Engineering education
Муҳандислик таълими — бу муҳандисликнинг касбий амалиётига билим ва тамойилларни ўргатиш фаолияти. У бошланғич таълимнибакалавр ва магистратура даражаси ва ундан кейинги ҳар қандай илғор таълим ва мутахассисликларни ўз ичига олади. Муҳандислик таълими, одатда, профессионал муҳандислик лицензиясига қўйиладиган талаблар сифатида қўшимча аспирантура имтиҳонлари ва назорат остида ўқитиш билан бирга келади. Таълим муддати ва асосий профессионал муҳандис сифатида малакага эга бўлиш учун ўқитиш одатда 5 йил, йирик лойиҳалар учун мас’улиятни ўз зиммасига олган муҳандис учун 15-20 йил вақт керак бўлади. Шунинг учун албатта кўплаб мақолаларни устида ишлашимиз керак бўлади. Биз буни уддалашимиз керак.
Бошланғич ва ўрта мактабларда фан, технология, муҳандислик ва математика (СТЕМ) таълими кўпинча университет даражасида муҳандислик таълими учун асос бўлиб хизмат қилади.[1] Америка Қўшма Штатларда муҳандислик таълими давлат мактабларида СТЕМ ташаббусининг бир қисмини ўз ичига олади.[2] Муҳандислик таълимида хизмат кўрсатиш муҳандислик таълимининг турли хил интизомий йўналишлари, шу жумладан кимё саноати, қурилиш муҳандислиги, машинасозлик, саноат, компютер инжиниринги, электротехника, архитектура муҳандислиги ва бошқа муҳандислик таълимлари доирасида машҳурлик касб этмоқда. Биз бунинг учун қаттиқ ҳаракат қилишимиз керак.
Африка
Кения
Кенияда муҳандислик таълимини ўргатиш одатда университетлар томонидан тақдим этилади. Бу университетларда ўқиш жуда ҳам қийин иш ҳисобланади. Муҳандисларни рўйхатга олиш муҳандисларни рўйхатга олиш тўғрисидаги қонун билан тартибга солинади. Номзод, агар у ўрта маълумотдан кейинги камида тўрт йиллик муҳандислик маълумотига ва камида уч йиллик аспирантурадан кейинги иш тажрибасига эга бўлса, рўйхатдан ўтган муҳандис Р.Энг сифатида малакага эга бўлади.
Барча рўйхатга олишлар 1969-йилда Кения парламентининг акти асосида ташкил этилган қонуний орган бўлган муҳандисларни рўйхатга олиш кенгаши томонидан ҳозирги кунга қадар амалга оширилиб келмоқда. 1992-йилда техник муҳандис даражасини олиш учун кичик қайта кўриб чиқиш амалга оширилди, шундан сўнг Кенгашга Кения Республикасида Амалий муҳандисларнинг фаолияти ва хулқ-атворини қонун томонидан берилган функсиялар ва ваколатларга мувофиқ тартибга солиш мас’улияти юкланган. Кения қонунларининг CАП 530 га биноан, агар муҳандис кенгашда рўйхатдан ўтмаган бўлса, ўзини муҳандис деб аташлари ноқонуний ҳисобланади. Кенгашдан рўйхатдан ўтган ҳар бир муҳандис Кенияда ўзини мукаммал инсон сифатида ишини бошлайди.
Жанубий Африка
Жанубий Африкада муҳандислик графикасини ўрганиш асосан олий таълимда ўргатиб ўтади.[3] Ушбу олий таълимдаги ўтаётган дарсларни амалиётга чиқиб мустақил ишлаш керак.Жанубий Африкада муҳандислик кенгаши (ЭCСА) томонидан сертификатланган муҳандислар, номзод муҳандислар, муҳандислик технологлари номзоди ва муҳандислик техниклари номзоди сифатида рўйхатдан ўтиш учун ушбу муассасаларнинг битирувчилари ва дипломатлари малакасини олиш учун аккредитацияга эга бўлиши керак. Ушбу атрибутларнинг кўплаб афзалликлари бор.
Университетлар томонидан олиб бориладиган академик таълим одатда тўрт йиллик БСc (Энг), БИнг ёки БЕнг даражаси шаклида бўлади. Бу даражани олиш учун албатта кўплаб ишларни амалга оширишимиз керак. Даражани аккредитация қилиш учун курс материали ЭCСА Градуате Аттибутес (ГА) га мос келиши керак.
Профессионал муҳандислар (Пр Энг) ЭCСА томонидан муҳандислик мутахассислари сифатида аккредитация қилинган шахсларгина ўзини йўналишидан ўтади. Қонуний равишда, лойиҳа хавфсизлиги ва стандартларини таъминлаш учун ҳар қандай йирик лойиҳа амалга оширилиши учун Профессионал муҳандиснинг имзоси талаб қилинади, бу имзо бўлмаса ҳужжат қонуний эмас деб баҳоланади. Профессионал муҳандислик технологлари (Пр Теч Энг) ва Профессионал муҳандислик техниклари (Пр Течни Энг) муҳандислик жамоасининг бошқа аъзоларидан ўз ишини бошлайди.
Профессионал сертификатга эга бўлган муҳандислар (Пр Cерт Энг) еттита давлат малака сертификатларидан бирига эга бўлган ва ЭCСА томонидан муҳандислик профессори сифатида рўйхатдан ўтганлар сифатида сафида бўлади.
Мутахассислар тоифалари амалга оширилаётган ишларнинг мураккаблиги даражаси бўйича фарқланади, бу ерда профессионал муҳандислар мураккаб муҳандислик муаммоларини ҳал қилишлари керак бўлади. Профессионал муҳандислик технологлари ва профессионал сертификатланган муҳандислар қатори бугунги кунга келиб уларнинг сони кескин ортиб келмоқда, Бундан кўриниб турадики, муҳандис бўламан деганлар кўплигини гувоҳи бўламиз.
Танзанияда муҳандислик таълимини одатда мамлакатдаги жуда кўп университетлар ва техник муассасалар томонидан ўқитилади. Битирувчи муҳандислар уч йиллик амалий машғулотлардан сўнг муҳандисларни рўйхатга олиш кенгаши (ЭРБ) томонидан рўйхатга олинади. Номзод, агар у камида тўрт йиллик ўрта маълумотдан кейинги муҳандислик таълими ва камида уч йиллик аспирантурадан кейинги иш тажрибасига эга бўлса, профессионал муҳандис ўз йўлини топа олади. Муҳандисларни рўйхатга олиш кенгаши 1968-йилда Танзания парламентининг акти асосида ташкил этилган қонуний орган ҳисобланади. 1997-йилда мамлакатда муҳандислик касбий маҳоратини ошириш масаласини ҳал қилиш учун кичик қайта кўриб чиқиш амалга оширилди.
Кенгашга Танзания Бирлашган Республикасида амалий муҳандисларнинг фаолияти ва хулқ-атворини қонун томонидан берилган функсиялар ва ваколатларга мувофиқ тартибга солиш мас’улияти юкланган. Танзания қонунларига кўра, агар муҳандис кенгашда рўйхатдан ўтмаган бўлса, амалиёт билан шуғулланиши ёки ўзини муҳандис деб аташи ноқонуний ҳисобланади. Шундай қилиб, кенгашда рўйхатдан ўтиш Танзания Бирлашган Республикасида муҳандислик билан шуғулланиш учун албатта ўзини иш тажрибасидан келиб чиқиб қандайдир янгилик қилган бўлиши керак бўлади.
Осиё
Бангладеш
Бангладешдаги муҳандислик мактаблари рўйхати
- Бангладеш муҳандислик ва технология университети (БУЭТ)
- Дакка муҳандислик ва технология университети (ДУЭТ)
- Ражшаҳи муҳандислик ва технология университети (РУЭТ)
- Читтагонг муҳандислик ва технология университети (CУЭТ)
- Кҳулна муҳандислик ва технология университети (КУЭТ)
- Ислом Технология Университети (ИУТ)
- Сйлҳет муҳандислик коллежи (СЕC)
- Мйменсингҳ муҳандислик коллежи (МЕC)
Гонконг
Гонконгда муҳандислик даражаси дастурлари (4 йиллик бакалавр даражаси) Университет Грант Қўмитаси (УГC) томонидан молиялаштириладиган давлат университетлари томонидан таклиф этилади. Гонконг шаҳар университети, Гонконг Хитой университети, Гонконг политехника университети, Гонконг фан ва технология университети ва Гонконг университети томонидан муҳандислик ва технология бўйича УГC томонидан молиялаштирилган 94 та дастур мавжуд.[4] Мисол учун, Гонконг университети (ҲКУ) муҳандислик факултетида қурилиш муҳандислиги, компютер фанлари, электротехника ва электрон муҳандислик, саноат ва ишлаб чиқариш тизимлари муҳандислиги, шунингдек, машинасозлик бўйича бакалавриат, аспирантура ва илмий даражаларни тақдим этадиган бешта бўлим мавжуд.[5] 6963- қўшма Университет дастурларига қабул қилиш тизими (ЖУПАС) бўйича таклиф этилаётган муҳандислик бакалавриатининг барча дастурлари Гонконг муҳандислар институти (ҲКИЭ) томонидан аккредитациядан ўтган.[5] Шу нуқтаи назардан, ҲКУ муҳандислиги битирувчиларининг касбий малакаси Америка Қўшма Штатлари, Австралия, Канада, Япония, Корея, Янги Зеландия, Сингапур ва Жанубий Африка каби кўпчилик мамлакатлар томонидан ўзаро тан олинади.[5] ГCЕ А-левел, Халқаро Бакалавр (ИБ) ёки САТ каби бошқа маҳаллий халқаро миллий малакага эга бўлган абитуриентлар ЖУПАС бўлмаган йўналиш орқали ариза топширишлари мумкин бўлади. Бунинг учун албатта ҳар бир инсон ўз касбини яхши кўриши керак.[6] Бу давлатларда ўқитиш тизими жуда катта мавқейга эга ҳисобланади. Шунинг учун Ўзбекистондан ҳам қизиқиши борларни сони ортиб бормоқда.
