island" />
{{Col-break|width=32%}}
* {{Bayroq|Solomon Islands}}<ref name="island" />
{{Col-break|width=32%}}
* {{Bayroq|Tuvalu}}<ref name="island" />
{{Col-end}}

=== Roʻyxatdan chiqqan davlatlar ===
Uchta mezon (inson aktivlari, iqtisodiy zaiflik va aholi jon boshiga yalpi milliy daromad) har uch yilda bir marta Rivojlanish siyosati qo‘mitasi tomonidan baholanadi. Davlatlar ''LDC safidan'' chiqishi uchun 3 yilda bir marta boʻladigan koʻrib chiqishda ketma-ket ikki marta uchta mezondan ikkitasiga javob berishi kerak. Rivojlanish siyosati qoʻmitasi bu haqida oʻz tavsiyalarini maʼqullash uchun Iqtisodiy va ijtimoiy kengashga (EKOSOS) murojaat qiladi<ref name="UN_Its_Official">{{Veb manbasi|sana=2018-12-13|sarlavha=It's official and historical – three more countries will graduate from the LDC category|url=https://www.un.org/development/desa/dpad/2018/its-official-and-historical-three-more-countries-will-graduate-from-the-ldc-category/|qaralgan sana=2019-01-03|ish=Development Policy & Analysis Division}}</ref>.

LDC deb toifalash boshlanganidan soʻng, oltita davlat ''rivojlanayotgan davlat'' maqomiga ega boʻldi. LDC maqomidan chiqqan birinchi davlat 1994-yilda [[Botsvana]] boʻlgan. Ikkinchi davlat 2007-yilda [[Kabo-Verde]] edi<ref>[https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=22918&Cr=cape&Cr1=verde „UN advocate salutes Cape Verdeʼs graduation from category of poorest States“], UN News Centre, 14 June 2007.</ref>. 2011-yil boshida [[Maldiv Respublikasi|Maldiv orollari]], 2014-yilda [[Samoa]]<ref>{{Veb manbasi|sana=5 March 2010|sarlavha=Timeline of country's graduation from the LDC category|url=https://www.un.org/development/desa/dpad/least-developed-country-category/ldc-graduation.html|qaralgan sana=2018-03-02|nashriyot=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs]], Development Policy and Analysis Division}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Samoa To Gain Developing Country Economic Status In January 2014|url=http://unohrlls.org/news/samoa-to-gain-developing-country-economic-status-in-january-2014/|arxivurl=https://web.archive.org/web/20151017081118/http://unohrlls.org/news/samoa-to-gain-developing-country-economic-status-in-january-2014/|arxivsana=2015-10-17|qaralgan sana=2015-08-09|ish=[[UN-OHRLLS]] via [[Radio Australia]]}}</ref>, 2017-yilda [[Ekvator Gvineyasi|Ekvatorial Gvineya]]<ref>{{Veb manbasi|muallif=<!--not stated-->|sana=2018|sarlavha=Least Developed Country Category: Equatorial Guinea Profile|url=https://www.un.org/development/desa/dpad/least-developed-country-category-equatorial-guinea.html|qaralgan sana=21 December 2018|nashriyot=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs]], Development Policy and Analysis Division}}</ref> va 2020-yil dekabrida [[Vanuatu]] ''rivojlanayotgan davlat'' maqomiga ega boʻlgan<ref name="Vanuatu">{{Veb manbasi|sana=2020-12-04|sarlavha=Vanuatu graduates from least developed country status|url=https://unctad.org/news/vanuatu-graduates-least-developed-country-status|nashriyot=[[United Nations Conference on Trade and Development]]}}</ref>.

Quyidagi davlatlar endi „eng kam rivojlangan davlatlar“ guruhiga kirmaydi:

* Sikkim (1975-yilda Hindiston Respublikasi tarkibidagi shtatga aylandi)<ref name="CDC2008">{{Veb manbasi|url=https://www.un.org/development/desa/dpad/wp-content/uploads/sites/45/publication/2008cdphandbook.pdf|sarlavha=UN Handbook on the LDC Category|qaralgan sana=2014-07-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170207091657/https://www.un.org/development/desa/dpad/wp-content/uploads/sites/45/publication/2008cdphandbook.pdf|arxivsana=2017-02-07}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://sikkim.gov.in/ASP/Miscc/aboutsikkim.htm|sarlavha="About Sikkim" from the Government of Sikkim's website|nashriyot=Sikkim.gov.in|qaralgan sana=2014-07-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090525171423/http://www.sikkim.gov.in/asp/Miscc/aboutsikkim.htm|arxivsana=2009-05-25}}</ref>
* {{Bayroq|Botswana|name=Botsvana}} (1994-yil dekabrda LDC safidan chiqqan)<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=37239&Cr=least+developed&Cr1=|sarlavha=Istanbul forum offers chance to recommit to helping world's poorest nations|sana=2011-01-10|ish=United Nations|qaralgan sana=2014-07-28}}</ref>
* {{Bayroq|Cape Verde|name=Kabo Verde}} (2007-yil dekabrda LDC safidan chiqqan)<ref name=":0" />
* {{Bayroq|Maldives|name=Maldiv orollari}} (2011-yil yanvarda LDC safidan chiqqan)<ref name=":0" />
* {{Bayroq|Samoa}} (2014-yil yanvarda LDC safidan chiqqan)<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Ashton |first=Melanie |date=20 June 2012 |title=UN-OHRLLS Announces Samoa to Graduate from LDC Status |language=en-US |work=IISD's SDG Knowledge |url=http://sdg.iisd.org/news/un-ohrlls-announces-samoa-to-graduate-from-ldc-status/ |access-date=2017-11-24}}</ref>
* {{Bayroq|Equatorial Guinea|name=Ekvatorial Gvineya}} (2017-yil iyunda LDC safidan chiqqan)<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.un.org/development/desa/dpad/publication/equatorial-guinea-graduates-from-the-ldc-category/|sarlavha=Equatorial Guinea Graduates from the LDC Category|sana=4 June 2017|ish=United Nations|qaralgan sana=7 November 2017}}</ref>
* {{Bayroq|Vanuatu}} (2020-yil dekabrda LDC safidan chiqqan)<ref name="Vanuatu"/>

