Eron Baytil maktabi sahifasining manbasini koʻrish

'''Eron Baytil maktabi''' (1874–1968) Tehrondagi maktab boʻlib,1874-yilda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Amerika]] Presviterian [[missionerlik]] tashkiloti tomonidan qizlar uchun tashkil etilgan. Bu Damavand kollejining asoschisi edi.

== Tarix ==
Eron Baytil maktabi 1874-yilda qizlar boshlang'ich maktabi sifatida ochilgan. Keyinchalik ular o'rta maktab va o'rta maktabga (Nurbaskhsh nomi bilan) kengaydilar.  Maktab dastlab 1888-yilgacha faqat yevropalik va eronlik nasroniy talabalarni qabul qilgan.Maktabning dastlabki yillarida ular o'qish uchun haq olinmagan va o'quvchilarni bepul ovqat shuningdek kiyim-kechak bilan ta'minlaganlar, ammo 20-asr boshlarida ular siyosatni o'zgartira boshladilar. Tehrondagi Presviterian missionerlari tomonidan boshlangan boshqa maktablar orasida Sage kolleji va Alborz o'rta maktabi(shuningdek,  Alborz kolleji sifatida ham taniqlidir).

Presviterian missiyasi stantsiyasi 1886-yil 11-fevralda Qavam  Saltanehdagi cherkov va maktab uchun foydalaniladigan mulkni sotib olishni qayd etdi. "Eron Baytil" nomi 1889-yilda rasman tasdiqlangan. 1891-yilda maktab rangi uchun Crimson tanlandi va shiori "Qizlaringiz saroy modasiga ko'ra o'yilgan burchak toshlari bo'lishi mumkin" edi.

Amerikalik Enni Vudmen Stoking Boys Eronda presviterian missioner bo'lib ishlagan, 1906-yildan 1949-yilda nafaqaga chiqqan kunga qadar u Eronning qizlar uchun Baytil maktabida dars berish uchun tayinlangan.

1921 yil tarixiy yil bo'lib, u o'ziga xos yosh amerikalik missioner Jeyn Dulitlni olib keldi. 1925-yilda u maktab direktori sifatida ish boshladi.

1949-yil fevral oyida Diba ko'chasi, 27-uydagi mulk sotib olindi.

1960-yillarning so'ngi  va 1970-yillarning boshlarida Erondagi koʻplab Presviterian missionerlik maktablari mahalliy hukumat ichidagi munosabatlarning oʻzgarishiga duch keldi. 1967-yil dekabr oyida Baytil maktabining kelajagi va uning Eron va Presviterian diniga ta'sirini ko'rib chiqish uchun tadqiqot o'tkazilgandan keyin tadqiqot natijasida maktabni 2 yillik kollejdan 4 yillik kollejga o'tkazish tavsiya qilindi. (cherkovning yirik xayr-ehsoni bilan).

Amerika maktabining kichik Diba kampusidagi dalda beruvchi natijalari 1966-yilda yangi prezident Frensis M.Greyni o'sib borayotgan ehtiyojlarni qondirish uchun yangi kampus rejasini ishlab chiqishni ko'rib chiqishga majbur qildi. U kollej prezidenti bo'lganidan keyin ikki yil o'tgach, maktab 1968-yilda xususiy qizlar maktabi sifatida ochishga ruxsat oldi va Damavand kollejiga aylandi.

== Taniqli bitiruvchilar ==

* [[Parvin E'tesami]] (1924 yil tugatgan), shoir, keyinchalik maktabda dars bergan.<ref name=":1">{{Veb manbasi|muallif=Moayyad|ism=Heshmat|sana=December 15, 1998|sarlavha=EʿTEṢĀMĪ, PARVĪN|url=https://iranicaonline.org/articles/etesami-parvin|qaralgan sana=2021-04-08|ish=iranicaonline.org|nashriyot=Encyclopaedia Iranica, Vol. VIII, Fasc. 6|sahifalar=666-669}}</ref>
* Eron Teymurtosh (1930 yil tugatgan), eronlik ayollar faoli.
* Sattareh Farmonfarmayon (1933 yilda Nurbashshda qatnashgan) Eronda kashshof ijtimoiy xodim, yozuvchi, zodagonlar qizi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Collection: Papers of Sattareh Farman-Farmaian, 1925-2008 (inclusive), 1992-2008 (bulk)|url=https://hollisarchives.lib.harvard.edu/repositories/8/resources/5965|qaralgan sana=2021-04-08|ish=HOLLIS for Archival Discovery|nashriyot=Schlesinger Library, Radcliffe Institute|iqtibos=Beginning in 1933, she attended the American School for Girls in the Presbyterian missionary compound in Tehran, renamed the Nurbaksh School.|arxivsana=2021-10-16|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211016064312/https://hollisarchives.lib.harvard.edu/repositories/8/resources/5965}}</ref>

== Meros ==
Eron Baytil maktabi va Jeyn Dulitl va Frensis M. Greyning urinishlarisiz Damavand kolleji hech qachon tashkil etilmagan bo'lar edi.  Maktablar Qajar keyinchalik [[Pahlaviylar|Pahlaviylar sulolasi]] davridagi eronlik ayollarning ta'limini yaxshilagan, boshqa yo'l bilan erishib bo'lmasdi. 

Baytil maktabining bitiruvchilari 1920-yildan 1934-yilgacha ayollar uchun ''"Alam-e-Nesvan" (Ayollar olami)'' jurnaliga homiylik qilgan va tahrir qilgan, bu jurnal davlat homiyligidagi ayrim matbuotga qaraganda erkinroq nashr eta olgan.

== Yana qarang ==

* Alborz kolleji
* Damavand kolleji

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

[[Turkum:Erondagi maktablar]]
[[Turkum:Erondagi qizlar maktablari]]
[[Turkum:Tehrondagi xalqaro maktablar]]