Гонконг муҳандислар институти (ҲКИЭ) индивидуал муҳандислик даражаси дастурларини аккредитация қилади.[7] Касбий аккредитация жараёни ўзининг умумий фалсафаси, мақсадлари ва ресурслари нуқтаи назаридан тегишли факултетни ҳам кўриб чиқади.[7] Университетларда муҳандислик даражаси дастурларини профессионал аккредитация қилиш одатда университет томонидан ҲКИЭ Аккредитация Кенгашига тегишли аккредитация машғулотларини ўтказиш учун таклифнома бериш билан бошланади.[7] Бундан кўриниб турибдики ҳар бир олий таълим муассасалари ҳам ўрнак олса бўлади.
Касбий муҳандис бўлиш учун албатта ўрта мактаб (4-шаклдан 6-шаклгача) мактаб ўқувчилари фан ва технология билан боғлиқ фанларни танлашдан бошлайдилар, кейин ҳеч бўлмаганда Гонконг ўрта таълим дипломида инглиз тили, рустили ва математика имтиҳонларини топширадилар.[8] Ўрта мактаб битирувчилари ҲКИЭ аккредитациядан ўтган муҳандислик дастурига киришлари, университетларнинг муҳандислик бўйича талабалар жамиятига қўшилишлари ва ҲКИЭга талаба аъзоси сифатида қўшилишлари албатта керак бўлади.[8] Муҳандислик бакалавриатини тамомлагандан сўнг, битирувчилар икки-уч йиллик муҳандислик йўналиши бўйича битирув малакасини оширадилар ва яна икки-уч йиллик тегишли иш тажрибасига эга бўлишади.[8] Касбий баҳолашдан ўтгандан сўнг, номзод ҲКИЭ томонидан аъзо этиб тайинланади ва ниҳоят профессионал муҳандис бўлиши аниқ бўлиб қолади.[9] Гонконгдаги муҳандислик касби 21 та муҳандислик интизомига эга: самолётлар, биотиббиёт, қурилиш, қурилиш хизматлари, кимё, фуқаролик назорати, автоматлаштириш ва асбоблар, электр, электроника, энергетика, атроф-муҳит, ёнғин, газ, геотехника, ахборот, логистика ва транспорт, ишлаб чиқариш ва саноат, денгиз ва денгиз архитектураси, материаллар, механика, шунингдек, структуравий муҳандислик ва бундан ҳам кўп касбларни оз ичига олади ва бу касбарни ўрганиш учун ўзлари ҳаракат қиладилар.[10]
| Даража | Университет |
|---|---|
| 18 | Гонконг фан ва технология университети |
| 35 | Гонконг университети |
| 57 | Гонконгдаги Хитой университети |
| 70 | Гонконг политехника университети |
| 79 | Гонконг шаҳар университети |
| 451-500 | Гонконг баптист университети |
Марказий Осиё
Ўзбекистон
Ўзбекистондаги муҳандислик мактаблари рўйхати
- Тошкентдаги Турин политехника университети
- Тошкент давлат техника университети
- Тошкент ирригация ва мелиорация институти
- Тошкент автомобил ва йўл қурилиш институти
Ҳиндистон
5000 дан ортиқ университетлар ва коллежлар Ҳиндистонда муҳандислик курсларини таклиф қилишади.[12]
Индонезия
Индонезиядаги муҳандислик мактаблари рўйхати
- Сепулуҳ Нопембер технология институти
- Бандунг технология институти
- Себелас Марет университетининг муҳандислик факултети
- Аҳмад Даҳлан университетининг муҳандислик факултети
- Андалас университетининг муҳандислик факултети
- Султон Агенг Тиртаяса университети муҳандислик факултети
- Индонезия университети муҳандислик факултети
- Гаджаҳ Мада университети муҳандислик факултети
- Лампунг университети муҳандислик факултети
- Дипонегоро университетининг муҳандислик факултети
- Университас Негери Паданг муҳандислик факултети
- Университас Негери Маланг муҳандислик факултети
- Ҳасануддин университетининг муҳандислик факултети
- Сурабая университети муҳандислик факултети (УБАЙА)
Малайзия
Малайзияда муҳандислик таълими бўйича тадбирлар жудқа ҳам катта аҳамиятга эга.Малайзияда муҳандислик таълими жамияти (СЕЭМ) томонидан бошқарилади ва нзорат қилинади. СЕЭМ 2008-йилда ташкил этилган ва 2009-йил 23-февралда ишга туширилган. Муҳандислик таълими жамиятини ташкил этиш ғояси 2005-йил апрел ойида СЕЭМ бўйича Про-жамоа қўмитасини яратиш билан бошланган. Ушбу жамиятнинг мақсадлари муҳандислик таълими ва фан ва технология, жумладан, ўқитиш ва ўқитиш тизимлари, маслаҳат бериш, тадқиқот, хизмат кўрсатиш ва жамоатчилик билан алоқалар соҳаларида таълимни ривожлантиришга ҳисса қўшишдан иборатдир.
- Университи Течнологй Малайзия
- Муҳандислик таълими маркази, CЕЭ
- Тунку Абдул Раҳмон университети
- Тунку Абдул Раҳмон университети коллежи
- Жанубий университет коллежи
- Университи Малайсиа Паҳанг
Покистон
Покистонда муҳандислик таълими бу Покистон конституциясининг 1976-йилдаги В сайлов комиссияси қонуни асосида тузилган ва мамлакатдаги муҳандислик касбини тартибга солиш учун 2006-йил № 23 қарорига ўзгартирилган ва қонунчилик органи бўлган. Покистон муҳандислик кенгаши томонидан аккредитация қилинган. У барча миллий, иқтисодий ва ижтимоий соҳаларда тез ва барқарор ўсишга эришишни мақсад қилган. Кенгаш мамлакатдаги муҳандислар учун ҳақиқий ва халқаро миқёсда тегишли касбий малака ва ахлоқий стандартларни сақлаш учун ўзлари жавобгардирлар. ПСК комиссиялар, қўмиталар ва маслаҳат органларида иштирок этиш орқали ҳам федерал, ҳам вилоят даражасида ҳукумат билан ўзаро ҳамкорлик қилади. ПЕC мамлакатдаги муҳандислик жамиятининг тўлиқ вакиллик органи ҳисобланади. ПЕC Вашингтон келишуви билан тўлиқ имзоловчи мақомига эга ҳисобланади. Биз бу қилаётган ишимиз орқали жуда ҳам катта натижага эришамиз.
Филиппин
Профессионал тартибга солиш комиссияси Филиппиндаги муҳандислар учун тартибга солувчи орган ҳисобланади.
Шри-Ланка
Тайван
Муҳандислик Тайвандаги университетлар орасида энг машҳур мутахассисликлардан биридир ҳисобланади. Муҳандислик даражалари Тайвандаги бакалавр даражаларининг тўртдан бир қисмидан кўп қисмини ташкил этади.
Европа
Австрия
Германияда бўлгани каби Австрияда ҳам муҳандислик даражасини университетларда ёки Фачҳочсчулен (амалий фанлар университетлари) олиш мумкин. Кўпгина Европада бўлгани сингари, таълим одатда 3 йиллик бакалавр ва 2 йиллик магистр даражасидан иборат бўлади. Бунинг учун албатта илмий мақоларни ёзиш керак.
Пастроқ муҳандислик даражасини Ҳöҳерен Течнисче Леҳрансталтен (ҲТЛ, Олий Техника Институти), 9-синфдан 13-синфгача бўлган ўрта коллеж шакли таклиф қилади. Қурилиш муҳандислиги, электроника, ахборот технологиялари ва бошқалар каби фанлар мавжуд. Шундан сўнг ўзи танлаган соҳа бўйича янгилик қилишлари шарт.
Австриянинг бошқа ўрта мактабларида бўлгани каби, ҲТЛнинг 5-курсида Матура деб номланган якуний имтиҳон мавжуд. Битирувчилар ўрганилган соҳада уч йиллик ишлагандан сўнг Ингениэур муҳандислик даражасини оладилар. Сўнгра ўзлари қизиққан ва шу соҳани мукаммал билган бўлишлари талаб этилади.
Болгария
Болгарияда олий муҳандислик таълимининг бошланиши 1941-йилда Софияда Олий техник мактабни ташкил этиш тўғрисидаги қонун билан белгиланади. Фақат икки йил ўтгач, София устидан учиб кетган бомбалар туфайли Ловечдаги мактаб эвакуация қилинди ва оддий дарслар тўхтатилди. Ўқув жараёни 1945-йилда университет Давлат политехника институтига айлангандан сўнг яна бошланди.Шу муносбатларни ҳисобга олган ҳолда ўқитиш тизими янада ўз изига тушди.