=== Tez orada roʻyxatdan chiqishi kutilayotgan davlatlar ===

* [[Butan]] 2023-yilda chiqadi yoki qaytariladi. [[San-Tome va Prinsipi]] hamda [[Solomon Orollari|Solomon orollari]] ham 2024-yilda bu toifani tark etadi<ref name="UN_Its_Official"></ref>;
* [[Nepal]] 2018-yilda safdan chiqishi yoki rivojlanayotgan davlatlar maqomiga ko‘tarilishi mumkin. Biroq Nepal hukumati tekshiruvni 2021-yilgacha qoldirishni so‘ragan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Nepal braces for graduation from an LDC|url=https://www.np.undp.org/content/nepal/en/home/operations/projects/poverty_reduction/snpc/nepal-braces-for-graduation-from-an-ldc.html|ish=UNDP in Nepal|qaralgan sana=2023-04-08|arxivsana=2020-08-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200814164436/https://www.np.undp.org/content/nepal/en/home/operations/projects/poverty_reduction/snpc/nepal-braces-for-graduation-from-an-ldc.html}}</ref>. Keyinchalik bu yana besh yil orqaga surildi;
* [[Angola]] 2021-yilda chiqishi yoki qaytarilishi kutilgan edi, ammo davlatning iqtisodiy qiyinchiliklari va importga qaramligi sababli tayyorgarlik davri uch yilga uzaytirildi<ref>{{Veb manbasi|sana=2021-02-04|sarlavha=Extension of the preparatory period preceding the graduation of Angola from the least developed country category|url=https://undocs.org/en/A/75/L.57|ish=undocs.org}}</ref>;
* [[Bangladesh]] mezonlarga ikki marta, bir marta 2018-yilda va yana 2021-yilda javob berdi. Davlat 2026-yil noyabr oyida, [[COVID-19 pandemiyasi]] tufayli, kutilganidan ikki yil oʻtib, LDC maqomini rasman tugatadi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Byron|ism=Rejaul Karim|sana=2021-02-28|sarlavha=Becoming A Developing Nation: Bangladesh reaches A Milestone|url=https://www.thedailystar.net/frontpage/news/becoming-developing-nation-bangladesh-reaches-milestone-2052161|qaralgan sana=2021-08-17|ish=The Daily Star|til=en}}</ref>;
* [[Laos]] va [[Nepal]] ham 2026-yil noyabr oyida LDC safidan chiqadi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=U.N. General Assembly graduates Bangladesh, Nepal to developing countries bloc |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/international/un-general-assembly-graduates-bangladesh-nepal-to-developing-countries-bloc/article37681442.ece |access-date=2021-11-26 |issn=0971-751X}}</ref>;
* [[Kambodja]] ham 2027-yilda LDC maqomidan chiqadi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Dara |first=Voun |date=2022-01-18 |title=Kingdom on track for LDC graduation |work=The Phnom Penh Post |url=https://phnompenhpost.com/national/kingdom-track-ldc-graduation |access-date=2022-07-13 |archive-date=2022-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528034547/https://phnompenhpost.com/national/kingdom-track-ldc-graduation |url-status=dead }}</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [https://www.un.org/ohrlls/Birlashgan Millatlar Tashkilotining eng kam rivojlangan davlatlar boʻyicha Oliy vakillik idorasi]
* [https://unctad.org/topic/least-developed-countries/Birlashgan Millatlar Tashkilotining LDC roʻyxati]
* [https://unctad.org/topic/least-developed-countries/LDCni identifikatsiya qilish mezonlari]
* [https://www.un.org/en/conf/ldc/Birlashgan Millatlar Tashkilotining LDC davlatlari boʻyicha toʻrtinchi konferensiyasi]
* [https://unctad.org/publications-search?f%5B0%5D=product%3A392 UNCTAD Eng kam rivojlangan davlatlar hisoboti (seriya)]
* [https://web.archive.org/web/20110418145425/http://www.ldcwatch.org/csf/ BMT LDC-IV Fuqarolik jamiyati forumi]
[[Turkum:Iqtisodiyot]]
[[Turkum:Eng kam rivojlangan mamlakatlar| ]]