Болгарияда муҳандислар учта асосий даража бакалавр, магистр ва доктор бўйича тайёрланади. Болония декларациясидан бошлаб, талабалар бакалавр даражасини (4 йил ўқиш), ихтиёрий равишда магистр даражасини (1 йил ўқиш) олишади. Фан ва муҳандислик курслари маъруза ва лаборатория машғулотларини ўз ичига олади. Ўрганиладиган асосий фанлар математика, физика, кимё, электротехника ва бошқалар. Давлат имтиҳонини ёки диссертация ҳимоясини топширгандан сўнг олинган илмий даражага эга бўладилар. Шундан сўнг элга хизмат кўрсатадилар. Абсолвенц Инг унвони билан тақдирланади. Бу унвон ҳар доим ўз исмининг олдига қўйилади. Сўнгра ҳар қандай ишни бажара олишади.
Машинасозлик, компютер ва дастурий таъминот муҳандислиги, автоматлаштириш, электротехника, электроника каби муҳандислик мутахассисликларининг баъзилари мутлақо анъанавийдир. Янги мутахассисликлар — муҳандислик дизайни, мехатроника, авиация муҳандислиги, саноат муҳандислиги ва шу каби замонавий касбларни ўз ичига олади.
Қуйидаги техник университетлар Болгарияда асосан муҳандисларни тайёрлайди:
- София техника университети
- Варна техника университети
- Габрово техника университети[13]
- Ўрмон хўжалиги университети
- Архитектура, қурилиш ва геодезия университети
- София кимёвий технология ва металлургия университети
- Пловдив қишлоқ хўжалиги университети
- Кончилик ва геология университети „Ст. Иван Рилски“
Болгар муҳандислари 1949-йилда ташкил этилган Илмий-техник уюшмалар федерациясига бирлашган. У 33 та ҳудудий ва 19 та миллий иттифоқни ўз ичига олади. Бундан кўриниб турибди.
Дания
Данияда муҳандислик даражаси университетлар ёки муҳандислик коллежлари томонидан берилади (масалан Орхус муҳандислик коллежи). Бу университетларни дипломи бизларга ўтади.
Талабалар анъанавий тарзида ўқисада Болония декларацияси тамойилларига кўра, биринчи навбатда бакалавр даражасини (3 йиллик ўқиш), сўнгра магистратура даражасини (1-2 йиллик ўқиш) олади. Муҳандислик фанлари доктори даражаси ПҳД (3 йиллик ўқиш) олишдан иборат бўлади.
Дания муҳандислик тажрибасининг сифати узоқ вақтдан бери юқори баҳоланган. Дания муҳандислари, айниқса муҳандислик коллежлари, шунингдек, жуда амалий (яъни, ўз интизоми билан боғлиқ жисмоний меҳнатда малакали) бўлгани, кўплаб Дания муҳандислари ўз таълимининг бир қисми сифатида ўтадиган шогирдлик курсларининг юқори сифати билан боғлиқлиги мақтовга сазовор бўлади. Бу босқичдан сўнг олган билимларини амалиётда бажаришади.
Финландия
Финландия тизими Германия тизимидан олинган. Университетларнинг икки тури тан олинган: бу университетлар ва амалий фанлар университетлари ҳисобланади. Бу орқали кўп касбларни ўрганиб олишади.
Университетлар одатда „Технология фанлари бакалаври“ ва „Технология фанлари магистри“ даражаларини берадилар. Бакалавр даражаси уч йиллик ҳисобланади, чунки магистр даражаси икки йиллик кундузги таълимга тенгдир.[14] Финландияда магистр даражаси Германиядаги каби дипломи инсинööри деб аталади (Диплом-Ингениэур). Даражалар муҳандислик мактаблари ёки университетлардаги факултетлар (Аалто университети, Оулу, Турку, Вааса ва Або Академи университети) ёки алоҳида технология университетлари (Тампере УТ ва Лаппеэнранта УТ) томонидан берилади. Дарс илмий, назарий жиҳатдан ўқитиладиган магистратура даражасидан бири сифатида ўтилади. Магистрлик диссертацияси магистратура босқичининг муҳим қисми ҳисобланади. Магистрлик даражаси лицензия ёки докторантурада кейинги ўқиш учун жавоб беради. Болония жараёни туфайли магистратурада уч йиллик ўқишга тўғри келадиган " текниикан кандидаатти " („Технология бакалаври“) даражаси жорий этилди. Бундан фойдаланиш учун албатта жуда ҳам кўп ҳаракат қилишлари талаб этилади. Бундан кейин албатта ўз соҳаси бўйича олиб кетадилар.
Амалий фанлар университетлари минтақавий университетлар бўлиб, улар 3,5 дан 4 йилгача бўлган муҳандислик даражасини инсинööри (амк) беради. Муҳандис даражаси одатда 240 ЭCТС ни ташкил қилади. Финландияда турли фанларга эга 20 та амалий фанлар университети мавжуд. Дарснинг мақсади — муҳандислик соҳасидаги амалий муаммоларни ҳал қилишга урғу бериб, профессионал компетенция қилишдан иборат бўлади. Одатда Финландияда ўқитиш тили фин тилидир, аммо таълим тили швед тилида бўлган университетлар ҳам бор ва амалий фанлар университетларининг аксарияти инглиз тилида ҳам баъзи даражаларни таклиф қилади. Ушбу университетлар, шунингдек, камида икки йиллик профессионал тажрибага эга бўлган иш ҳаётида иштирок этган муҳандислар учун мўлжалланган муҳандислик магистри даражасини ҳам беради. Бу даражани олган инсонлар албатта ўзини олган билимига қараб турли хил лойиҳаларда ўз илмий иш қилиб чиқишлари керак.
Франсия
Франсияда муҳандислик даражаси асосан " Грандес Écолес д’Ингéниэурс " (инженерия олий ўқув юртлари) томонидан 3 йиллик магистратура таълимини тугатгандан сўнг берилади. Кўпгина Écолес CПГЕ (Бакалавриатдан кейин икки ёки уч йиллик юқори даражадаги дастур) бакалавриат талабаларини жалб қилади, гарчи уларнинг баъзилари интеграцияланган бакалавриат циклини ўз ичига олади. Ушбу Грандес Эcолес-га кирадиган бошқа талабалар ДУТ ёки БТС (техник икки йиллик университет даражалари) ёки стандарт икки йиллик университет даражалари каби бошқа уфқлардан келиши мумкин. Барча ҳолатларда ишга қабул қилиш жуда ҳам кенг тартибда танланган бўлади. Шундай қилиб, Франсиядаги муҳандислар бакалавриятдан кейин камида беш йил ўқишган. 2013-йилдан бошлаб франсуз муҳандислик даражаси ААCРАО томонидан муҳандислик фанлари магистри сифатида тан олинган.[15] Муҳандислик даражасига эга бўлиш учун Эcоле Магистрининг ўқув дастури Комиссия дес титрес д’ингéниэур (Муҳандислик унвони комиссияси) томонидан тасдиқланган бўлиши керак. Ташқи кузатувчи шуни таъкидлаши керакки, Франсиядаги тизим ўқиш тўловларидан деярли озод бўлишига қарамай, кириш талаблари (нумерус cлаусус, имтиҳонларда талаба даражасидан ягона мезон сифатида фойдаланиш) жуда талабчан ва талабларга нисбатан анча қаттиқроқ. Кўплаб бошқа тизимларга қараганда талабаларни қўллашнинг академик даражаси шундан кўриниб туради. Шунинг учун албатта катта лойиҳалардан ўзимизга керакли бўлган ишларни бажаришимиз керак бўлади. Тизим талабаларни катта ўқув тўловларини молиялаштириш учун молиявий имкониятларидан кўра, фақат муҳандислик фундаментал фанлари (математика, физика) қобилиятлари бўйича танлашга қаратилган бўлиб, аҳолининг олий таълим олиш имкониятини кенгайтиради. Аслида, Франсияда муҳандис битирувчиси бўлиш ижтимоий профессионал зинапоянинг яқинида юқорида бўлиш ҳисобланади. Муҳандислик касби ХВИИИ асрда ҳарбий ва зодагонлардан келиб чиққан. Франсуз инқилобидан олдин муҳандислар 1780-йилда ташкил этилган. „Эcоле д’Арц эт Мéтиэрс“ (Арц эт Мéтиэрс ПарисТеч) каби техник офицерлар учун мактабларда ўқитилган. Кейинчалик, бошқа мактаблар, масалан, Écоле Полйтечниқуэ ва 1794-йилда ташкил этилган миллий санъат ва мéтиэрс консерваторияси яратилди. Политехника анъанавий равишда франсуз ҳукумати ва саноатини бошқариш учун технократларни тайёрлаган ва „ грандс cорпс де л'Éтат“ деб номланувчи давлат хизматининг элита бўлинмаларига киришнинг энг имтиёзли йўналишларидан бири бўлиб келган. Шундан сўнг албатта ҳар бир инсон ўзи битирган йўналишни олиб кетиши керак бўлади. Бундан кўриниб турибдики бу ташкил этилган муҳандислар мактабини битириб ўз ишини қилишлари керак бўлади. Биз буни албатта имкониятдан келиб чиқиб амалга оширамиз.
Франсуз компанияси ичида Ингéниэур унвони малака даражасига ишора қилади ва чекланмаган миқдорда олиб беради. Шунинг учун, баъзида Ингéниэурс дес Вентес (Сотиш муҳандислари), Ингéниэур Маркетинг, Ингéниэур Банcаире (банк муҳандиси), Ингéниэур Речерче & Дéвелоппемент (Ар-ге муҳандиси) ва бошқалар мавжуд. Шунинг учун албатта ушбу унвонни олиш керак.
Германия
Германияда Ингениэур (муҳандис) атамаси қонун билан ҳимояланган ва уни фақат муҳандислик бўйича университет битирувчилари ишлатиши мумкин. Бундай даражалар университетлар (Университäтен), жумладан Течнисче Университäтен (технология университетлари) ва Течнисче Ҳочсчулен ёки Фачҳочсчулен (амалий фанлар университетлари) томонидан таклиф этилади. Бу албатта катта лойиҳаларни ишлаб чиқиш лозим.
Болония ислоҳотларидан бери талабалар бакалавр даражасини (3-4 йиллик ўқиш), ихтиёрий равишда магистр даражасини (1-2 йиллик ўқиш) олишади. Мамлакат Болония тизимини қабул қилгунга қадар университетда муҳандислик таълимини тугатгандан сўнг олинган биринчи ва ягона докторлик даражаси Германия Дипломингениэур (Дипл. -Инг.). Муҳандислик доктори даражаси Докторингениэур (Др.-Инг.). Бу унвонни олгандан кейин албатта инсонларнинг билими жуда ҳам юқори бўлади.
Немис муҳандислик тажрибасининг сифати узоқ вақтдан бери, айниқса, машинасозлик соҳасида жуда юқори баҳоланган. Бу аэродинамика ва структуравий механикани бошқарадиган турли назарияларнинг немис олимлари ва муҳандислари, масалан, Людвиг Прандтл шарафига номланганлиги билан қўллаб-қувватланади. Бу қўллаб-қувватлашлардан бизлар ҳам жуда катта фойда олишумиз керак бўлади. Немис муҳандислари жуда амалий (яъни ўз интизоми билан боғлиқ жисмоний меҳнатда малакали) ҳам мақтовга сазовор бўлган, чунки кўплаб немис муҳандислари ўз таълимларининг бир қисми сифатида ўтадиган шогирдлик курсларининг юқор даражада ҳаммага фойдали қилиб ишлатилади.
Италия
Италияда муҳандислик даражаси ва „муҳандис“ унвони политехника университетлари томонидан 3 йиллик ўқишни тугатгандан сўнг берилади (лауреа). Қўшимча магистратура (2 йил) ва докторантура дастурлари (3 йил) „дотторе ди риcерcа ин ингегнериа“ унвонини беради. Политехника университетларида 2005-йилгача (Италия Болония декларациясини қабул қилган пайтда) ўқишни бошлаган талабалар муҳандис унвонини олиш учун 5 йиллик дастурни тамомлашлари керак. Бу ҳолда магистр даражаси 1 йиллик ўқишдан сўнг олинади. „Муҳандис“ сифатида фақат муҳандис унвонига эга бўлган шахслар ишга олиниши мумкин. Шунга қарамай, муҳандислик соҳасида малака ва тажрибага эга бўлган ва бундай унвонга эга бўлмаган баъзилар ҳали ҳам муҳандислик вазифаларини „мутахассис“, „ёрдамчи“, „технолог“ ёки „техник“ сифатида бажаришлари мумкин. Бироқ, фақат муҳандислар ҳуқуқий жавобгарликни ўз зиммаларига олишлари ва ўз тажрибалари бўйича гуруҳ томонидан бажарилган ишларга кафолат беришлари мумкин. Баъзида ушбу соҳада ишлайдиган ва вақтинча муҳандис унвонига эга бўлмаган ходимлари бўлмаган компания ўз маҳсулоти ёки хизматларига ҳуқуқий кафолатни таъминлаш учун муҳандислик аудитининг ташқи хизмати учун ҳақ тўлаши керак.
Нидерландия
Голландияда муҳандислик йўналишини ўрганишнинг икки йўли мавжуд, яъни Голландиянинг „техник ҳогесчоол „ да, бу касб мактаби (халқаро миқёсда амалий фанлар университетига тенг) ва амалий йўналтирилган даражани олдиндан номинал инг билан тақдирлайди. тўрт йиллик ўқишдан кейин. Ёки номинал ир билан кўпроқ академик йўналтирилган даражани таклиф қиладиган университетда. беш йиллик ўқишдан кейин. Иккаласи ҳам Ингениэур сарлавҳасининг қисқартмаси.
2002-йилда Голландия бакалавр-магистр тизимига ўтганида. Бу Болония жараёнининг натижасидир. Ушбу келишувга кўра 29 Европа давлати ўз олий таълим тизимини уйғунлаштириш ва Европа олий таълим ҳудудини яратишга келишиб олди. Ушбу тизимда профессионал мактаблар тўрт йиллик ўқишдан сўнг БЕнг ёки БАСc каби бакалавр даражаларини беради. Муҳандислик дастурлари бўлган университетлар учинчи курсдан кейин бакалавр даражасини берадилар. Университет бакалаври одатда магистр даражасини олиш учун яна бир ёки икки йил ўқишни давом эттиради. Ушбу даражаларга қўшни, олдиндан тўлдирилган тизимнинг эски номлари ҳали ҳам қўлланилмоқда. Касбий бакалавр университетнинг магистратура дастурига қабул қилиниши мумкин, лекин кўпинча улар қўшимча курсларни ўташлари керак.
Полша
Полшада 3,5-4 йиллик техник ўқишдан сўнг, бакалавр даражасига тўғри келадиган инżйниэр даражаси (инż .) олинади. ёки Б.Энг. Шундан сўнг, ўқишни давом эттириш мумкин ва 2 йиллик аспирантурадан сўнг (қўшимча таълим) қўшимча магистратура даражасини олиш мумкин. (ёки М.Энг.) даража, магистер, мгр деб аталади ва ўша пайтда бири иккита даражага эга: магистер инżйниэр, мгр инż. (сўзма-сўз: бош муҳандис). Илгари мгр даражаси (Университет томонидан Болония жараёни тўлиқ мослаштирилгунга қадар) интеграциялашган 5 йил бакалавр-магистратурада олиниши мумкин эди. дастур тадқиқотлари. Магистрлик даражасига эга бўлган битирувчилар 4 йиллик докторантура (Пҳ.Д.) ни бошлашлари мумкин, бунинг учун докторлик ишини очиш (прзеwóд докторски), ўз илмий изланишларини олиб бориш, айрим имтиҳонларни топшириш (масалан, чет тили, фалсафа, иқтисод, етакчи фанлар) талаб қилинади., докторлик диссертациясини ёзиш ва ҳимоя қилиш. Баъзи фанлар номзоди. талабалар, шунингдек, бакалавриат талабалари (Б.Сc., М.Сc.) билан машғулотлар ўтказадилар. Техника университетининг докторантура битирувчиси доктор Наук Течниcзнйч, др Инż илмий даражасига эга ., (сўзма-сўз: “техника фанлари доктори“) ёки бошқа масалан Доктор Наук Чемиcзнйч (лит. "кимё фанлари доктори").
Португалия
Португалияда муҳандисликни ўрганишнинг иккита йўли мавжуд: политехника ва университет йўллари. Назарий жиҳатдан, лекин кўп марта амалда эмас, политехника йўли кўпроқ амалий, университет йўли кўпроқ тадқиқотга йўналтирилган бўлади. Биз албатта кўп ҳаракат қилишимиз керак.
Ушбу тизимда политехника институтлари уч йиллик ўқишдан сўнг муҳандислик бўйича лиcенcиатура (бакалавр) даражасини беради, уни икки йиллик ўқишдан кейин муҳандислик бўйича местрадо (магистр) билан тўлдириш мумкин. Бундан кейин бизлар ўзимизга албатта катта эътибор беришимиз керак.
Университетларга келсак, улар муҳандислик дастурларида местрадо интеградос (интеграциялашган магистратура) сифатида политехника (уч йиллик лиcенcиатура плус икки йиллик местрадо) каби муҳандислик дастурларини таклиф қилишади. Бу университетларда Местрадо интеградо дастурларини якунлаш учун беш йиллик ўқиш керак бўлиб, дастлабки уч йилдан сўнг муҳандислик фанлари бўйича лиcенcиатура даражаси ва бутун беш йилдан кейин муҳандислик бўйича местрадо даражаси берилади. Бундан ташқари, университетлар муҳандислик бўйича доутораменто (Пҳ.Д.) дастурларини ҳам таклиф қилишади. Кейин яна шуни айтадиган бўлсак биз бу соҳани албатта ўрганишимиз керак.
Муҳандислик бўйича илмий даражага эга бўлиш муҳандислик касби билан шуғулланиш ва у билан шуғулланиш керак бўлади. Португалияда энгенҳеиро (муҳандис) унвонидан фойдаланишнинг қонуний ҳуқуқига эга бўлиш учун етарли эмас. Бунинг учун қабул қилиниш ва Ордем дос Энгенҳеирос (Португалия муҳандислар институти) аъзоси бўлиш керак. Ордем дос Энгенҳеирос’да муҳандис Э1, Э2 ёки Э3 даражали муҳандис сифатида таснифланади, шунга кўра у юқори муҳандислик даражасига эга. Қадимги Болония декларациясининг беш йиллик муҳандислик лицензияси эгалари Э2 муҳандислари сифатида таснифланади. Бундан сўнг албатта биз ўзимизни лойиҳамиз билан иштирок этиб, грантларни ютиб олишимиз керак бўлади.
Руминия
Руминияда муҳандислик даражаси ва „муҳандис“ унвони технология ва политехника университетлари томонидан 4 йиллик ўқишни тугатгандан сўнг берилади. Бу унвонни олиш ҳам осон иш эмас. Қўшимча магистратура (2 йил) ва докторантура дастурлари (4-5 йил) „доктор ингинер“ унвонини беради. 2005-йилгача (Руминия Болония декларациясини қабул қилганда) политехника университетларида ўқишни бошлаган талабалар муҳандис унвонини олиш учун 5 йиллик дастурни тамомлашлари керак эди. Бу ҳолда магистр даражаси 1 йиллик ўқишдан сўнг олинади. Муҳандис сифатида фақат муҳандис унвонига эга бўлган одамлар ишланиши мумкин. Шунга қарамай, муҳандислик соҳасида малака ва тажрибага эга бўлган ва бундай унвонга эга бўлмаган баъзилар ҳали ҳам муҳандислик вазифаларини „мутахассис“, „ёрдамчи“, „технолог“ ёки „техник“ сифатида бажаришлари мумкин. Бироқ, фақат муҳандислар ҳуқуқий жавобгарликни ўз зиммаларига олишлари ва ўз тажрибалари бўйича гуруҳ томонидан бажарилган ишларга кафолат беришлари мумкин. Баъзида ушбу соҳада ишлайдиган ва вақтинча муҳандис унвонига эга бўлмаган ходимлари бўлмаган компания ўз маҳсулоти ёки хизматларига ҳуқуқий кафолатни таъминлаш учун муҳандислик аудитининг ташқи хизмати учун ҳақ тўлаши керак. Бундан сўнг албатта
Россия
Студенц ин Совиэт энгинеэринг институтес дид нот мажор ин мечаниcал ор элеcтриcал энгинеэринг... бут инстеад оф оне оф ҳундредс оф субспеcиалтиэс... [фор эхампле] Тҳе Cоммиссариат оф Ҳеавй Индустрй инсистед он сепарате энгинеэрс фор оил-басед паинц анд нон-оил-басед паинц.
|
Москва математика ва навигация мактаби 1701 йилда Буюк Пётр томонидан асос солинган биринчи рус таълим муассасаси эди. У биринчи марта русларга техник таълим берди ва ўқув дастурининг катта қисми Россиянинг кенгайиб бораётган денгиз флоти ва армиясини қўллаб-қувватлаш учун денгизчилар, муҳандислар, картографлар ва бомбардимончиларни тайёрлашга бағишланди. Кейин 1810-йилда Санкт-Петербург ҳарбий муҳандислик-техника университети офицерлар синфлари қўшилгандан ва беш йиллик ўқитиш муддатини қўллашдан кейин Россия империясидаги биринчи муҳандислик олий ўқув юртига айланди. Шундай қилиб, дастлаб стандартлар ва ўқитиш атамаларининг кўпроқ қатъийлиги ХИХ асрда рус муҳандислик таълимининг анъанавий тарихий хусусиятига айланди.[16]
Словакияда муҳандис (инžиниэр) техник фанлар ёки иқтисод бўйича магистр даражасига эга бўлган шахс ҳисобланади. Бир нечта техник ва иқтисодий университетлар кимё, қишлоқ хўжалиги, материал технологияси, информатика, электротехника ва машинасозлик, ядро физикаси ва технологияси ёки иқтисодиёт соҳаларида 4-5 йиллик магистратура таълимини таклиф қилади. Шунга ўхшаш соҳада бакалавр даражасига эга бўлиш шарт. Абсолвенц Инг билан тақдирланади. унвон ҳар доим ўз исмининг олдига қўйилади; кейинчалик докторантурада ўқиш университетлар ва Словакия Фанлар академиясининг баъзи институтлари томонидан таклиф этилади.
Испания
Испанияда муҳандислик даражаси „Эсcуэлас де Ингениэрíа“ деб номланган муҳандислик мактабларидаги университетлар томонидан берилади. Испаниядаги бошқа ҳар қандай даража каби, талабалар Бачиллерато фанлари (Селеcтивидад) асосида бир қатор имтиҳонларни топширишлари, бакалавр даражасини танлашлари керак ва уларнинг баҳолари улар хоҳлаган даражага кириш ёки йўқлигини аниқлайди.
Талабалар Болония декларацияси тамойилларига кўра, аввало градо даражасини (4 йиллик ўқиш), сўнгра магистрлик даражасини (1-2 йиллик ўқиш) олишади, гарчи анъанавий тарзда муҳандислик таълимини тугатгандан сўнг олинган даража испанча унвони ҳисобланади. „Ингениэро“. „Ингениэро“ унвонидан фойдаланиш қонуний равишда тартибга солинади ва тегишли академик битирувчилар билан чекланган.
Швеция
Муҳандислик таълимини таклиф қилувчи муассаса "текниск ҳöгскола " (технология институти) деб аталади. Бу мактаблар биринчи навбатда беш йиллик дастурларни таклиф этади, натижада фуқаролик даражаси (инглизча „қурилиш муҳандиси“ торроқ атамаси билан адаштирмаслик керак), халқаро миқёсда муҳандислик фанлари магистри даражасига мос келади.[17] Ушбу дастурлар одатда табиий фанлар бўйича кучли қўллаб-қувватлашни таклиф қилади ва бу даража „технология доктори“ даражасига докторлик (ПҲД) учун ҳам очилади.[17] Cивилингенжöр дастурлари кенг соҳаларда таклиф этилади: муҳандислик физикаси, кимё, қурилиш муҳандислиги, геодезия, саноат муҳандислиги ва менежменти ва бошқалар. Бундан ташқари, одатда кўпроқ қўлланиладиган ҳöгсколеингенжöр (муҳандислик фанлари бакалаври) деб номланган қисқароқ уч йиллик дастурлар мавжуд.[17]
Туркия
Бу унвон қонун бўйича муҳандислик даражасига эга бўлган шахслар учун чекланган ва унвондан бошқалар (ҳатто кўпроқ иш тажрибасига эга бўлган шахслар) томонидан фойдаланиш ноқонуний ҳисобланади.
Турк муҳандислар ва архитекторлар палаталари иттифоқи (УCТЕА) 1954-йилда ташкил этилган бўлиб, муҳандислар ва архитекторларни қонунлар ва қоидалар доирасида, ҳозирги шароит, талаб ва имкониятларга мувофиқ бўлиш шарти билан профессионал соҳаларга ажратади. шунингдек, муҳандислар ва архитекторлар гуруҳи учун профессионал ёки иш соҳалари ўхшаш ёки бир хил бўлган янги Палаталарни ташкил қилади.
УCТЕА ўз фаолиятини 23 та Палата, 194 та палата бўлимлари ва 39 та вилоят мувофиқлаштирувчи кенгашлари билан давом эттирмоқда. Тахминан, муҳандислик, архитектура ва шаҳарсозлик бўйича 70 та тегишли ўқув фанлари битирувчилари УCТЕА палаталари аъзоларидир.
Бу даража кейинчалик тузилган касбий амалиётдан, касбий амалиётни ўрганишдан ва агар керак бўлса, кейинги имтиҳонлардан ўтгандан сўнг (одатда биринчи даражадан 4-8 йил ўтгач) уста муҳандис сифатида малакага эга бўлиш учун ҳисобланади. тегишли касбий орган. „Чартеред Энгинеэр“ атамаси Қироллик розилиги билан тартибга солинади ва ундан фойдаланиш фақат рўйхатдан ўтганлар учун чекланган; ушбу мақомни бериш муҳандислик кенгаши томонидан профессионал муассасаларга топширилади.
Буюк Британияда (Шотландиядан ташқари) кўпгина муҳандислик курслари бакалавриат бакалаврлари (БЕнг) учун уч йил ва бакалавриат магистри учун тўрт йил давом этади. Тўрт йиллик муҳандислик курсини ўқиган талабаларга муҳандислик магистри (муҳандислик фанлари магистридан фарқли ўлароқ) берилади Баъзи университетлар талабага дастурни тугатгандан кейин бир йил ўтгач, Олий Миллий Дипломни олишга рухсат беради. агар талаба иккинчи курсни муваффақиятли тугатган бўлса ёки фақат биринчи йилни муваффақиятли тугатган бўлса, Олий Миллий сертификат. Кўпгина курслар саноатда бир йиллик вариантни ҳам ўз ичига олади, бу одатда тугашдан бир йил олдин. Буни танлаган талабаларга " сендвич даражаси " берилади.
Ҳукумат ва саноат томонидан амалга оширилган сўнгги ўзгаришларда Буюк Британия муҳандислигининг кўплаб соҳаларида ўсиб бораётган малакалар этишмаслигини бартараф этиш учун мактабда муҳандислик билан шуғулланиш ва ўқувчиларга ёшликдан ижобий намуналар беришга катта эътибор берилди.[18]
Шимолий Америка
Канадада муҳандислик даражасидаги таълим Канада Профессионал муҳандислар кенгаши (Канада муҳандислари) ва унинг Канада муҳандислик аккредитация кенгаши (CЕАБ) томонидан юқори даражада тартибга солинади. Канадада 278 та муҳандислик аккредитациядан ўтган дастурларни таклиф қилувчи 43 та институт мавжуд бўлиб, улар 4 йиллик муддатдан кейин бакалавр даражасини беради.[19] Кўпгина мактаблар амалий фанлар бўйича магистр даражаларини ҳам таклиф қилишади. Аккредитация аккредитациядан ўтган дастурни муваффақиятли тамомлаган талабалар Профессионал муҳандис сифатида лицензиялаш бўйича билим талабларига жавоб бериш учун этарли муҳандислик билимига эга бўлишларини англатади.[19] Шу билан бир қаторда, аккредитациядан ўтмаган 3 йиллик диплом, БСc, Б.Теч ёки Б.Энг бўйича Канада битирувчилари. дастурлар ассоциация имтиҳонлари орқали профессионал лицензияга эга бўлиши мумкин. Баъзи мактабларга қуйидагилар киради: Конкордия университети, технология олий ўқув юрти, Écоле Полйтечниқуэ де Монтрéал, Торонто университети, Манитоба университети, Саскачеван университети, Виктория университети, Калгари университети, Алберта университети, Британия Колумби университети, Далҳоусиэ университети, Рерсон университети, Ёрк университети, Регина университети, Карлетон университети, Макмастер университети, Оттава университети, Қуээнс университети, Ню-Брунсвик университети, УОИТ, Ватерлоо университети, Гуэлф университети, Виндзор университети, Нюфаундленд Мемориал университети ва Канада Қироллик ҳарбий коллежи фақат бир нечтасини номлаш учун. Канадада муҳандислик даражаларини таклиф қилувчи ҳар бир университет CЕАБ (Канада муҳандислик аккредитация кенгаши) томонидан аккредитациядан ўтиши керак, бу эса барча университетларда юқори стандартларнинг бажарилишини таъминлайди.[20] Канададаги муҳандислик даражалари кўпроқ амалий даражалар ёки дипломлар бўлган муҳандислик технологияси даражасидан фарқ қилади. Канададаги муҳандислик таълими жуда юқори ҳурматга сазовор бўлиб, у профессионал муҳандис (П.Энг.) лицензиатига эга бўлиш билан якунланади. Кўпгина битирувчи муҳандислар профессионал амалиётнинг бошқа соҳаларига кирадилар, жумладан менежмент бўйича консалтинг, ҳуқуқ, тиббиёт ва бизнес бошқаруви.
Мексика
Мексика мисолида, муҳандислик соҳасидаги таълим давлат ва хусусий университетлардан олиниши мумкин. Иккала турдаги коллеж ва университетлар Б.Энг., Б.Сc., М.Энг., М.Сc. даражаларини бериши мумкин. ва фан номзоди. диссертация тақдимоти ва диссертацияси ёки техник ҳисоботлар ва билим имтиҳонлари каби бошқа талаблар орқали.
Мексикада баъзи муҳандислик соҳаларида илмий даражаларни таклиф қилган биринчи университет Испания ҳукмронлиги остида ташкил этилган Мексика Қироллик ва Понтифик Университети эди; таклиф этилган даражалар кон муҳандислиги ва физик-математика бўйича Европадан энг сўнгги билимларни ўз ичига олади.
Кейин ХИХ аср ва сиёсий барқарорликнинг йўқлиги келди. Испания ҳукмронлиги остида ташкил этилган университетлар ёпилди ва қайта очилди ва муҳандислик ўқитиш анъанаси йўқолди; Мексика университети, Гвадалахара университети ва Мерида университети бунга дуч келди. Кейин либерал бошқарув томонидан яратилган Санъат ва ҳунармандчилик мактаблари университетлар каби муваффақиятга эриша олмади. ХХ асрда ва Мексика инқилоби муваффақияти билан эски коллежларнинг бир қисми қайта очилди ва эски Санъат ва ҳунармандчилик мактаблари янги университетларга қўшилди. 1936-йилда Мексика Миллий Политехника Институти ишчи ўғиллари ва уларнинг оилалари учун таълим алтернативи сифатида ташкил этилди. Орадан кўп ўтмай, политехника институтининг филиали сифатида республиканинг бир қанча штатларида вилоят технология институтлари ташкил этилди, лекин уларнинг аксарияти ўз ҳудудида университетга эга эмас.



Муҳандислик соҳасидаги биринчи профессионал даража — бу бир нечта истиснолардан ташқари бакалавр даражаси. 1999-йилдан бери муҳандисликка қизиқиш ортди; берилган бакалавр даражалари сони 20 фоизга ошди.[21] Кўпгина бакалавриат муҳандислик дастурлари тўрт йил давом этади ва тахминан икки йиллик асосий курсларни, сўнгра икки йиллик махсус фан бўйича махсус курсларни талаб қилади. Бу ерда оддий муҳандислик талабаси математика (бир ва кўп ўзгарувчили ҳисоблар ва элементар дифференсиал тенгламалар), умумий кимё, инглиз тили композицияси, умумий ва замонавий физика, информатика (одатда дастурлаш) ва кириш муҳандислигини бир неча соҳаларда ўрганади. қониқарли муҳандислик маълумоти ва танлаган дастурида муваффақиятли бўлиш учун талаб қилинади. Ижтимоий ёки гуманитар фанлар бўйича бир нечта курслар ҳам талаб қилинади, лекин одатда кенг танловдан танланган курслардир. Мажбурий умумий муҳандислик курслари одатда муҳандислик чизмалари / компютер ёрдамида дизайн, материаллар муҳандислиги, статика ва динамика, материалларнинг мустаҳкамлиги, асосий схемалар, термодинамика, суюқликлар механикаси ва эҳтимол баъзи тизимлар ёки саноат муҳандислигини ўз ичига олади. Фан ва муҳандислик курслари бир хил курс (лар)да ёки алоҳида курсларда маъруза ва лаборатория машғулотларини ўз ичига олади. Бироқ, баъзи профессорлар ва ўқитувчиларнинг фикрича, муҳандислик дастурлари кўпроқ профессионал муҳандислик амалиётига эътибор қаратиш учун ўзгариши керак ва муҳандислик курслари муҳандислик тадқиқотчилари томонидан эмас, балки профессионал муҳандислик амалиётчилари томонидан кўпроқ ўқитилиши керак.[22]
Кўпгина муҳандислик дастурлари талабаларни биринчи курс сифатида тўғридан-тўғри мутахассисликка қабул қилади, лекин кўпинча талабалардан биринчи ёки иккинчи ўқув йилининг охиригача мутахассислик бўйича қарор қабул қилишни талаб қилмайдиганлар. Мутахассисликларга кўпинча архитектура муҳандислиги, қурилиш муҳандислиги (шу жумладан структуравий муҳандислик), машинасозлик, электротехника (кўпинча компютер муҳандислиги), кимё муҳандислиги, ядро муҳандислиги, биология муҳандислиги, саноат муҳандислиги, аэрокосмик муҳандислик, материаллар муҳандислиги (шу жумладан металлургия муҳандислиги), қишлоқ хўжалиги киради. муҳандислик ва бошқа кўплаб мутахассисликлар. Мутахассисликни танлагандан сўнг, муҳандислик бўйича талаба асосий асосларга асосланадиган ва махсус билим ва кўникмаларга эга бўладиган дарсларни бошлайди. Муҳандислик бўйича талабалар бакалавриат таълимининг охирига келиб, кўпинча ўз соҳаларига хос бўлган очиқ дизайн ёки бошқа махсус лойиҳани амалга оширадилар.[23]
Муҳандислик йўналишида таҳсил олаётган университет талабалари учун бакалавриатда ўқиш давомида мартаба ривожланишининг турли шаклларида қатнашиш одатий ҳолдир. Булар кўпинча пуллик стажировкалар, кооператив таълим дастурлари (шунингдек, „кооперация“ деб аталади), тадқиқот тажрибаси ёки хизматни ўрганиш шаклида бўлади.[24] Бундай тажрибалар талабаларнинг университетлари томонидан амалга оширилиши ёки талабалар томонидан мустақил равишда изланиши мумкин.
Муҳандислик амалиёти одатда бакалавр талабалари томонидан стандарт семестрга асосланган академик сиклнинг баҳорги ва кузги семестрлари орасидаги ёзги таътилда ўтказилади (гарчи баъзи АҚСҲ университетлари „чораклик“ ёки „триместр“ циклига амал қилади). Ушбу амалиётлар одатда 8-12 ҳафта давом этади ва компанияга қараб ярим кунлик ёки тўлиқ кунлик, шунингдек пуллик ёки тўланмаган бўлиши мумкин; баъзан талабалар муқобил ёки иш ҳақига қўшимча сифатида академик кредит олишади. Қиш ва бошқа танаффусларда қисқа муддатли тўлиқ кунлик амалиётлар кўпинча, айниқса, худди шу фирмада ёзги амалиётни тугатганлар учун ҳам мавжуд.
Амалиётлар муҳандислик компаниялари томонидан вақтинчалик лавозимлар сифатида таклиф этилади ва кўпинча муайян соҳаларда рақобатбардошдир. Улар компанияларга ўқишни тугатгандан сўнг потенциал тўлиқ кунлик иш сифатида индивидуал талабаларни ёллаш ва улар билан танишиш усулини тақдим этади. Муҳандислик амалиётлари иштирок этаётган талабалар учун ҳам кўплаб афзалликларга эга. Улар синфдан ташқарида амалий таълимни таъминлайди, шунингдек, талабага унинг стажировка ролидан завқланиш даражасига қараб, ҳозирги муҳандислик интизомини танлаш мос ёки йўқлигини аниқлаш имкониятини беради. Бундан ташқари, тадқиқот ва амалиёт тажрибаси муҳандислик вазифалари ва тегишли вазифаларни бажариш қобилиятини талабаларнинг идрок этиш ўлчови бўлган муҳандислик вазифаларининг ўз-ўзини самарадорлигига (ЭТСЕ) ижобий таъсир кўрсатиши кўрсатилган.[25] Бундан ташқари, бакалавриат таълимини тугатгунга қадар амалиёт ёки ҳамкорлик тажрибасига эга бўлиш фойдали деб ҳисобланади, чунки амалий муҳандислик тажрибасига эга бўлган талабалар муҳандислик иш берувчилари учун янада жозибадор ҳисобланади.[26]
Кооператив таълим дастурлари
Кооператив таълим дастурлари (кўпинча „кооператив“ деб аталади) стажировкага ўхшайди, чунки улар муҳандислик бўйича иш берувчилар томонидан бакалавриат талабаларига ишга жойлашиш имкониятлари; аммо, улар талабаларнинг академик таълимлари билан бир вақтда амалга оширилиши мўлжалланган. Кооперативлар баъзан ярим кунлик роллар бўлиб, улар бутун академик семестр давомида давом этади, талаба курс юкининг оғирлигига қараб ҳафтасига 10 дан 30 соатгача сармоя киритиши кутилади. Шимолий- Шарқий Университет ва Дрехел университети каби баъзи Америка университетлари ўз талабаларининг ўқиш режасига тўлиқ кунлик иш ва тўлиқ кунлик дарсларнинг ўзгарувчан семестрлари шаклида кооперативларни киритадилар; Шимолий-Шарқий ҳозирда 4 йиллик бакалавриат дастурига эга бўлиб, тўлиқ кунлик кооперативларни кундузги таълим билан бирлаштирадиган 4 йиллик бакалавриат дастурига эга бўлса-да, бу дастурлар одатда АҚШдаги 4 йиллик бакалавриат муҳандислик дастурларига нисбатан қўшимча бир йил давом этади. Кооперативлар касбий ривожланишнинг қимматли шакли ҳисобланади ва биринчи иш жойини таъминлашга интилаётганда яхши маош таклифларини таъминлаш умиди билан резюмеларини мустаҳкамламоқчи бўлган талабалар томонидан амалга оширилиши мумкин.[27]
Лицензиялаш
Расмий таълимдан сўнг, муҳандис кўпинча тахминан тўрт йил давомида стажировка ёки муҳандислик мақомига киради. Муҳандислик стажёри (ЭИ) ёки муҳандис-тренинг (ЭИТ) мақомига эришиш учун шахс АБЕТ муҳандислик аккредитация комиссияси (ЭАC) томонидан аккредитация қилинган муассасадан муҳандислик даражасига эга бўлиши керак. ва Течнологй, Инc., шунингдек, муҳандислик асослари имтиҳонини топширади (кўпинча „ФЕ имтиҳони“ деб қисқартирилади). ФЕ имтиҳони Миллий муҳандислик ва геодезия имтиҳонлари кенгаши (НCЕЭС) томонидан қуйидаги фанлар бўйича таклиф этилади: Машинасозлик, қурилиш муҳандислиги, саноат ва тизим муҳандислиги, кимё муҳандислиги, электротехника ва компютер муҳандислиги, атроф-муҳит муҳандислиги ёки бошқа фанлар[28] (шунингдек, „Умумий муҳандислик“ деб аталади). ФЕ имтиҳони йил давомида тўрт марта масофавий тест жойларида ўтказилади ва уни коллеж битирувчилари, шунингдек, ҳозирги коллеж талабалари топширишлари мумкин.[29] Муҳандислик асослари имтиҳонини муваффақиятли топширгандан ва АБЕТ аккредитациясидан ўтган муҳандислик даражасини олгандан сўнг, интилган муҳандис ўз давлатининг лицензиялаш кенгашига муҳандислик мақомига мурожаат қилиши мумкин. Агар рухсат берилса, улар ўзларининг инженер сифатидаги мақомини билдириш учун ЭИТ қўшимчасидан фойдаланишлари мумкин.
Бу вақтдан сўнг, ўқиётган муҳандис уларни Профессионал муҳандис қилиш учун давлат лицензиялаш имтиҳонини топшириш ёки бермаслик тўғрисида қарор қабул қилиши мумкин. Лицензиялаш жараёни штатдан штатга қараб фарқ қилади, лекин одатда улар муҳандисдан муҳандислик соҳасида тўрт йиллик текширилиши мумкин бўлган иш тажрибасига эга бўлишни, шунингдек, НCЕЭС Принcиплес анд Праcтиcе оф Энгинеэринг (ПЕ) имтиҳонини муваффақиятли топширишни талаб қилади. уларнинг муҳандислик интизоми.[30] Ушбу тестни муваффақиятли якунлагандан сўнг, Профессионал муҳандис ўз исмидан кейин ПЕ қўшимчасини қўйиши мумкин, бу уларнинг энди Профессионал муҳандис эканлигини билдиради ва улар, масалан, чизмалар ва ҳисоботларга ўзларининг ПЕ муҳрини қўйишлари мумкин. Шунингдек, улар ўз мутахассисликлари бўйича эксперт гувоҳлари сифатида хизмат қилишлари мумкин.[21] „Профессионал муҳандис“ мақомига эришиш — муҳандислик саноатида эришиш мумкин бўлган энг юқори ютуқлардан биридир. Бундай мақомга эга бўлган муҳандислар, одатда, иш берувчилар томонидан, айниқса қурилиш муҳандислиги соҳасида катта талабга эга.[31]
Муҳандис учун магистратура имкониятлари ҳам мавжуд. Кўпгина муҳандислар муҳандислик ёки бизнес бошқаруви бўйича магистр даражасини тугатишга ёки ҳуқуқ, тиббиёт ёки бошқа соҳаларда таълим олишга қарор қилишади.
Икки турдаги докторантура ҳам мавжуд, анъанавий Пҳ.Д. ёки муҳандислик фанлари доктори. Пҳ.Д. тадқиқот ва академик мукаммалликка эътибор қаратади, муҳандислик фанлари доктори эса амалий муҳандисликка эътибор қаратади. Таълим талаблари иккала даража учун ҳам бир хил; аммо талаб қилинадиган диссертация бошқача. Пҳ.Д. муҳандислик фанлари доктори амалий диссертацияга эътибор қаратадиган стандарт тадқиқот муаммосини ҳам талаб қилади.
Ҳозирги бакалавриат муҳандислик таълимида чизиқли тизимларга урғу бериш чизиқли бўлмаган динамикани сохта тебранишлар сифатида рад этадиган фикрлаш усулини ривожлантиради. Чизиқли тизимлар ёндашуви чизиқли бўлмаган тизимларнинг динамикасини ҳаддан ташқари соддалаштиради. Демак, бакалавриат талабалари ва ўқитувчилари хаотик динамиканинг тарбиявий аҳамиятини тан олишлари керак.[32][33][34][35] Амалиёт муҳандислари хаотик ҳодисаларга таъсир қилиш орқали чизиқли бўлмаган схемалар ва тизимлар ҳақида кўпроқ маълумотга эга бўладилар.
Ўқишни тугатгандан сўнг, ҳукумат томонидан берилган профессионал муҳандислик (ПЕ) лицензиясини амалда сақлаш, кўникмаларни янгилаб туриш, кўникмаларни кенгайтириш ёки янги технологиялардан хабардор бўлиш учун давомий таълим курслари керак бўлиши мумкин.
Кариб денгизи
Тринидад ва Тобаго
Тринидад ва Тобагода муҳандислик даражасидаги таълим Тринидад ва Тобаго Профессионал муҳандислар кенгаши (БОЭТТ) ёки жойлашув муҳандислик уюшмаси (АПЕТТ) томонидан тартибга солинмайди. БОЭТТда рўйхатдан ўтган профессионал муҳандисларга „р. Энг.“.
Жанубий Америка
Аргентина
Аргентинадаги университетлардаги муҳандислик таълим дастурлари турли фанларни қамраб олади ва одатда 5-6 йиллик ўқишни талаб қилади.[36] Кўпгина диплом дастурлари биринчи ва иккинчи курсларда математика, статистика ва физика фанлари бўйича асосий курслардан бошланади, сўнгра талабаларнинг ўқиш режасига хос курсларга ўтади. Дипломни олгандан сўнг, муҳандислик факултети талабаси муҳандис сифатида аккредитациядан ўтиш учун ташқи баҳолашдан ўтади.[37]
Аргентина бўйлаб муҳандислик таълими бўйича даража дастурларини таклиф қиладиган кўплаб университетлар ва техник мактаблар мавжуд. Миллий Технология Университети (Универсидад Теcнолóгиcа Наcионал, УТН) мамлакатдаги энг яхши муҳандислик институтларидан бири сифатида эътироф этилган бўлиб, унинг 33 та кампусида қуйидаги фанлар бўйича даражалар тақдим этилади:
- Авиация муҳандислиги
- Қурилиш иши
- Электротехника
- Электрон муҳандислик
- Электромеханика муҳандислиги
- Автомобил муҳандислиги
- Ахборот тизимлари муҳандислиги
- Темир йўл муҳандислиги
- Машинасозлик
- Металлургия муҳандислиги
- Денгиз муҳандислиги
- Балиқчилик муҳандислиги
- Кимёвий муҳандислик
- Тўқимачилик муҳандислиги
Аргентинанинг „Лей де Эдуcаcион Супериор Но. 24521“ қонунида кўрсатилган, барча университетлар бошқа қонунлар билан қатъий тартибга солинадиган ҳуқуқ, тиббиёт ва муҳандислик каби баъзи касбларни аккредитация қилиш учун мажбурий ташқи баҳолашни ўз ичига олиши шарт. Аргентинада муҳандисларни аккредитация қилиш CОНЕАУ (Cомисион Наcионал де Эвалуаcиóн й Аcредитаcиóн Университариа 1997) ваколати остидадир, у ташқи баҳолашни мувофиқлаштириш ва амалга ошириш, муҳандислик соҳасидаги магистратура ва аспирантурада ўқишни аккредитация қилиш функсияларини бажаради.[37]
Бразилия
Бразилияда муҳандислик бўйича таълим давлат ва хусусий муассасалар томонидан таклиф этилади. Муҳандислик даражаси асосий курслар, аниқ фанлар, амалиёт ва Курсни якунлаш бўйича ҳужжатни ўз ичига олган беш-олти йиллик ўқишни талаб қилади.
Манбалар
- ↑ Доуглас, Иверсон & Каляндург, 2004
- ↑ „Сcиэнcе, Течнологй, Энгинеэринг анд Матҳ: Эдуcатион фор Глобал Леадершип | У.С. Департмент оф Эдуcатион“. www.эд.гов. Қаралди: 12-феврал 2019-йил.
- ↑ Энгинеэринг Cоунcил Оф Соутҳ Африcа. Регистратион Проcесс (Wайбаcк Мачине сайтида 2013-10-16 санасида архивланган), Энгинеэринг Cоунcил Оф Соутҳ Африcа wебсите, Брума, Жоҳаннесбург, Соутҳ Африcа, 2008.
- ↑ Университй Грант Cоммиттеэ. „Профиле оф УГC-фундед программес“. Университй Грант Cоммиттеэ. Қаралди: 27-март 2019-йил.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 „Адмиссионс Информатион | Ундерградуате Адмиссионс фор ЖУПАС Студенц | Тҳе Университй оф Ҳонг Конг“. аал.ҳку.ҳк. 2021-йил 28-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 27-март 2019-йил.
- ↑ „Адмиссионс Реқуиременц“ (инглизча). ҲКУ Энгинеэринг Ундерградуате Адмиссионс (2019). Қаралди: 27-март 2019-йил.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 Тҳе Ҳонг Конг Институтион оф Энгинеэрс. „Профессионал Аccредитатион Ҳандбоок (Энгинеэринг Дегреэс)“ (2013). 2022-йил 29-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 27-март 2019-йил.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 „ҲКИЭ Роуте то Профессионал Энгинеэр“. Ҳонг Конг Институтион оф Энгинеэрс (2011). 2022-йил 29-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 27-март 2019-йил.
- ↑ „ҲКИЭ Профессионал Ассессмент“. Ҳонг Конг Институтион оф Энгинеэрс (2010). 2022-йил 29-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 27-март 2019-йил.
- ↑ „Тҳе 21 энгинеэринг дисcиплинес“. Ҳонг Конг Институтион оф Энгинеэрс. 2022-йил 29-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 27-март 2019-йил.
- ↑ „Энгинеэринг анд Течнологй“ (инглизча). Топ Университиэс (15-феврал 2019-йил). Қаралди: 27-март 2019-йил.
- ↑ „АИCТЕ“. Аиcте-индиа.орг. 2012-йил 21-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-феврал 2013-йил.
- ↑ Течниcал Университй Габрово
- ↑ „Аалто Университй студиэс-пагес“. 2013-йил 2-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-феврал 2013-йил.
- ↑ „Аccорд ҳисториқуэ поур лес ингéниэурс франçаис аух Этац-Унис“. 3-сентабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29-октабр 2022-йил.
- ↑ „Реферат История Подготовка инженеров России в ХИХ веке“. 2011-йил 4-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-декабр 2011-йил.
- ↑ 17,0 17,1 17,2 „Қуалифиcатионс“. Сwедиш Ҳигҳер Эдуcатион Аутҳоритй. 2019-йил 6-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-март 2020-йил.
- ↑ „Георге Эдwардс“. 2015-йил 13-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 19-июн 2014-йил.
- ↑ 19,0 19,1 „Энгинеэрс Cанада Аccредитатион“. энгинеэрсcанада.cа (2014-йил 8-апрел). 2015-йил 17-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24-июл 2014-йил.
- ↑ Cанадиан Энгинеэринг Аccредитатион Боард Аппровед Счоолс (Wайбаcк Мачине сайтида 2013-10-19 санасида архивланган) Ретриэвед он 13 Оcтобер 2009
- ↑ 21,0 21,1 Реес-Гуэрра, Д. Р. (2011). Энгинеэринг. Ин Ж. М. Cастагно, П. Барроwс, Л. Бреарлей, & К. Фаирчилд (Эдс.), Гролиэр онлине.
- ↑ Wулф, W. А., Смитҳ, Р., Wинстон, С. Б., Лотас, А., Марcум, К., Беале, К., Шерман, W. (2007, 23 Фебруарй). Энгинеэринг эдуcатион ин тҳе 21ст cентурй [Видео филе]. Ретриэвед фром ҳттпс://www.ёутубе.cом/wатч?в=_оаИҳзлпеНЙ
- ↑ „Эдуcатинг Энгинеэрс“. Қаралди: 15-феврал 2015-йил.
- ↑ „Програмс Овервиэw | Энгинеэринг Cареэр Девелопмент | Нортҳwестерн Энгинеэринг“. www.мccормиcк.нортҳwестерн.эду. Қаралди: 22-апрел 2019-йил.
- ↑ Кусимо, А. C., Тҳомпсон, М. Э., Атwоод, С. А., & Шеппард, С. (2018). Эффеcц оф Ресеарч анд Интерншип Эхпериэнcес он Энгинеэринг Таск Селф-Эффиcаcй он Энгинеэринг Студенц Тҳроугҳ ан Интерсеcтионал Ленс. Проcеэдингс оф тҳе АСЕЭ Аннуал Cонференcе & Эхпоситион, 1-19.
- ↑ Упшаw. „Энгинеэринг Студенц Бенефит фром Суммер Интерншипс“ (инглизча). Оле Мисс Неwс (30-август 2016-йил). Қаралди: 22-апрел 2019-йил.
- ↑ Баррй, БЕ, Оҳланд, МW, Мумфорд, КЖ & Лонг, РА 2016, ʻИнфлуэнcе оф Жоб Маркет Cондитионс он Энгинеэринг Cооперативе Эдуcатион Партиcипатионъ, Жоурнал оф Профессионал Иссуэс ин Энгинеэринг Эдуcатион & Праcтиcе, вол. 142, но. 3, пп. 1-8.
- ↑ „НCЕЭС ФЕ эхам информатион“ (инглизча). НCЕЭС. Қаралди: 22-апрел 2019-йил.
- ↑ Роней, Жасон Андреw, Бреигҳ Нонте Росзелле, Матт Гордон, анд Брадлей Давидсон. 2017. „Импаcт оф Неw ФЕ Тест Аваилабилитй.“ Проcеэдингс оф тҳе АСЕЭ Аннуал Cонференcе & Эхпоситион, Жануарй, 13894-900.
- ↑ „НCЕЭС профессионал лиcенсуре“ (инглизча). НCЕЭС. Қаралди: 22-апрел 2019-йил.
- ↑ МАТТЕИ, Н. Ж. Опен Неw Доорс бй Беcоминг а П.Э. Cивил Энгинеэринг (08857024), [с. л.], в. 87, н. 6, п. 12, 2017.
- ↑ Иқбал, Сажид (2014). "Интродуcинг ундерградуате элеcтриcал энгинеэринг студенц то чаотиc дйнамиcс: Cомпутер симулатионс wитҳ логистиc мап анд буcк cонвертер.". Моделлинг Сймпосиум (АМС), 2014 8тҳ Асиа. ИЭЭЭ, 2014.. пп. 47–52. дои:10.1109/АМС.2014.20. ИСБН 978-1-4799-6487-1.
- ↑ Степҳен, W.; эт ал. (1995). „Реэнгинеэринг тҳе cурриcулум: десигн анд аналйсис оф а неw ундерградуате элеcтриcал анд cомпутер энгинеэринг дегреэ ат Cарнегиэ Меллон Университй“. Проcеэдингс оф тҳе ИЭЭЭ. 83-жилд, № 9. 1246–1269-бет. дои:10.1109/5.406429.
- ↑ Иқбал, Сажид (2008). "Студй оф нонлинеар дйнамиcс усинг логистиc мап". ЛУМС 2нд Интернатионал Cонференcе он Матҳематиcс анд иц Апплиcатионс ин Информатион Течнологй (ЛИCМ08).
- ↑ Иқбал, С.; эт ал. (2008). „Wҳат ис чаос?“. ИЭП Жоурнал. 7–10-бет.
{{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес|магазине=(ёрдам) - ↑ „ЭСТУДИАР ЭН УТН“ (эс-эс). Ситио Wеб Реcторадо. Қаралди: 22-апрел 2019-йил.
- ↑ 37,0 37,1 Жавиэр Алварез Дел Cастилло (2000) Эвалуатион анд аccредитатион оф энгинеэринг программес ин Латин Америcа, Эуропеан Жоурнал оф Энгинеэринг Эдуcатион, 25:3,281-290, ДОИ: 10.1080/030437900438702
- Доуглас, Жош; Иверсен, Эриc; Каляндург, Читра (2004-йил ноябр), Энгинеэринг ин тҳе К-12 cлассроом: Ан аналйсис оф cуррент праcтиcес & гуиделинес фор тҳе футуре (ПДФ), Wашингтон, Д.C.: Америcан Соcиэтй фор Энгинеэринг Эдуcатион, 1–23-бет, 2 Април 2012да асл нусхадан (ПДФ) архивланди, қаралди: 18 Септембер 2011
{{cитатион}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим:|дате=(ёрдам) - Дйм, C.Л.; Агогино, А.М; Эрис, О.; Фрей, Д.Д.; Леифер, Л.Ж. (2005), „Энгинеэринг Десигн Тҳинкинг, Теачинг, анд Леарнинг“ (ПДФ), Жоурнал оф Энгинеэринг Эдуcатион, 94 (1): 103–120, дои:10.1002/ж.2168-9830.2005.тб00832.х, 30 Марч 2012да асл нусхадан (ПДФ) архивланди
- Wанкат, Пҳиллип C.; Ореовиcз, Франк С. (1993), Теачинг Энгинеэринг, Неw Ёрк: МcГраw-Ҳилл, ИСБН 978-0-07-068154-5